fríggjadagur 3. januar 1997síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: Blaðfólk: | Eyðun Klakkstein, | Utgevari, uppseting og prent: | Telefon: 11820 Jan Muller Randi Jacobsen, Magnus Dam | Sp/ Sosialunn Teletax. 14720 Fyritaksstjóri: Áki Bertholdsen, Bústaður: | Krisjan Dahl | Eiríkur Lindenskov, | Ljósmyndari: Argjavegur 26, Argjum e-mail: | Lýsingar og sela: | | Jens Kristian Vang Postadr: Postsmoga 76, sosialur 8 olivant.fo | Marjun Dalsgaard | 110 Tórshavn J Eitt ynski fyri 1997 Jolabræv 1996 Oddagrein 1996 var í altjóða hopi eyðkent av altjóða sam- haldstesti á summum økjum og altjóða likasælu á øårum økjum. Gongdin var sum heild tann sama, sum vit hava upplivað, síðan kalda kriggid endaði: Í staðin fyri eitt kalt kriggj við sterkum spenning.m, men tó uttan vápnaðar samanbrestir, hava vit fingið ein hóp av regionalum kriggjum. Hesi regi- onalu kriggj eru alt annað enn »litil«. Tey hava kostað hundradtusundtals mannaliv Kriggj vóru í Asia, Europa, Latinamerika og í Afrika. Av hesum kríggini er bert kríggið í Europa (Bosnia, Tjetienia) endað, men friðurin stendur á veikum stoði. Tey kriggj, ið leikaðu á í 1996 og sum tykjast fara at halda á í 1997 eru ikki bert eins ræðulig og kriggj altíð eru. Tey tykjast heldur at gerast uppaftur meira ræðulig eitt nú við tað, at ongantíð í søgu mannaættarinnar hevur kríggið rakt sívilfólkið so meint sum á okkara døgum. Meginparturin av teimum vápnum, ið verða framleidd í okkara tíð er beinleiðis ætlað sivilfólki. Hetta er ræðuligt og hetta er hugvekjandi. Orsøkin til at kriggid gerst alt meira barbariskt, hóast mannaættin annars tykist ganga fram og gerast meira upplýst, er heilt einfalt tann, at kriggj er góð forrætning hjá vápna- ídnaðinum. Vápnaídnaðurin, serstakliga USA, Bretlandi, Tysklandi, Fraklandi, Ruslandi og Ísrael, vinnur ófatiligar upphæddir av at framleiða vápn, ið er ætlað at skaða børn, kvinnur og gomul. Í roynd og veru hevur vápnaídnaðurin ongantíð havt so góðar dagar sum júst í hesum árum. Vápna- ídnaðurin er politiskt sterkur og hevur nógv størri ávirkan á uttanrikispolitikk víða um heimin enn eitt nú friðarrorslurnar hava. Tá avtalurnar um avmarkingar av atomvápnum komu í gildi, misti liardarupphæddir, men hesi tap nnið aftur við at leggja seg eftir regionalkriggini í Asia, Latin- vápnaídnaðurin m Vanlig fólk kring heimin - heimsins friðarelskand milliardir - standa púra hjálparleys og líta at hesum vitleysa leiki. Vóna at ST skal megna at skapa frið. ST er í dag javnt við USA. Har USA ynskir frið. har verður friður, har USA ikki vil hava frið, har verður íkki friður - ein veruleiki líka ræðuligur sum einfaldur. Henda stoða kemur at standa við, til øll límalond NATOs taka sær um reiggj og halda uppat við at bera seg at sum undirbráttligir vasallar hjá USA. Henda stoða verður ikki broytt fyrr enn ST finna saman um at seta hendan limalondin S 1 Sjónarmið | . x Hans J. Hermansen skrivar =“ Eitt, ið tyngir okkard fíggj- arløg, eru tær báðar milli- ardirnar frá sonevndu »ban- kabjargingini<. Við verandi rentufóti, 7%, um eg taki ikki feil. kostar tað okkum 140 mill. um árið, sum Vit gjalda, meðan kanningin fer fram. Og longu nú verður spurnartekin sett við, um nakar dugur er í henni Tá ið landsstýrið seimast gjørdi avtalu við danir um bankabjargingina vístu danir aftur, at teir høvdu á byrgdina av hesum bådum milliardunum. Uttan frá- greiding og uttan mótmæli varð hetta lagt oman á ta skuld, sum var okkara frammanundan. Undir van- ligum umstødum var hetta fryst niður, til vit vístu, hvor veruliga skal åbyrgdast fyr! hesar báðar milliardirnar Rentan skal sjálvandi eisini frystast niður Varð tað gjørt. høvdu vit havt 140 mill. meiri á fíggjarlógini - við afturvirkandi kraft Tá ið aðrir danskir bankar eru farnir av knóranum, hevur danski staturin uttan at blunka við tíkið við á- byrgdini av tí. Fleiri dómi eru um tað Í fjølmidlunum er nógv áhugavert komið fram. Eina ferð varð sagt, at eim upp- gávan við sterka lútinum var, at føroyingar skuldu setast upp á pláss peninga málum viðvíkjandi. Annað áhugavert er eisini komið fram, og nógv bendir á, at alt er ikki farið rætt fram viðvíkjandi bankabjarging ini. Vit fingu ikki ta kann ing, sum vit ynsktu, og sum var neyðug, um hetta málið skuldi lýsast út í æsir Einki er at ivast í, at polit- íkkararnir hava hevuðs- ábyrgdina av at stødan er, sum hon er. Bæði okkara egnu og teir donsku Men teir skáka sær undan. Stats- málaráðið hevur svíkið, Løgmålarå0id hevur sv ikið, Vinnumálaráðið hevur svik- ið, og Bankaeftirltið hevur svikið. Eftir sita føroyingar bakbundnir av skuld, sum øll hava varhugan av, er lumpað og lirkað oman yvir okkum Men fyrr hevur verið nevnt, at hetta er ein rættar- spurningur. Rætturin er €1n- asta staðið, ið kann avgera, hvar hesar báðar milliard- irnar hoyra heima. Tá ið danir vilja ikki játta okkara løgtingi/landsstýri eina ti- líka viðgerð, må Føroya fólk sjålvt gera eitt hvert Og eitt hvørt kann gerast Í løtuni verður arbeitt við at reisa ákæru móti danska statinum og bankaeftirlit inum fyri á óreiðiligan hát øroyingar, vaknið! at hava smoykt 2 milliardir oman yvir Ígroymgar Kannað verður eisini, um ákæra skal reisast móti ødr- um. Harumframt verður ar- beitt vid at kæra Danmørk inn fyri mannarættinda- dómstólin í Haag fyri at hava sýtt okkum okkara sjálvsagda rætt at fáa eina dómarakanning (kommiss!- onsundersøgelse) í målin- um At enda er spurningurin Fru vit trælir og lata okkum alt lynda? Ella er eitt vet av sjálvsvirðing eftir? Tað fer tíðin at visa. Men eitt, ið er at gera, um vit vilja hava ein reiðiligan enda á banka- bjargingini, er at stevna omanfyri nevndu pørtum Tær fyrireikingarnar eru farnar í gongd. Livst so spyrst Við ynskinum um eini gleðilig jól og eitt gott nýggjár Hans. J. Hermansen Hvat er eitt gott Vidmerking komandi tey allar flestu í menning- arlondum. Vápna stríð kem ur mangan av fåtækradømi vera 158 mió. år 2025. Hes in fólkavekstur krevur sam- tíðis ein figgjarvøkstur uppá Humoristurin Storm P. skal hava sagt, at um fólk eru glað, er tað teirra egna altjóða høvudkambin upp á pláss. Fridarpolitikkur maktgirnd, tørvandi manna- 250%, men ført verður = skuld - ti tad er nokk at vera ] rættindum. hóttan av mikl- fram, at tilik fíggjarlig keddur yvir ST er í stóran mun vorðin til amerikanskan uttan- ríkispolitikk. Har tað gagnar amerikanskum áhuga- málum, verður lagt uppí við vápnamegi ella við politiskum vápnum. Har tað ikki gagnar USA at seta friðarvarðveitandi tiltøk í verk, valdar at- gerðarloysi, og heilar tjóðir sleppa at blaða burtur uttan at heimurin lyftir hond frá síðu. Ja, ein heilsur heimspartur. Afrika, er um at fara í upploysing. tí tað hóvar ikki USA, at ST leggur uppí. | lat- inamerika syndrast upprunafólkini, tí tað gagnar amerikanskum vinnulivi og á Eysturtimor verður Johs. M. Olsen ari krígsútgerð og tørvandi toleranca o.s.fv Upplýst verður, at menn ingarlond í 1995 nýttu 200 mia. dollarar í alt til hernað armål, tað er 4 ferðir meira enn tey fingu í menningar hjálp. Forholdið er, at 12 av árligu hernaðardubbing ini í menningarlondunum øking er óhugsandi og ti er vandi fyri, at væntandi følkavøksturin vil føra til ein ennú størri ótryggleika og fåtækradømi Í Nordurafrika verður rokna við, at fólkatali sum heild fer frá 250 mío. upp í 570 mio. tey næstu 25-30 årini Men í hesum døgum, ens og í undanfarnum tíðum liggja gleðiboð í luftini, tey hava m.a. sín uppruna í eimi fundarfråsøgn hjá einum jødiskum ráðharra, sum á náttartíð, uttanfyri vanliga arbeiðs og kontórtíð, heyði eina samrødu við son Guðs sum undir samrøduni lat ein heil tjóð týnd fyri eygunum á øllum heiminum, skrivar var nokk til at goldid saml- | TR ráðharran vita: »at so høgt uttan at nakað land mukkar. Hvi? Jú, ti tynarin er = adu heilsurgkuna í øllum Tann sosiala skipanin elskaði Guð heimin, at hann sameindi USA, Indonesia, við heimsins mest blóð- Ø heiminum við Tann stóri spurningurin í gav son sín...< (Jóhs., 3.16) dálkaða einaræðisharra, Suharto, á odda. Men Oteljandi nýttársynskir okkara heimsparti Europa Rúmdarmaðurin James hann er vinmaður Clintons eins og hann var vin- maður Nixons, tí sleppur hann at hórieggjað sæt um honum lystir, ja, enntá at týna eina heila tjóð og hann er góður fyri vinnulívið í USA ' m altjóða stoðan er, eru tað milliardir, ið droyma broytingar í tí støðu, sum omanfyri er av- yndað. Vit taka undir við hesum milliardum,o 9 Su u rr tað skal verða vón og ynski okkara, at heimsins verða borðin hverjum eðr um í talu og skrift við ársins enda. í hverjum einstókum føri liggja ymiskir tankar aftantyri, men teir eru av góðum grundum ikki tei mu í øllum fórum, tí Ó Fólkaveksturin og beriorkan Teir við vitan vísa á, at í Miðeystri økist fólkatalið skjótari enn í Kina, Indien og Suðuramerika. Fólkatali í Miðeystri er í dag 126 mió og nógv umrøddi í t.d. Dan mark og EU er, um tann sostala skipanin í omanfyri umrøddu londum kann bera ein slíkan folkavøkstur. Ott in fyri einum flóttafólka streymi, uppá fler tiggju Erwin ið var við Apollo 15 í julímánað 1971 aftaná væleydnaðu ferðina á mánanum, har teir m.a royndarkoyrdu sokallaða mánabilin. at >Tað heyði stórri tydning, at segði Jesus avnt er. hvussu fólk hava — íbúgvarar og verður mett til = tals milliónir, inn yvir kur Kristus heyði sett sínar fótur tað. nøkur líða neyð onnur 355 mió. um 25 ár T.d. skal opa verður alt oftari havdur = á jørðina, enn at menniskjan demokratisku tjóðir taka sær um reiggj og seta hva í yvirflóð Eygptaland, bert fyri at á máli hevði sett sin fót á manan« USA uppá pláss, so ST kann gerast tað, ið ST var Stutt sagt, er tann støðugt = halda núverðandi standard Vónloysi og ráðloysi Eingin orsek er til at ætlað at verða, nvniliga eitt amboð i fridarins Søk, vaksandi mannaættin hótt byggja ein skúla og eitt = havatrúliga fylgt mannalis halda annað, enn at J. Erwin ein humaniterur felagsskapur og ikki eitt amboð i frå nærum øllum síðum. sjúkrahús um vikuna inum igjøgnum tíðirnar, — visti hvat hann segði, tå tal uttanrikispolitikinum hjá ávísum stórveldi. Sosialurin Sagt verður frå, at møgu leiki er fyri, um so var, at útrudda hana í stundini. Í 1994 vóru tríati vápnaði stríð runt um í heiminum, Hermálsliga strategiska ætlanin hjá prestastýrinum í Iran er ein følkavøkstur uppá 3% um árið, fólkatali nú er 65 mío. og ætlast at hesir óynsktu fylgisveinar eru mangan torførir at koma av við hjá teimum flestu, ikki minst hjá teimum ið skipa skulu fyri an er um at:síggja lívið og tingini í ti stóra samanhang- inum Jóhs. M. Olsen