hósdagur 2. oktober 2003síða 2

2 Nr. 186 - 2. oktober 2003 Nr. 186 - 2. oktober 2003 3 Fingu harða revsing Tveir ungir menn úr Napoli máttu bøta hart fyri at hava sam- legu við eina unga norska gentu móti hennara vilja. Teir vórðu dømdir fyri neyðtøku, sum fór fram á Hotel Føroy- um annan august í ár REVSING Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Tveir ungir italiumenn skulu ávikavist eitt ár og tríggjar mánar, og eitt ár í fongsul fyri neyðtøku. Tað gjørdi Føroya rættur av í dag. Menninir hava biðið um tíð at umhugsa dómin. Sanna máttu báðir ung- lingarnir, at »tað bøtir tú fyri í ár so mong, ið bert var ein stokkut gleði.« Umframt longu fongsuls- revsingarnar skulu mennir gjalda gentuni 50.000 krón- ur í endurgjaldi innan tvær vikur. Eisini vórðu teir víst- ir úr Føroyum í ávikavist tíggju ár og fimm ár. Har- umframt kemur so sakar- málskostnaðurin, ið teir eisini eru dømdir at gjalda. Og tann upphæddin kann lættliga gerast tað dupulta av endurgjaldsupphæddini til gentuna. Alt eftir, hvat rætturin roknar sum sakar- málskostnað. Til dømis hevur Føroya Rættur undir sakarmálinum móti teimum báðum ungu monnunum nýtt simultan- tulk, sum kom úr Århus til endamálið. Eisini er unga gentan við fylgi flogin úr Noreg til Føroya við ser- flogfari í samband við rætt- armálið. Um rætturin rokn- ar hetta sum sakarmáls- kostnað, ella tað verður roknað sum vitnisútreiðsl- ur, bar ikki greitt til at fáa at vita, áðrenn blaðið fór til prentingar. Menninir hava sitið varð- haldsfongslaðir í Føroyum síðan málið varð meldað, og teir vóru handtiknir tann 2. august. Verður úrslitið av umhugsan teirra, at teir taka við dóminum, verður hendan tíðin, teir hava sitið í geglinum, drigin frá tíðini, teir so skulu inn at sita. Eftir at rætturin hevði kunngjørt dómin, fóru teir aftur í varðhaldið at sita, meðan bíðað verður eftir, hvørja støðu teir taka. Kanningar stuðlaðu Hendingin, teir báðir ialiu- menninir vórðu dømdir fyri, fór fram á Hotel Før- oyum tann 2. august, tá teir høvdu boðið eini 15 ára gamlari norskari gentu á eitt rúm á hotellinum. Gentan fylgdi sjálvboðin við teimum, kom greitt fram í vitnisfrágreiðingun- um. Men tað, sum sagt varð um tað, ið síðan hendi inni á kamarinum, samsvaraði ikki í vitnisfrágreiðingun- um hjá teimum trimum, segði dómarin. Ungu menninir viðgingu at hava havt samlegu við gentuna. Men tað var ikki eftir teirra metan neyðtøka. Hinvegin helt gentan uppá, at hon varð hildin í longri tíð, meðan menninir ikki færri enn fýra ferðir høvdu samlegu við hana. Hetta uppáhald hennara varð stuðlað av »gynæko- logisku« kanningunum, sum gjørdar vórðu av gentuni. Tær vístu heilt greitt tek- in um ógvusliga samlegu, segði dómarin, Jørgen Pet- ersen, tá hann las dómin upp. Skaði í undirlívinum stuðlaði undir frágreiðing hennara. Eisini varð blóð funnið á rúminum, ið sam- svaraði við staðið, har gentan segði seg verða neyðtikna. Tað varð DNA kannað, og vísti hendan kanningin, at talan var um blóð frá gentuni. Eisini segði hon seg hava klórað annan mannin í ryggin. Og merki á rygg- inum á manninum samsvar- aði gjølla við tað, gentan greiddi frá, segði dómarin. Kunnu sita í Italia Í dóminum varð dentur lagd- ur á, at gentan, sum brots- verkið varð framt ímóti, var so ung. Hinvegin eru menninir ikki sektaðir fyrr. Menninir sita nú í varð- haldinum í Havn og hugsa um, hvørt teir skulu kæra dómin fyri hægri rætt. Um teir taka við dómin- um, ella teir í hægri rætti verða dømdir at sita styttri ella longri, enn Føroya Rættur hevur gjørt av, er ikki vist, at teir verða sit- andi í Føroyum. Teir verða helst í fyrsta lagi fluttir til Danmarkar og kunnu síðan verða sendir til Italia at sita restina av dóm- inum. Tað ber til sambært eini avtalu, Europaráðið hevur gjørt, at søkja um at sleppa at sita dóm í egnum heim- landi. Ferðavinnustjórin í Aberdeen vil fegin sleppa at vísa føroy- ingum, at Aberdeen, og Skotland annars, er meira enn bara handlar FREMMANDAVITJAN Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Aberdeen er meira enn teir handlarnir, nógvir føroy- ingar í dag kenna býin fyri, sigur Charles Currie, ferða- vinnustjóri í Aberdeen, sum í hesum døgum vitjar í Før- oyum. Hann sigur, at ferðavinn- an í Aberdeen fegin vil hava fleiri føroyingar tann vegin at ferðast. Tað er eisini meira enn sjálvur býurin Aberdeen, tey hava at vísa fram, sigur hann. Alt umráði, sum tað er, er fult av áhugaverdum støðum at vitja, Og ikki at gloyma skotska gestablídni, vísir Charles Currie á. Hann nevnir til dømis teir góðu møguleikarnar, ið eru fyri frítíðarfiskarar í Skot- landi. Og eisini í ávísan mun heldur hann, at onnur veiða kundi latið seg gjørt. Fyri ikki at gloyma golf- spælið, sum teir eru so ernir av í Skotlandi. Tað kundu saktans fleiri føroyingar lært at spælt golf upp á stutta tíð í Skotlandi, metir hann. Útbyggja samband Charles Currie sigur, at hóast Føroyar eru lítlar í al- tjóða høpi, er tað týdn- ingarmikið fyri eitt stað sum Aberdeen at hava bein- leiðis samband hendanveg. – Alt beinleiðis ferða- samband er týningarmikið, leggur hann dent á og fegn- ast um, at Atlantsflog hevur beinleiðis rutu millum Aberdeen og Føroyar. Eitt samband, ið eftr hansara meting eigur at verða út- bygt. Men tað velst sjálv- andi um, hvussu tað verður brúkt, ásannar hann. Men tað nyttar einki bara við eini rutu, um fólk skulu fáast at ferðast millum londini. – Skulu vit hava føroy- ingar til Aberdenen og har um leiðir at vitja, er neyð- ugt, at vit koma til Føroya at vísa okkum og tað, vit hava at bjóða, staðfestir ferða- vinnustjórin í Aberdeen. Og tað er so tað, vit gera við hesum tiltakinum í Føroyum um dagarnar, sigur hann. – Føroyingar kunnu læra nógv av skotum, heldur hann. Kunnleiki um okkum er farin víða. Og so nevnir hann Australia, Suður- afrika, India og annars støð um allan heim. Aberdeen hevur tó altíð kent seg sum part av norð- urheiminum. Serliga skandinavisku londunum, sigur hann. Vit hava ymiskt til felags sum eitt nú fiski- vinnu. Hóast hon er dragn- að nakað væl afturút í Skot- landi ásanna hann. Men so kundi tað verið, at vit fingu oljuna til felags, heldur blaðmaðurin nakað bjartskygdur. – Ja, til dømis, svarar skotin. Um tit finna olju. Aberdeen er meira enn handlar Kunngjørt verður fyri ætt, vinum og kenningum, at kæra kona, mamma, vermamma og omma okkara Mary Solveig Debes Olsen ættað frá Gjógv búsitandi í Tórshavn andaðist á Landssjúkrahúsinum 30. september, 56 ára gomul. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni fríggjadagin 3. oktober kl. 14.00. Familjunnar vegna Heri,Tórun, Súni og Jóannes Teir báðir italiumenninir bóðu um tíð at umhugsa dómin. Sambært eini avtalu, sum Europaráðið hevur gjørt, kunnu teir søkja um at sleppa at sita dómin í Italia Mynd: Jens Kristian Vang Borgarstjórarnir í Aberdeen og Havn vóru til staðar, tá ið skotsku dagarnir vóru settir í SMS týsdagin Mynd: Jens Kristian Vang Arbeiðstíðin verður stytt Starvsmannafelagið og Fíggjarmálaráðið hava skrivað undir nýggjan sáttmála, og tað er fyri fyrstu ferð í nógv ár, at nýggjur sáttmáli er gjørdur, áðrenn tann gamli fór úr gildi SÁTTMÁLI Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Lønin hækkar, arbeiðstíð verður stytt, og partarnir eru sinnaðir at gera eina skipan, sum kann loysa ósemjur skjótari enn áður. Tað eru nøkur at týdningar- mestu pørtunum av nýggja sáttmálanum millum Starvsmannafelagið og Fíggjarmálaráðið, sum kom í gildi í gjár. Lønin hækkar 2,9 prosent 1. oktober í ár, og aftur við 2,9 prosentum 1. oktober næsta ár. Eftirlønin verður 9 % og hækkar við einum prosenti um eitt ár. Ein av stóru broytingun- um í sáttmálanum er, at ar- beiðstíðin minkar við trim- um tímum um vikuna. Ar- beiðsvikan verður ikki long- ur 42 tímar, men 39 tímar, og matarsteðgurin verður hálvan tíma um dagin. Eina fríviku afturat Umframt styttri arbeiðs- viku hevur Starvsmanna- felagið nú samrátt seg til sættu frívikuna fyri sínar limir. Hendan vikan verður ikki partur av summarfrí- tíðini, men ein serlig frí- vika. Sáttmálafrídagarnir falla burtur frá 1. januar, men nú kunnu starvsfólk vinna sær eina fríviku eyka. Avtalan er gjørd soleiðis, at fólk, sum ikki vilja hava frídag- arnar, kunnu fáa teir út- goldnar ístaðin. Skjótari loysnir Starvsmannafelagið og Fíggjarmálaráðið umrøddu eina broytta skipan fyri at loysa ósemjur millum partnar, og ætlanin er at gera ein serstaka avtalu um hetta áðrenn árslok. Partarnir vilja dagføra ásetingarnar um semjing, finna aðrir trætuloysnir og hava ein skjótari gerðar- rætt, sum eisini kann taka støðu til sáttmálabrot. Í nýggja sáttmálanum er eisini gjørd semja um før- leikamenning, so at starvs- fólkini áhaldandi kunnu menna sínar førleikar. Fegin um semju Karsten Hansen, landsstýr- ismaður við fíggjarmálum, er væl nøgdur við nýggja sáttmálan. – Nógv er komið burtur úr, og eg fegnist stórliga um stóra og góða úrslitið, sigur hann. Hann heldur, at semjan um at gera ein meira munadyggan semingsstovn er stórt stig rætta vegin. – Endar hetta við semjuni, ið tað er lagt upp til, hava báðir partar víst seg at liva upp til ábyrgd- ina, teir hava á arbeiðs- marknaðinum og í samfel- agnum sum heild, sigur Karsten Hansen. Nú er nýggjur sáttmáli gjørdur millum Starvs- mannafelagið og Fíggjar- málaráðið, og hesaferð kom tað ikki í nánd av verkfalli C M Y K 3 2