leygardagur 21. desember 1996síða 40

| } biðja 5 ferð um samdøgrid og venda sær móti Mekka 3) Olm ussa, skattur skal latast til tey fátæku 4) Ramadan, tann árligi føstumånadurin skal haldast og S) Pílagríms- ferðin; hver musl imur skal (um hann hevur ráð og meguleika til tess) minst eina ferð í lívinum hava gjørt píla grímsferðina tl Mekka Ymiskt er hvussu strangt londini her í skinum fylgja is lamisku reglunum. Qatar verður mett at vera rættiliga strangt. tó ikki so strangt sum Saudi Arab ia, men nógv strangari enn grannarnir Bahrain, Abu Dhabi og Dubai t.d. har rúsdrekkalóg irnar eru ógvuliga liberalar og fólk (kvinnur) kunnu ganga ílatnar sum tær vilja. Í Qatar kunnu ikki-qatarskar kvinnur t.d arbeiða, koyra bil, ganga einsa- mallar á gøtunum og ongi bein- leiðis krøv eru til klæðir, tó velja flestu kvinnur at ganga tekkiliga ílatnar Qatarska fólkið livir sum nevnt rættiliga strangt eftir Kor- anini og efur gomlum tradition um sum heild. Eftir islamiskum og arabiskum siði er maðurin kvinnuni yvirlegin í øllum lut um. Hjá monnunum verða egin leikar sum dirvi og sjálvræði settir høgt, meðan kvinnurnar skulu vera tolnar og undirbrot- ligar. Familjubondini eru sterk, børnini hava stóra virðing fyri foreldrunum og teimum eldru í familjuni. Kvinnurnar liva stórstapartin av lívinum í heim- inum har tær taka sær av børn- um og øllum vidurskiftum vid- vikjandifamiljuni Sum heild hevur familjan hjå manninum mest at siga, Ld. er tað vanligt tá fólk giftast, at tey búsetast tætt við heimi hjá for eldrunum hjá manninum. Og um td. maðurin doyr er tað vanligt at konan — Ser giftist beiggja mann lan in, 10, sjålvt um hann longu er giftur, kann taka hana sum 2. ella 3 konu. Velur konan eru har fyri og ødrum fólkaslogum, og upp at giftast einum “fremmandum manni, hevur svágur in - og familjan hjá manninum sum heild - sambært sharía'ini, rætt til foreldramynd ugleikan yvir børnunum. Um fólk skiljast er tað næstan Ogjør ligt hjá kvinnuni at fáa foreldra- myndugleikan yvir børnunum Tad er loyvt muslimskum monn um at giftast 4 ferð, og eisini í Qatar er tað rættiliga vanligt at menn hava fleiri konur. Einasta Koranin áleggur teimum er, at maðurin skal syrgja líka væl fyri hverjari konu, og hetta heldur nógvum frá at giftast fleiri ferð Tað er siður í stórum parti av muslimsku verðini at menn og kvinnur liva rættiliga nógv hver sær. Heldur ikki í vertskapi eru menn og kvinnur saman, tey eru í hver sínum rúmi og síggjast slett ikki. Í brúdleypum er brúð- urin í einum veitsluheli saman við teimum kvinnuligu gestu- num og brúðgómurin er í einum ødrum saman við mannligu gestunum. Til slíkar veitslur eru kvinnurnar stásaðar upp og tað verður ikki spart uppá smyrsl, gull- og gimsteinaprýði og kjól- ar av ótrúligum sniði og tilfari. Qatarskar kvinnur síggjast aloftast nógvar í fylgi og altíð saman við einum manni ið ansar eftir teimum. Tær ganga í "abb- aya”, ið er eitt svart stórt klæði, a á tí gingin ov skjótt. Tey harrafólk og sostatt legin at tæna teimum. Nógv aftur verri - tað tykist hel Nr. 247 21. desember 1996 ið er sveipt uttaná kjólan og goymir allan kroppin. Haraftrat hava tey eitt annað svart slør á høvdinum, ið goymir hárið og oftani eisini alt andlitið. Oftani síggjast tó kvinnur ið vísa eygu ni ella alt andlitið. Menninir ganga í "dishdasha", ið er ein síður, hvítur kyrtil og hartil langt hvítt turriklædi á høvd- inum Lívið sum útlendingur Ein danskur blaðmaður, 1ð heyði verið á ferð í Qatar, skrivaði í ferdafråsøgn sínari m.a. at Qat ar var “"verðins heitasta, verðins ríkasta og verðins keðiligasta land”. Hetta er kanska hugsanin hjá gestinum ið er á stuttar vitjan, men vit hava nú búð í Qatar í 2 ár og trívast væl. Jú longur tú byrt í einum landi, tess betur kemur tú at kenna tað og so við og við finnur tú fleiri ung av áhuga Vit búgva í einari sokalladar “compound", ið er ein bólkur av húsum ið eru gyrd av einum stórum múri og hava felags svimjihyl, tennisvøll, klubbhús, spæliplåss, keypmann o.s.fr Nógvar tílíkar compoundir eru í býnum og har búgva nærum bara vesturlendingar. Mærsk Oil Qatar hevur virkað í landinum í góð 4 ár og her eru nú uml. 50 familjur búsitandi ið arbeiða fyri Mærsk, flestu danskar (og før- oyskar), men eisini enskar og amerikanskar Húsini eru stór og hava oll útbygningar við kómurum til tænastufólk (bilførara og ar- beiðsgentu). Tað eru nógvir gatarar ið hava bilførara, av tí at kvinnurnar ikki koyra sjálvar Men heilt vanligt er tað, bæði hjá qatarum og vesturlendingum at hava arbeiðskonu, 10 aloftast er filippinsk, búgvandi. Her eru skúlar og barnagarðar fyri flestu av teimum størstu fremmandu følkasløgunum - indiskir, iransk- ir, franskir, amerikanskir og enskir og øll tey donsku børnini ganga í enskum ella amerikansk- um skúlum og barnagarðum Fyri familjuna er hetta eitt gott stað at vera, av tí at tað kennist sum ein lætti fyri bæði foreldur og børn at koma burtur úr stress- aða daglidegnum heima, har bæði hava fulltíðararbeiði, børn- ini hava langar stravnar dagar á stovnum og ongin tíð var til at njóta nakað. Hetta er sum ein lítil bygd í nógvar mátar, flestu konur eru heima, børnini renna millum húsini og kenna seg trygg allastaðni og onki er at skunda sær eftir. Av tí at tað nógvar mánaðir um árið er ov heitt at vera úti og náttúran ikki hevur so nógv at bjóða sæð við okkara eygum, kann tað tykjast avmarkad við fritidar-møguleikum. Nógv fólk hava bát og nýta frítiðina til at sigla ella fiska og eitt annað vælumtókt frítíðarítriv er at koyra túrar í oyðimerkini. Ann- ars eru nógvir møguleikar at íðka ítrótt, tí her eru fleiri ný- mótans ítróttarfelgg við venjing- arhøllum, tennis-, golf- og fót- a ættarlidinum av qatarum si um frå fåtækum primitivum beduin elag Jólablaðið 13 Inngongdin til húsini hjá Gunnver og Sigurð í Compoundini Al'Nassim Garden í Doho - húsið sæst innan fyri garðin. Mynd: Kristin Balle bóltsvell Tá tú koyrur ella gongur í býnum Doha, sæst týðuliga hvussu knappliga hetta landið er blivid ríkt. Oljupengarnir hava skapt ein nýmótans bý frá so at siga ongum bara uppá nøkur fá ár. Her verður framvegis bygt ótrúliga nógv og nýggir høgir og stásiligir bygningar, oftani úr marmor ella glasi, skjóta upp úr tí fløtu steinoydimørkini alla- staðni. Nærum onki sæst til gomul hús og bygningar, alt ber tekin um at vera bygt innanfyri nøkur fá ár aftaná at pengarnir og fólkið er komið. Eitt av teim- um fáu gomlu støðunum, eru "sougirnar”, ið eru basarar við alskins verum frá løndunum her gerast skjótt og effektivt, hava ringt við at góðtaka hetta fyri- brigdið. Eitt annað er virðingin fyri myndugleikunum og ser- kønum. Í okkara parti av verðini eru vit sum borgarar von við at blíva upplýst um hvat ið fer fram ið málum viðvíkjandi okk- um sjálvum og at verða hampu- liga væl viðfarin. Her verður ongin virðing víst fyri tí einstaka og ongin gevur sær tíð at tosa við teg. Tú kann bíða heilar dagar og tá tú endiliga eigur tørn verður tú kveistraður avstað við onkrum boði um at venda sær onkra aðra staðni. Longst kemur tú við at vera eyðmjúkur og lítillátin, tí vísir tú ótolni er ast nógv tekin um, at eg av til nýmótans, ríkt oljuland, er u kenil eina tíð áðrenn oljuna, tey taka fyri givið, at tey eru øllum eðrum folkasløgum og vænta, at oll onnur bert teirra hava lítla og 0 virðing fyri leg stættum afyri, hvat ur ikki, sum tey tað vil siga at arbeiða... í nánd. Her sæst eitt dómi um tað kosmopolitiska Doha, tí her kannst tú finna meir og minni eksotiskar lutir - kryddarfir, messingvørur, trævørur úr Indiu, biligar plastikkvørur ur Thai- landi og Korea, persisk og af- ghansk teppir og ikki minst toy i meturmáli ur Indiu, Japan og nógva aðrastaðni frá - ótrúliga vekur klædnatilfar úr silki og ødrum fyri lítið og onki. Og tá skræddarir finnast á hverjum horni ið kunnu seyma hvat tað skal vera eisini fyri lítið og lætt, eru skræddaraseymaði klæðir eitt vanligt fyribrigdi. Tað fylgja nógv stuttlig og spennandi, men eisini strævin upplivilsir við tá ein flytur til eitt heilt fremmant land og skal byggja eina nýggja tilveru upp og fáa familjuna til at trívast í so annarleiðis umhvervi. Tað er nógv nýtt at venja seg við, hitin er eitt og eitt annað er lyndi hjá teimum lokalu, ið óivað í ein vissan mun er samantengt við veðurlagnum. Orðið "inshallah” (sum merkir “um Gud vil") og verður nýtt í tydninginum “kanska" ella “verður tað ikki í dag, so kanska í morgin" verður nógv nýtt og vit ið eru von við fastar tíðarfreistir og at alt skal hvaðna verri. At búgva uttanlanda hevur eisini við sær at man metir og kemur at kenna fólk úr londum kring allan heimin og tað er áhugavert og gevandi at læra um hvussu onnur fólk liva og hugsa og serliga setur tað eins egna lív í eitt annað perspektiv. Nógv av teimum fólkunum ein kemur at kenna her, eru fólk ið hava livað størstapartin av lívi- num í útlegd og ikki er von at hava fastan bústað nakrastani meir enn nøkur ár í senn. Hesi hava eina heilt aðra uppfatan av hvat heimland er og eisini ann- arleiðis kenslur fyri móðurlandi sínum enn tær vit hava. Nógv eru sjálvi børn av foreldrum ið altíð hava búð uttanlanda og tey eru kanska meir ella minni upp- vaksin á kostskúlum í móðir- landinum. „ Tað er áhugavert at síggja ta stóru menning íð fer fram og hvussu landið roynir at tillagað seg og umskapast til eitt mod- ernað samfelag eftir vestur- lendskari fyrimynd. Tó er tað vandi í hvørjari vælferð og tað tykist í ein vissan mun sum stjórnin hevur gjørt sær hetta greitt, og hevur skilt týdningin av ikki at missa sín identitet, ti sjálvt um tað gongur skjótt við at nýmótansgera landið verður tó nógv gjørt fyri at hetta verður gjørt á skynsaman hátt har tey serligu gomlu arabisku sermerk- ini verða hildin í hevd. Men serliga á tí unga ættarliðinum av qatarum siggjast nógv tekin um at menningin av landinum frá fátækum primitivum beduin samfelag til nýmótans, ríkt olju- land, er gingin ov skjótt. Tey ungu kenna ikki til eina tíð áðr- enn oljuna, tey taka fyri givið at tey eru harrafólk og sostatt yvir- legin øllum øðrum folkasløgum og vænta at øll onnur bert eru har fyri at tæna teimum. Nógv teirra hava lítla og onga virðing fyri lægri stætt- um og ðrum folkasløgum, og uppaftur verri tað tykist heldur ikki sum tey hava virðing fyri hvat tað vil siga at arbeiða. Eitt annað dómi um tað knappligu broytingina av samfelagnum er teirra manglandi tilvitan um at verja um umhvørvi og náttúr- una. Burturkast av øllum slag slødist allastaðni og her er tað týðuligt at menningin av tí ný- måtans forbrúkssamfelagnum er gingin ov skjótt til at tann neyð- uga mentala broytingin í fólki- num hevur megnað at fylgt við