mikudagur 16. oktober 1996síða 10

10 Tormóður Dahl: SEV Styrt i 50 år av P. A. Pedersen og Højgaard & Schultz Ognad minninum um Harry Fonsdal Áður hevur verið gre tt frá ) ze } varð skugvadur VIK iv Serslakiura fanska »vandbygnings VBV) ið vildi Trient ubyggja Leynavatn fram um Fossáverkið. Fonsdal g SEV settu seg hart imon hesum, og endin varð. at VR) g iðtók Fossáverk ætlanina, treytað av at Fonsdal varð frákoyrdur sum ráðgevi hjá SEV Sjálvur segði hann um rsøkina til hetta: >... slik utviklingen artet seg siden må det være meg tillatt á anta at jeg sto i veien for at arbeidene kunne bli utført etter regning ...< Firma P A Pedersen v/ing Hjorth (ið heyði viðgingið at hann ongar royndir hevdi frá tilikan útbygg ing) varð settur sum nýggj ur ráðgevi fyri SEV, og S) fingu sum kunnugt eink arrætt at útbyggja okkara vatnorku eftir rokning 2. Harry Fonsdal, sum eg kendi hann Aðrenn nú verður greitt frá, hvussu »rokningsarberdini« hjá H & S v. fl. hilnadust, skal eg stutt fyrst siga nøkur rå um Harry Fonsdal, so sum eg lærdi hann at kenna Frá barnaárum hev min hugur altíð staðið ul sjógvin, so fyri meg var tað ein harð- ur lagnusmeitur, tå eg 20 ára gamal umborð á trolaranum »Beinsvørd« fekk eina bør ingarnål í eygað við tí úrsliti, at eg mátti siga farvæl til allar ætlanir um at føra skip tí sjónarroyndina fekk eg eft ir hesa hending ikki Fonsdal var tá (1950) stjóri fyri elverkið í Kongs berg. og kend: pápi min Pauli Dahl) hann væl, ikki minst fyri ta hjálp. hann hevði veitt mongum asima sjúkum føroyingum (ett kent »astmaheim« var í nánd av Kongsberg). Um hetta mundið vóru vinnumøgu leikarnir í Føroyum stak vánaligir, so eg fekk tey ráð- ini at venda mær til Fons dal, ið eisini heyði hjálpt fleiri ungum føroyingum bæði við arbeiði sum lær- lingar og við upptøku á tekn iskar skúlar Í oktober 1950 hitti eg Harry Fonsdal fyrstu ferð og skjótt yvirtalaði hann meg at setast á skúlabonkin aftur Ráðini vóru ikki tey bestu, men altíð tá á stóð, var Harry har við einari hjálpand: hond — ikki við »pengum«, tí tað var ímóti hansara lívsáskoð an, men við lenaðum arbeiði Í gott og væl ! 1/2 år var eg í Kongsberg og hesa tíðina vóru vit fýra føroyingar har allir hjålptir »i gongd« av Harry Fonsdal Hinir tríggir vøru vestmenningarnir Sjúrður Djurhuus, Jógvan Isaksen og Heini Olsen, og búðu vit allir á sama kost húsi. Teir arbeiddu í einum silvurnámi har í nánd, með an eg lutvís fylgdi frålæruni á studentaskúlanum og lutvís starvaðist sum náttavakt á einum kraftverki, ella hev annað fyrifallandi arbeiði á elverkinum. Tveir aðrir vest menningar — Einar og Tór álvur Kristoffersen — vitjaðu tá eisini ofta í Kongsberg Teir høvdu áður arbeitt á el verkinum, men lósu nú verkfréði Mest sum hvønn sunnu dag vóru vit føroyingar heima hjá Harry og konuni Gunvor, har vit altíð kendu okkum vælkomnar, og mangan varð tað seint, áðr enn vit vóru ul húsar aftur Væl dugdi Harry at greiða frå. og sera forvitnisliga, men mangan eisini hættisligt var at frætta frå tíðini undir krígnum, um arbeiði hansara fyri norsku frælsisrørsluna, og hvussu hann at enda varð tikin av tyskarunum og settur í kenda fangaholið Grini, har hann varð tortureraður í royndum at fáa hann at upp- geva nøvnini á teimum, hann hevði arbeitt saman við Hann megnaði at standa í mót (efur eman nátt misti hann alt hárið), og varð eftir krígslok álagt honum av norska legmálaráðnum at handtaka og avhoyra ávísar krigsbrotsmenn — m.a. sama mann, ið hevði torturerað hann. Alt hetta tók sína tíð og kundi hann tí ikk: byrja aftur í sínum starvi sum løg tingsverkfréðingur fyrr enn nærum eitt hálvt ár aftan á friðin (2. okt. 1945). Hetta gjørði, sum áður nevnt (sjá part 1), danski verkfræðing urin Diemar sær dælt av, og hann hevå tá longu fingið Kvívíkar og Kollafjarðar kommunur at skriva undir em sáttmála um útbygging av Leynavatni og við tí megnað at skapa fyrsta veru liga innanhysis klovning í målinum Harry hev altid »ordan i tingunum«, og hóast eg tå ikk: visti nógv um vatn orkuútbygging. var lætt at skilja frá teimum mongu skjølum, hann vísti mær, at ótrúliga nógv »skitid« var farið fram í stríðnum um før oysku vatnorkuna Einaferð minnist eg hann tók nakað soleiðis til »Påpabeiggi min Olavur á Hetgum legði liv og heilsu til fyri at fáa útbygt telefon samband millum bygdirnar og eitt stórt el-verk ( Fossá) so føroyskar vinnufyritekur kundu mennast á jøvnum før við tær í grannalondunum Hann fór í grevina sum ein vønsvikin og purgadur mað ur Eitt havi eg so lært av honum: muran hjá teimum ráðandi í Førovum og Dan mark broytist ikki, men hóast vønsvikin, ætli eg mær ikki at lata tilik fólk oyðileggja eisini lívið hjá mær og min ume« Helst mundi samvitskan hjá avvardand: myndugleikum í SEV- málinum ikki vera hin besta, tá tað byrjaði at ganga upp fyri monnum, at kostn- aðurin helst fór at verða nær- um tað dupulta av ætlanini, áðrenn allar bygdirnar í ok mum (Streymoy, Eysturoy og Vågoy) høvdu fingið tann streymin, teimum var lovað „Besta verjan er ålop«, sigst, og hættislig vóru eisini álop int á Harry hesa tíðina. Men sum tann reiðiligi persónurin hann altíð hevði verið, var tað tó ikki trupult hjá honum at vísa allar skuldsetingar og ábreiðslur aftur so dyggi liga, at áherjarnir sjálvur vórðu stand: eftir við skommimi. Blødini seimast í S0-unum (sum eg skal koma eitt sindur aftur til) geva eina rámandi mynd av tí, ið tá fór fram. Verri var tó hjá Harry at koma til livs tær mongu ljótu leysasøgur um hansara persón, ið vóru spjaddar manna millum, ótvað við eittans endamál: At »rætt visgera« veitta einkarrættin ul Há 5 at:útbyggja alla vatnorkuna í landinum eftir rokning Eitt av teimum málum, 13 roynt var at »fella« Harry við, var sonevnda »asfalt málið<. — Eg nevni tað, tí sjålvt í dag tykist onkur hava frægd av at draga tað fram, tá talan er um at »verja« av gerð SEV's, tå Harry fekk sekin og firma P. A. Pedersen og reelt eisini H & S) varð sett sum rådgevi hjå SEV i hansara stað. Málið heyði eisini aðrar fylgjur, men lat meg geva orðið til Harry sjálvan (úr einum brævi til mín 7. okt. 1959) »Tå eg kom aftur til Før ova fyrst í august striddist løgtingid við at selja til Dan markar nøkur hundrað tons av asfalti, teir høvdu keypt frå eingilskmonnum. Danski tilboðsprísurin var 90 kr tonsid Eg fór aftur til No- regs at giftast síðst í august og bað legtingið steðga við at selja, til eg fekk spurt í Noreg. um ikki betri prísur var har. Tað eydnaðist mær at selja til Fjellhammer Brug fyri 190 kr tonsið Men so kemur tað, eg gjørdi »krimi nelt<: Ing. Haugerud í Oslo, sum seldi. fekk 8% í provi sin og av hesum fekk eg 4 000 kr Eg segði ikki frá til legtingið um hetta, og ikki helt eg meg vera pliktigan til tað, tí eg fekk onga løn frá løgtinginum frå maí 1940 til 2/10 1945. Handilin varð ordnaður. áðrenn eg for aft ur í legtingsins tænastu 2/ 10-45. Hetta hevur løgting ið eftir áheitan frá mær vátt að síðani. Eg havi tað skriv ligt Maðurin, sum royndi at fella meg. var »hjålparmad ur« min, »N. N.< (navmå havi eg tíkið burtur - TD ) Hann hevdi verið i taskuni hjá mær og funnið eitt bræv frá Haugerud. har hesar 4000 kr vóru neyndar og var farin nl amtmannin við ti Eg fekk frænir um hetta og klagaði til Landsnevnd ina. Hákun Djurhuus og Pet ur Mohr Dam vóru valdir at fáa »N. N.< at viðganga Leingi stríddust teir. men til síðst brast hjá teimum. Tá var tað eg koyrdi »N. N« men løgtingid setti hann inn aftur, og tá segði eg upp Ein, sum fall amtmann Nr. 199 — 16. OKTOBER 1996 inum hart fyri brósti tá, var at tað eydnaðist mær á henda hátt at fáa norskan valuta at gjalda teimum norsku ingeniørunum og landmátarunum, eg fekk til hjálpar Hesaferð eydnaðist svika bragdið bret lutvís. Síðani gekk betri hjá teimum. - Men stórri »neytakonur« enn tær, SEV sendi til Danmarkar at forhandla í 1950, eru neyvan sendar av landinum áður Danskararnir høvdu og hava enn læt spæl .... Einki at ivast i, at fyri meg var tað Harry fyri at takka, at eg eftir lokið students prågv (1952) í Kongsberg valdi ikki at ganga í fóta farum faðir míns (at:lesa til lækna), men byrjaði (1953) at lesa elverkfréði á lærda háskúlanum í Trondheimi ísama skúla og somu út búgving sum Harry) Sama stur varð Fossáverkið sett í rakstur Øll ánni. meðan eg læs, høvdu vit regluhgt bræva skifti og onkuntíð hittust vit esim á sumn í Føroyum Harry fylgdi væl við útbygg ingini, sum var hansara hjart amál. Honum longdist til Føroya og er keddur tí (sum hann sigur í einum brævi) »Eg komi ikki at virka í Før oyum uppá annan máta enn sum snegativur= við kri tikkis (Frambald) Tormóður Dahl Sosialurin - fimm ferðir | um vikuna við tí feskasta! TVINGSILSSOLA Hósdagin tann 7. november 1996 kl. 10.20 verður á Sorinskrivstov- uni, C. Pløyensgøtu 1, 100 Tórshavn, tvingsis- søla av matr. nr. 106 a, Skålavik (AS nr. 162/ 96). Ognin er 2 gl. og 1 sk. í Heimastahaga, heimara parti, og 34.171 kvm inn- angarðsjorð við åstand- andi fjósi í tveimum hæddum. Stoypt, yvir- tromin aluminium. Nidara hædd: 2 rum við pláss fyri 20 seyðum, 1 flettingar- rum, hjallur og goymslu- rúm. Í erva hoyloft. 2 súr- hoyggjbrunnar fyri end- an. Fjósið hevur staðið tómt í longri tíð, men er í sámiligum standi. Eingin útbúnaður er í fjósinum, sum er bygt umi. 1970 Tvingsilssølan er um- biðin av Fríðu Paturs- son, advokati, Fr. Pet- ersensgøtu 9, Tórs- havn, tif. 11145 (j. nr. 960554), sum kann geva nærri upplysingar, og sum nærri avtala kann gerast við, um ynski er um at síggja ognina. Seluuppstilling yvir ognina kann verða um- biðin hjá nevnda advo- katfulltrúa ella hyggjast igjøgnum á dómaraskriv- stovuni. Føroya Futarættur, tann 10. okt. 1996 TVINGSILSSØLA Hósdagin tann 31 oktober 1996, kl. 09.50 verður á Sorinskrivstov- uni, C. Pløyensgøtu 1, 100 Tórshavn, tvingsils- søla av matr. nr. 314, Klaksvik (AS nr. 168/ 96). Talan er um eini sethus 47 kvm í kjallara-, stovu- og loftshædd, við tilbyg- ningi 35 kvm í einari hædd, gjørd av timbri, klædd og takt vid jarni Tvingsilssølan er um- biðin av Advokatfelag- num, Bryggjubakki 22, 100 Tórshavn, att.: ingi Højgaard, adv.ft., j.nr. 8801495, og vid at venda tygum til nevnda, kunnu tygum fåa nærri upplys- ingar um ognina. Tíð kann avtalast at siggja ognina Søluuppstilling yvir ognina kann verða um- biðin hjá nevnda advo- katfulltrúa ella síggjast á Sorinskrivstovuni. Føroya Futarættur, tann 9. okt. 1996