leygardagur 4. oktober 2003síða 6

10 Nr. 188 - 4. oktober 2003 Nr. 188 - 4. oktober 2003 11 Fíggjarlógin er løgd fram og í næstu viku verður hon so til viðgerðar á tingi. Hetta verður uttan iva ein av teimum áhugaverdu og spennandi viðgerðunum, nú nógv bendir á, at her eru so nógvir leysir og kanska enn meira, ókendir endar. Fleiri av útmeldungunum higartil tykjast benda á, at fíggjarlógaruppskotið í mongum førum byggir á "forventet fangst". Karsten Hansen, fíggjarmálaráðharri sigur, at skattaborgarin verður betur fyri við nýggju fíggjarlógini. Hetta er kanska rætt í teimum førum, har einstaklingurin ikki hevur børn, einki húsalán, ikki skal í barsilsfarloyvi og ikki nýtir beriposar og mjólk. Sjáldan hevur føroyski skattgjaldarin sæð eitt so grefligt dømi um hetta: at lata eitt sindur við einari hondini fyri síðani at taka meir afturat við hinari. Landið letur ein skattalætta við einari hondini, men hækkar samstundis avgjøld og lækkar frádráttir við hinari hondini. Tað skerst ikki burtur, at landskassin fer at hava hall, tá rentir og avdrøg eru goldin. Hesin pástandur verður bert styrktur, tá man sær, hvussu fíggjarlógin fyri inniverandi ár fer at hylnast. Seinastu árini hava fíggjarlógirnar passað stak illa, og eykajáttan omaná eykajáttan hava verið neyðugar vegna konsekventa undirbudgettering. Ein fíggjarmálaráðharri eigur at metast útfrá sínum evnum at budgettera, sínum evnum at optimera landsins rakstur og ikki minst at meta um framtíðarútlit. Karsten Hansen hevur ikki skarað framúr higartil, og nýggja fíggjarlógin ber ikki boð um betring. Heilt kreativt verður tað, tá man roknar við ávísum upphæddum í vinningsbýti frá almennum partafeløgum. Ein partafelagsnevnd hevur ábyrgd sambært partafelags- lógini, og skal taka atlit sambært tí og ongum øðrum. Tað ber ikki til at diktera eitt ávíst vinngsbýti, og tí er tað sera átaluvert, at landstýrismaðurin í Fíggjarmálum roknar við ávísari uphædd í komandi fíggjarlóg. Marginalarnir eru ikki stórir í fíggjarlógini fyri 2004, og við fuglunum á takinum í formi av tvangútskriving av vinningsbýti og væntaðari inntøku av sølu av almennum ognum, so er yvirskotið áðrenn avdrøg so mikið soltið, at man kann diskutera, um landstýrismaðurin er nóg varin í sínum metingum. Ein undirbudgetterað fíggjarlóg við einum sera soltnum yvirskoti er lítið verd. Hetta líkist einari desperatari roynd at prógva, at blokk- niðurskurðurin, ið svarar til eina góða millión um dagin, ikki skal merkjast, hóast samgongan langt síðani hevur gjørt íløgur og ikki at forgloyma økt rakstrarkostnaðin av almennu Føroyum, sum um fullur blokkur og meira afturat var tøkt. Tey gomlu, ið tørva heimahjálp merkja ov stóra niðuskurðin dagliga. Barnafamijlur merkja tað eisini, og koma at merkja tað uppaftur betur, um nýggja fíggjarlógin verður samtykt. Økt avgjøld við lækkandi almennum tænastum er ikki vegurin fram, og tí er fíggjarlógaruppskotið á skeivari kós. Politiska raðfestingin má gerast frægari. Harfaturat eigur Karsten Hansen at fáa uppskotið aftur við teimum boðum um ikki at írokna væntaðar inntøkur frá vinngisbýti og sølu av ognum. Hetta vildi verið í tráð við forsiktig- heitsprinsippið, ið skal taka hædd fyri øðrum enn best møguliga útfalli. DAGSINS MEINING Sosialurin Kreativ fíggjarlóg VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Mikkjal Helmsdal sjónvarpsstjóri Nakrar viðmerkið kjakið í FOKUS tann 30. septemb- er. Í seinastu viku reisti ting- maðurin Jákup Mikkelsen spurningin um at leggja Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya saman í ein stovn. Týskvøldið tók sjónvarps- sendingin FOKUS upp tátt- in og beyð tingmanninum saman við landsstýris- kvinnuni í mentamálum Annitu á Fríðriksmørk at viðgera spurningin í bein- leiðis kjaki. Í kjakinum vóru grund- gevingar og upplýsingar settar fram, sum í nógvum førum vóru beinleiðis skeivar ella ófullfíggjaðar. Fari tí at loyva mær at bera fram nakrar sannroyndir, ið eg meti kunnu varpa meira ljós á málið og byggja undir eina sakliga viðgerð av málinum. Umsitingin í SvF. Sum eitt argument fyri, at peningur er at spara við at leggja stovnarnar saman, førdi Jákup Mikkelsen fram, at umsitingin av Sjónvarpi Føroya í 2002 kostaði góðar 10 milliónir ella helvtina av samlaða umsetninginum. Fyri tað fyrsta eru 10 milliónir ikki helvtin av samlaða umsetninginum hjá SvF men 37%. Fyri tað annað er talið 10 milliónir í umsitingarútreiðslum í SvF fullkomiliga burturvið. Talið er helst er tikið úr einum yvirliti í fíggjarlóg- ini fyri komandi ár, har víst verður hvussu nógvur pen- ingur burturav varð brúktur til keyp og framleiðslu av sendingum í 2002. Har eru útreiðslurnar býttar upp soleiðis: Keypt, útlendskt tilfar: 1,6 milliónir kr. Føroysk framleiðsla burturav: 14,8 milliónir kr. Allar aðrar útreiðslur:10,1 milliónir kr. Við grundarlagi í hesum yvirliti at sleingja út, at um- sitingin í SvF kostar 10,1 milliónir krónur er sera misvísandi. Talið umfatar eina rúgvu av økjum, sum einki hava við umsitingina at gera, men sum eru tengd at framleiðsluni av send- ingum uttan beinleiðis at kunna skrivast upp á nakra ávísa sending, t.d. keyp og leiga av tøkniútgerð, inn- keyp av bondum, løn til teirra, ið senda um kvøldar- nar og rakstur av mynda- savni sjónvarpsins. Talið sigur einki um, hvussu stór umsitingin í Sjónvarpi Før- oya er. Tað kundi Jákup Mikkelsen lisið seg fram til, um hann hugdi í rokn- skapin hjá SvF, sum hann hevði gjøgnum floksskriv- ara sín hevði biðið um at fingið útflýggjaðan undan sendingini. Hyggja vit at útreiðslun- um hjá stjórn, umsiting og deildini fyri felagsútreiðsl- ur á stovninum í 2002, so vóru hesar tilsamans 5,1 milliónir kr. 1,2 milliónir av hesum fóru til rakstur av bygningum (hita, el o.a.) og bilum (brennievni, umvæl- ingar v.m. ), og 1,4 milli- ónir kr. vóru nýttar til inn- tøkugevandi virksemi, t.v.s. innkrevjing av hyggjara- gjaldi, til lýsingasølu og rakstur av eydnuspølum. Til veruliga umsiting vórðu so nýttar umleið 2,5 milli- ónir ella 9% av samlaðu útreiðslunum, og er tað ikki nógv fyri ein stovn við so umfatandi og fjølbroyttum virksemi, sum talan er um í sjónvarpinum. Lat meg samstundis upp- lýsa fyri teimum hyggjar- um, sum kanska hava havt hug at ilskast við tankan um, at onnur hvør króna av tí dýra hyggjaragjaldinum fer til umsiting, at út- reiðslurnar til beinleiðis framleiðslu, innkeyp og útvarping av sjónvarps- sendingum í 2002 vóru hægri enn samlaðu inntøk- urnar av hyggjaragjaldin- um. Sostatt er hvør einasta króna frá hyggjaragjaldin- um er farin til sendingar. Hvat siga dømini? Í sendingini varð ført fram, at sjónvarp og útvarp eru ein savnaður stovnur í flestu londum kring okk- um: Í Stórabretlandi og í norðurlondunum Íslandi, Noreg, Danmark og Svø- ríki. Hetta er bert eitt argu- ment í tann mun, tað er satt, og í tann mun tað er samanberiligt við okkara egnu viðurskifti. Í Svøríki er hetta t.d. als ikki galdandi. Har eru tríggir ymiskir og sjálv- støðugir almennir stovnar, ið fáast við útvarps- og sjónvarpsframleiðslu: Sve- riges Radio (SR), ið burtur- av fæst við útvarpsfram- leiðslu, Sveriges Television (SVT), ið fæst við sjón- varpsframleiðslu, og Ut- bildningsradion (UR), ið fæst við at gera undirvís- ingar- og upplýsingartilfar til bæði útvarp og sjónvarp, og hevur sínar egnu sendi- tíðir á sjónvarps- og út- varpssendinetinum. Hini trý Norðurlondini, ið vóru nevnd, hava saman við Stórabretlandi vissuliga havt sjónvarp og útvarp undir einum stovni, men útvørpini og sjónvørpini hava verið rikin sum sjálvstøðugar deildir við egnum leiðslum, egnum programmpolitikki og egn- um fíggjarætlanum. Felags leiðsla og umsiting hevur stórt sæð bara umfatað fe- lags innkrevjing av brúk- aragjaldi og yvirskipaðar avgerðir um fíggjarliga být- ið av inntøkunum millum teir báðar miðlarnar. Hyggja vit at Noreg, Danmark og Íslandi, so hava vit sæð eina ávísa gongd fram ímóti størri integrering av útvarpi og sjónvarpi. Men her hevur í øllum førum verið talan um eina innihaldsstýrda miðla- strategi og ikki eina rationaliserings- ella spari- ætlan. Hetta sæst best við at hyggja at ítøkiligu stig- unum, ið hava verið tikin innan almennu fjølmiðlar- nar í hesum londum: Í Íslandi hava útvarp og sjónvarp higartil arbeitt fullkomiliga sundurskilt. Seinastu tvey-trý árini eru stig tikin til ávist redak- tionelt samstarv yvir um miðlarnar báðar og onkur einstøk redaktión (ítróttar- redaktiónin) er vorðin tví- miðlað, t.v.s. framleiðir til bæði útvarp og sjónvarp. Grundarlagið fyri hesi samanrenning er íløgur í nýggjar karmar og nýggja tøkni. Eitt nýtt útvarps- og sjónvarpshús er bygt, ið er tøkniliga og praktiskt lagað til eitt samstarv millum miðlarnar. Í Danmark hava útvarp og sjónvarp í DR verið full- komiliga sundurskild pro- grammpolitiskt og skipan- arliga. Í sambandi við, at DR er í ferð við byggja nýtt útvarps- og sjónvarpshús í Ørestaden, hevði leiðslan ætlanir um at lata ein stóran part av virkseminum verða fleirmiðlað, soleiðis at ein- støku redaktiónirnar fram- Meðan vit bíða eftir einum fjølmiðlapolitikki... leiddu til bæði sjónvarp, útvarp og alnótina. Grund- arlagið undir hesi strategi, hvørs endamál var at gera gagn av tí samvirkanar- fyrimuni (synergi-effekt), ið fæst við samanrenning millum fleiri miðlar, var, at tøkniligu og bygningarligu karmarnar til hetta kundu skapast í teirri nýggju byggingini. Her er tað hent, at tann politiskt valda nevndin fyri DR hevur noktað leiðsluni at arbeiða víðari við hesum ætlanum. Grundgevingin er, at tann nýggja redaktionella eindin fer at gerast ov sterk í saml- aðu miðlamyndini í Dan- mark, og at tað -sambært nevndini- er betur fyri demokratiið, at útvarps- tíðindini og sjónvarpstíð- indini í DR verða varðveitt sum ymiskar redaktiónir í innihaldsligari kapping hvør við aðra. Í Noregi hava útvarps- og sjónvarpsparturin av virk- seminum hjá NRK altíð verið greitt sundurskildir. Í hesum døgum fer ein um- legging av regionala virk- seminum fram, har fleiri útvarps- og sjónvarpsstøðir verða niðurlagdar og eitt minni tal av lokalum eind- um verða skipaðar, har re- daktiónirnar arbeiða við fleiri miðlum. Aftur inni- ber strategiin íløgur í heilt nýggjar karmar í virk- semið, t.v.s. í tøkniíløgur og í ný- og umbyggingar av húsum, sum egna seg til nýggja virksemið. Sam- stundis nýtir NRK stórar milliónaupphæddir at nýút- búgva starvsfólkini á regionalu eindunum, tí mett verður at nýggjur fakligur førleiki skal til, tá fram- leiðast skal til útvarp og sjónvarp á somu redaktión. Sama er galdandi fyri BBC, sum serliga á regio- nala økinum hevur lagt út- varps- og sjónvarpsvirk- semi saman, og hevur fylgt hesum upp við umfatandi íløgum í tøkni, nýbygging og eftirútbúgving av starvs- fólki. Í Svøríki eru ongar ítøki- ligar ætlanir um at leggja teir verandi tríggjar stovn- arnar saman. Samanumtikið kann tí sigast um tey dømini, ið verða søgd at tala fyri eini samanlegging av ÚF og SvF: • Um ein hyggur at, hvussu teir samanløgdu stovnar- nir í londunum kring okkum eru skipaðir, so eru sjónvarps- og út- varpsvirksemið innan hesar stovnar í øllum før- unum programmpolitiskt og fíggjarliga sundur- skild, og í stóran mun eisini skipanarliga/orga- nisatoriskt sundurskild. • Í tann mun útvarps- og sjónvarpsvirksemi verða løgd saman í londunum kring okkum, er hetta ein partur av eini breiðari strategi, ið miðar eftir eini innihaldsligari sam- anrenning av miðlunum, og sum samstundis inni- ber umfatandi íløgur í nýggja tøkni, nýggjar bygningar og í endur- búgving av starvsfólkun- um, ið skulu arbeiða inn- an nýggju fleirmiðlaðu eindirnar. Almennu føroysku fjøl- miðlarnir: Hvat er at vinna fíggjarliga við at leggja saman? Hyggja vit fyrst eftir ratio- naliseringsfyrimunum við at leggja stovnarnar saman, soleiðis sum umstøðurnar eru í løtuni, so er skjótt at gera teir upp: Sparast kann umleið 1,5 ársverk við at leggja inn- krevjingina av útvarps- og sjónvarpsgjaldinum saman. Men hetta er lætt at gera utttan at leggja stovnarnar saman. Samstundis eru út- lit fyri, at dupulta innkrevj- ingin gerst óaktuell um stutta tíð, tí Mentamála- ráðið hevur kunngjørt ætl- anir um at umskipa sjón- varps- og útvarpsgjaldið til eitt kringvarpsgjald, ið verður tikið inn yvir skatt- in. Her er tí eingin ratio- naliseringsvinningur, ið neyðturviliga er knýttur at eini samanlegging av stovnunum. Ein samanlegging av stovnunum vil ikki broyta tann veruleika, at virk- semisøkini framvegis fara at liggja í hvørt sínum býarparti í høvuðsstaðnum, og nøkur tøknilig saman- renning av miðlunum og teirra framleiðslum er tí ikki praktiskt gjørlig. Hinvegin skal helst nýtast arbeiðsorka til at samskipa virksemið á báðum støðum, um stovnarnir kortini skulu rekast undir einum. Verða stovnarnir lagdir saman er helst ætlanin, at ein yvir- ella aðalstjóri verður settur at leiða nýggja stovnin. Men tað vil framvegis vera neyðugt at hava ein deildarstjóra fyri ávikavist útvarps- og sjónvarpsvirksemið. Og hóast umsitingarnar verða lagdar saman í eina við einum umsitingarleiðara, so verður hinvegin neyðugt at nýta meiri orku til starvsfólkaleiðslu, útbúgv- ing, samskipan v.m. Út- reiðslurnar til leiðslu fara tí heldur at vaksa enn at minka við eini samanlegg- ing. Ført hevur verið fram, at kanska einasta veruliga sparingin vil vera ein felags móttøka og telefonvekslari. Ella sum Georg L. Petersen orðaði tað í Dimmu: Man sparir kanska eina telefon- damu. Men tá deildirnar framvegis fara at liggja í hvør sínum enda av býnum, er ikki eingang hendan sparingin serliga sannlík. Ført hevur verið fram, at stovnarnir hava stórar um- sitingar, og tí má vinningur vera við at leggja saman á hesum øki. Veruleikin er tann, at bæði ÚF og SvF, sum víst á frammanfyri í døminum við SvF, hava rættiliga smáar og bíligar umsitingar í mun til støddina á virk- seminum, og at ein sam- anlegging, sum skal inni- bera at sama nøgd av virk- semi sum nú skal halda fram undir einari felags leiðslu, heldur fer at gera umsitingina dýrari enn bíligari. Niðurstøðan viðvíkjandi fíggjarliga vinninginum av at leggja saman er tí tann, at tað sannlíkt verður dýrari at reka báðar stovnarnar undir einum. Hvat kann vinnast inni- haldsliga við at leggja stovnarnar saman? Um fjølmiðlapolitiskur meiriluti er fyri at skapa ein sterkan almennan fjølmiðil, sum kann gera nýtslu av tí samvirkanarfyrimuni (synergi-effekt), sum kann fáast tá útvarp, sjónvarp og alnót samvirka, so er ein samanlegging av ÚF og SvF helst skilagóð. Men ein skal gera sær greitt, at hetta er ein stra- tegi, sum krevur íløgur heldur enn fremur sparing- ar. Skal strategiin virka, so nakar positivur fyrimunur fæst á innihaldssíðuni, er neyðugt at gera íløgur í nýggjar karmar og nýggja tøkni, so tað tøkniliga og praktiskt verður gjørligt at reka miðlarnar saman. Hetta merkir annaðhvørt bygging av einum nýggjum útvarps- og sjónvarpshúsi, sum er tøkniliga og rúmliga innrættað til ætlaða virk- semið, ella at verandi út- varpshús verður útbygt við einum sjónvarpsbygningi. Samstundis vil tað vera ein innihaldsligur missur, at tann kappingin, sum í dag er millum sjónvarpið og útvarpið á tíðinda- og pro- grammsíðuni, hvørvur. Ein kapping, sum skapar ein fjølbroyttari tíðindaflutn- ing, og sum ferð eftir ferð, vísir seg í, at miðlarnir báðir ofta sama kvøld hava heilt ymiskar søgur á breddanum ella ymiskar vinklar til somu søgu. (Tann, ið ivast í hesum ella vil kanna hetta, kann fara inn á alnótina, har tíðinda- sendingarnar hjá báðum stovnum eru at finna og kunnu samanberast dag um dag fleiri vikur aftur í tíð- ina; ein slík gjøgnumgongd avlívar skjótt mýtuna um, at tað altíð eru somu tíð- indi, sum ganga aftur í báðum fjølmiðlunum.) Tann politikarin, ið seri- øst meinar, at tað eru kvalitativir fyrimunir at heysta við eini saman- legging av útvarpinum og sjónvarpinum, eigur eisini at gera sær greitt, at hetta er ein strategi, ið krevur umfatandi íløgur. Og at tað er ein strategi, ið setir teir verandi privatu miðlarnar undir munandi størri trýst í kappingini um hyggjar- ar/lurtarar/lesarar. Men trupulleikin tykist vera sjónvarpið... Í kjakinum í sjónvarpsstov- uni týskvøldið kom móti endanum fram, at enda- málið als ikki er at fáa ein samrakstur av útvarpinum og sjónvarpinum, men heldur onkursvegna at fáa broytt sjónvarpið og pro- grammpolitikk tess. Nú er kringvarpslógin soleiðis orðað, at pro- grammpolitikkurin hjá sjónvarpinum er ein upp- gáva, sum burturav við- kemur leiðslu sjónvarpsins, og sum skal haldast leys av øllum politiskum áhuga- málum og allari politiskari ávirkan. Tað er tí ikki upp- gávan hjá politikarum at viðgera og diktera pro- grammpolitikkin hjá sjón- varpinum. Men politikarar hava sjálvandi rætt at hava sínar meiningar, og skal eg tí eisini stutt gera viðmerk- ingar til tað programm- politisku sjónarmið, ið Jákup Mikkelsen førdi fram í sendingini. Jákup Mikkelsen førdi fram, at SvF eigur at gevast heilt við at senda útlendskt tilfar, nýta tann sparda peningin til at gera meira føroyskt tilfar og senda føroyskt burturav. Hesum sjónarmiði eri eg sum so ikki ósamdur í. Og hetta er eisini eitt pro- grammpolitiskt stig, ið verður umhugsað á stovn- inum. Men ein skal gera sær greitt, hvat tað merkir. Um vit hyggja at út- reiðsluyvirlitinum frá fíggj- arlógini fyrr í greinini, sum Jákup Mikkelsen í kjakin- um endurgav og argu- menteraði útfrá og tí helst hevur bæði lisið og gjøg- numhugsað, so sæst, at út- reiðslurnar til keyp av útlendskum tilfari í 2002 vóru 1,6 milliónir krónur (útlendska tilfarið er bílígt, tí SvF hevur at kalla ókeypis rættindi at nýta sendingarnar hjá DR og TV2), og útreiðslurnar til føroyskt tilfar burturav vóru 14,8 milliónir krónur. Hetta merkir -við einfaldari rokning- at verður alt tað útlendska tilfarið spart burtur, økist tøki pening- urin til framleiðslu av før- oyskum tilfari við 11%. Um vit rokna ta arbeiðstíð við, sum í dag verður nýtt til at leggja útlendsku send- ingarnar inn í skránna og til at senda tær út í luftina, er sparingin tilsamans 15%. Miðal framleiðslan av før- oyskum tilfari í dag svarar til umleið 1 tíma og 10 minuttir um dagin. Við eini øking upp á 15% kemst upp á umleið 1 tíma og 21 minuttir um dagin. Um ein partur av tilfarinum verður endursendur, vil dagliga sendiskráin hjá SvF í miðal verða umleið 2 tímar. Hetta er fyrstu ferð ein politikari hevur havt eitt so realistiskt boð upp á, hvat ið veruliga fæst av føroysk- um sjónvarpi fyri tann pening, ið SvF hevur at arbeiða við. Vónandi merkir hetta eisini, at Jákup Mikkelsen skilir, at um meira føroyskt tilfar skal á skránna, so má eisini meiri peningur verða tøkur at framleiða tað fyri. Finnið eitt fokus í fjølmiðlapolitiska kjakinum! Kjakið um samanlegging av útvarpinum og sjónvarp- inum vísir mest av øllum eitt fjølmiðlapolitiskt kjak fullkomiliga uttan innlit og uttan fokus. Politikarar sleingja út avgjørdar mein- ingar um almennu miðl- arnar og framtíð teirra - Jákup Mikkelsen er ikki nakað eindømi- uttan at seta seg inn í, hvat teir tosa um, og uttan at kanna hvørji, ið tey veruligu við- urskiftini og teir veruligu trupulleikarnir hjá stovnun- um eru. Um Jákup Mikkelsen hevði sett seg inn í málið, hevði hann - fyriuttan at fingið innlit í, hvat veruligi kostnaðurin hjá stovnunum til leiðslu og umsiting er - eisini fingið innlit í eina røð av aktuellum og ítøki- ligum trupulleikum, sum mugu loysast, áðrenn tað yvirhøvur ber til at hugsa um at reka stovnarnar undir einum: • Bæði útvarps- og sjón- varpssendinetið eru nið- urslitin, ótíðarhóskandi og hava ein ófullfíggj- aðan dekning, og neyð- ugt verður at gera íløgur í tíðarhóskandi sendinet í næstum. • Sjónvarpið er tøkniliga afturútsilgt, heilar skip- anir eru niðurslitnar og sjónvarpið hevur ein íløgutørv á tøkniøkinum upp á 17,8 milliónir krónur komandi tvey fíggjarárini fyri fram- haldandi at kunna fram- leiða og senda regluliga eins og nú. • Báðir stovnarnir hava politiskt og lógarliga av- markaðar inntøkumøgu- leikar, sum ikki fylgja prís- og lønarvøkstrinum, og verður fíggjarliga støðið undir virksem-in- um tí líðandi máðað burtur. Í staðin fyri í heilum at við- gera innihaldið í sjón-varp- inum og útvarpinum, sum teir sambært teirra egnu kringvarpslóg ongan rætt hava at leggja seg útí, hevði verið ynskiligt, at landsins politikarar loystu tað, sum er teirra uppgáva: At skapa greiðar karmar fyri al- mennu fjølmiðlarnar at arbeiða innanfyri. Karmar, sum gera tað gjørligt at reka virksemið tøkniliga, t.d. at senda sendingarnar í eini tíðarsvarandi góðsku. Karmar, sum áseta vavið á virkseminum og tryggja, at fíggjarlig orka er at fremja hetta í verki. Og karmar, sum tryggja public service endamálið og seta greitt skott ímillum fjølmiðla- stovnarnar og politiska myndugleikan. Meðan vit bíða... Eg fari at enda við aftur at tríva í kjakið í sjónvarps- sendingini týskvøldið. Georg L. Petersen frá Dimmalætting og Anita á Fríðriksmørk mentamála- ráðharri førdu fram, at tað er ein fyrimunur at varð- veita ta kapping, sum er millum stovnarnar í dag. Hesum afturvísti Jákup Mikkelsen við tí grundgev- ing, at sjónvarp og útvarp eru so ymisk og ósaman- berilig, at ein kann ikki tosa um kapping teirra millum. Tað er sum at samanbera eitt súkklulið við eitt fót- bóltslið, segði tingmaðurin. So spyr ein seg sjálvan: Um eitt súkklulið og eitt fótbóltslið eru so ymisk, at tað ikki gevur meining at tosa um kapping teirra millum, hvørja meining og hvønn fyrimun gevur tað so at leggja tey saman? (Hvussu nógvar súkklarar skulu vit vænta at síggja á vøllinum, tá KÍ næsta kappingarár skal royna at stríða seg fram til odda- sessin í fyrstu deild?) Hetta kunnu vit hugsa um, meðan vit bíða eftir einum seriøsum fjølmiðla- kjaki og einum fjølmiðla- politikki, ið fokuserar á veruliga trupulleikarnar hjá almennu fjølmiðlunum og miðar eftir at fremja eitt opið, upplýst og kritiskt kjak í samfelag okkara. VIÐMERKINGAR C M Y K 11 10