fríggjadagur 10. januar 1997síða 3

Nr. 6 — 10. JANUAR 1997 tíðindablaðið Tud er av størsta týdningi, at samskifti millum foreldur og børn er í lag. Tosið við børnini, sigur Pål J. Thomsen Rúsevnir: Foreldur mugu vera ansin Skrivarin og ráðgevin hjá Rúsdrekka og Narkotikaráðnum, Pól Jákup Thomsen, sigur seg eisini hava hoyrt, at nýggj og sterk rúsevni eru millum føroyskan ungdóm. GRÆKARIS DJURHUUS MAGNUSSEN - Jú, eg havi hoyrt og haldi meg vita, at sterkari rúsevni enn hasj er millum føroysk- an ungdóm. Serliga væl hevur hetta trivist í summar- frítíðunum, tá ungir føroy- ingar koma heim úr útlond- um í summarfrí Tað sigur Pól Jákup Thomsen í viðmerking til tíðindini í Sosialinum um, 11. januar er FLU ini í Havn kl. 08.35. 7 Ææ FLOGFERD til ÅRHUS Fráferðin til Århus við ATLANTIC AIRWAYS til kl. 11 LEYGARMORGUNIN Bussurin til hetta flogfarið fer av Farstød- Fráferð úr Århus til Føroya er kl. 14.30. PN 8) Atlantic Airways Tlf. 33344 at so sterk råsevni sum ecs tasy og LSD ferðast millum ungdómin í Havn. Pól Ják- up Thomsen leggur tó dent á, at hann ikki hevur nakað handfast prógv um hetta sum hagtøl og líknandi Hann sigur, at sum rúsd- rekka og narkotika ráðgevi hittir hann nógv fólk, for- eldur og onnur, ið hava onk- ran, ið so ella so er úti í mis- brúki. So hann er toluliga vísur í, at hesi vandamiklu evnini eru komin til Føroya Br medferd Pól Jákup Thomsen hevur longu verið runt í skúlunum í Føroyum, og upplýst skúl- anæmingar um vandan við hasji og ødrum rúsevnum sum kokain, ecstasy og LSD. Nú er hann í gongd við at upplýsa foreldur um vandan og annað, ið tengt er at ungdómi, ið nýtur rús- evnir Pål Jákup Thomsen sigur, at ungdómur, ið byrjar at taka hørð rúsevni sum hasj og sterkari, broyta mentali- tet, tey broyta atferð. - Tú verður dølskur, sein- ur, leggur líka í hetta og hatta, tekur ikki stig til nak- að sum helst. Tú fært ikki tíkið teg saman at fylgja við í tí, sum fyriferst rundan um teg, og summi verða tung- lynt. Men tað er sjálvandi ikki galdandi, tá tey eru í einum rúsi, sigur Pól Jákup Thomsen Foreldur mugu hjálpa sjálvi fáa hjálp Ráðgevin hjá Rúsdrekka og Narkotikaráðnum heldur tað hava alstóran týdning, at foreldur og avvarandi tos a við børnini - tosa við tey ungu. Tað er ikki nógmikið at nýta rúsdrekka sum eitt ræðsluskrímsl. Tað er meira álvari í enn sum so - Eg haldi tað hava stóran týdning, at foreldur eru opin fyri øllum tosi vid børn og ung. Samskiftið má vera gott. Tey mugu seta seg inn í teir trupulleika og vandar, rúsevni hava við sær. A tann hátt kunnu tey best upplýsa og hjálpa børnum sínum, heldur Pól Jákup Thomsen Hann sigur tað eisini hava stóran týdning, at foreldur, sum hava børn, ið eru mis- nýtarar, fáa hjálp. Tað er ongin loyna, at mong for- eldur skammast av at hava børn, sum eru misnýtarar - Tey vilja spyrja, hvat tey hava gjørt skeivt; hví júst teirra børn eru vorðin mis nýtarar o.s.fr. Her er tað at vinir, kenningar og onnur, eiga at koma til hjálpar, sigur Pól Jákup Thomsen. Misnýtslan veksur Sambært teimum kanning- um, sum Rúsdrekka og Nar- kotikaráðið hevur gjørt síð- ani 1989, er lutfalsliga stór- ur vekstur í rúsevnismis- nýtsluni millum ung. Og nú koma eisini onnur evni til Føroya Sosialurin skilir, at vandamikil rúsevni verða blandað føl hjá ungum um vikuskiftini 2 Ecstasy Kemiska heitið fyri ecstasy er MDMA, og er partur av rusevnunum, sum eru í amfetamin familjuni Í Bretlandi kostar ein tablett av ecstasy millum 100 og 150 krónur Tabletturnar verða fyri tað mesta svølgdar beinleiðis sum tablettir ella hylki. Onkuntíð verða tær upploystar í vætu, og so verður drukkið Ecstasy ber orð fyri ikki at vera vanaelvandi. Hin vegin er greitt, at tá fólk hava tikið ecstasy eina tíð virkar tað verri enn so eins væl, sum í byrjanini. Tí verður mangan farið til onnur upp aftur harðari evni Soleiðis virkar ecstasy MDMA ella ecstasy byrjar at virka einar 30 til 40 minuttir eftir, at tablettin er svølgd. Persónurin fær smá herindi av frøi, men kann eisini fáa vaml millum herindini Ein til hálvanannan tíma eftir at viðkomandi hevur etið tablettina, byrjar av álvara at virka. Ymsar åvirk anir ella smærri hendingar, gerast brádliga stórhend ingar, andsvekjandi tíðindi, og allur tónleikur ljóðar og virkar nógvar ferðir betur enn vanligt Tad er kortini ikki fyrr enn triggir til fýra tímar eru farnir, at virknaðurin er í hæddini. Ecstasy brúkarar hava upplýst, at virknaðurin er frålikur, avstressandi og tú hevur alla tíðina tak (kontroll) á støduni. Tú kemur fullkomiliga niður á jørðina, og tå ber yvir við einum og øllum Ogvuslig hjáárin Tað er alt annað enn bara ljósareytt, at vera ecst brúkari Av tí at evnið er lutfalsliga nytt, vita granskarar ikki so nógv um langtíðaránnið. Men ofta endar eitt sonevnt tripp“ av ecstasy ella MDMA við ógvusligum tung lyndi. Tað hevur nakað við kemisku broytingarnar í heilanum at gera Nógv dómi eru um, at fólk eru deyð eftir at hava tikið ecstasy. Teoriirnar eru fleiri, hví fólk doyggja í ella beint eftir rúsin. Ein tann mest útbreidda teoriin er tann, at ecstasybrúkarin heldur seg fáa yvirnáttúrlig evni at t.d. dansa. Tey kunnu tí finna upp á at dansa i fleiri tímar út í eitt í nógvum hita, og doyggja soleiðis av strongd Miðal dosan fyri at fáa MDMA at virka, er millum 50 og 75 mg, men flestu tabletturnar í Bretlandi hava eina styrki millum 70 og 100 mg Summi eru rættiliga følin yvirfyri MDMA ella ecstasy, ja so følin, at bara ein heilt lítil dosa ella partur av eini tablett kann føra til deyða. Sagt verður, at fólk við hjartatrupulleikum, epilepsi, astma, kvinnur, sum eru við barn, og fólk, sum taka heilivág fyri depressión, ómeguligt mugu taka ella royna ecstasy- tablettir ella nakað, sum hevur við ecstasy at gera Revsingin fyri at hava tikið ecstasy/MDMA er í Bretlandi 7 ára fongsulsrevsing, og óvanliga stórar bøtur Revsingin fyri at útvega ecstasy/MDMA er fongsul fyri lívi í Bretlandi. Haraftrat fær viðkomandi stóra bót day LSD LSD stendur fyri Lysergic Acid Diethylamide. LSD er kanska upp aftur vandamiklari en ecstasy. Talan er um eitt rúseitur, ið gevur brúkaranum nógvar hallusina- tiónir (hvervisjónir). Brúkararnir halda seg mangan kunna flúgva út í annan heim, upp á mánan og líknandi Evnið verður fyri tað mesta upployst og drukkið ella sprænt Virknaðurin av LSD verður vanliga býttur upp í fýra stig ella fýra andlit. Á fyrsta stigi gerast litir nógv sterkari aftan á hálvan til heilan tíma. Brúkarin sær ymisk mynstur fyri sær, og deyð ting gerast livandi og førka seg. Øðrum stigið eru tey á, tá ein tími er farin Nú sær LSD-brúkarin fyri sær skiftandi mynstur við afturlatnum egum; ótrúligar myndir síggja dagsins ljós - ongastaðni frá. Í hondunum kunnu tey síggja grannvaksnar pálmar. Á trida stigi stendur tíðin still tú ert á aðrari planet. Onkrum dámar hetta, meðan onnur gerast ræðslusligin. Á fjórða stigi, einar 8 tímar seinni, byrjar virknaðurin at hverva LSD broytir skjótt fólk fullkomiliga mentalt. Tey verða paranoid, og fáa sálarligar trupulleikar. Nógvir LSD-misbrúkarar doyggja á ungum árum Revsingin fyri at nýta ella at útvega LSD er hørd í Bretlandi. Úr 7 árum til lívlanga fongsulsrevsing Nú er LSD eisini millum føroyskar ungdómar