leygardagur 18. januar 1997síða 9

Nr. 12 — 18. JANUAR 1997 Tað frægasta, vit gera, verður kanska slett ikki taka oljupengarnar heim, men lata teir standa uttanlands í pappírum, sum geva eitt óendaligt avkast heldur Hermann Oskarsson, búskaparfréðingur ikki nógv annaðleiðis enn danski ríkisstuðulin Støddina á oljuavgjald inum kenna vit ikki, men hugsandi er at tað verður líka stórt sum ríkisstuðulin, sum kanska fellir burtur Men oljuavgjaldið kann saktans eisini blíva stórri enn ríkisstuðulin, og harav fáa meira ógvusligar avleið ingar Tað vil siga, at skatta trýstið í Føroyum kann fara niður á stød frå 70' unum og 80'unum, at tænastu stød hjá tí almenna verður betri enn í dag og at ráð verða aftur til almennar í løgur í stíl við vallyftini frá teimum syngjandi åttatiåru num Tað seinnu ávirkanina av føroyskan luttøku í olju vinnum, kenna vit ikki so nógv til. Har fara ótvað at verða gjørdar ílegur og nýggj arbeiðspláss. sum geva lønir, væl omanfyri tað, sum vit kenna úr ødrum vinnum Men vit kenna kanska kortini nakað til hesa ávirk anina, um vit samanbera hana við ávirkanina av tí stóra virkseminum í åttati árunum Tað verða ikki bara talan um arbeiðspláss i sjálvari oljuvinnuni og vinnum, sum hanga uppii Men eisini í teimum vardu vinnugreinunum, sum fara at uppliva ein økt an eftirspurning sum stendst av inmtøkunum í oljuvinn LA Vardar vinnur eru pri atar og almennar føroyskar vinnur, sum ikki kappast við innfluttar verur, Ld. trygg ingar, sakførarar, bygging barnaansing, skúlar o.s.fr 1-5 milliard um árið Hermann Oskarsson sigur at at tad er ringt at meta um hvbussu stór landskassans inntaka av oljuavgjaldinum verður Hann segði. at hann vitsti einki tekniskt um oljubor ing at siga, so kanska fór hann heilt skervur Men sum hann hevði spurt seg fyri, so er ein hugsandi stødd á einari olju keldu - ella atgongda nøgd in hjá einum boripalli - t.d 300 miljónir tunnur Av hesum fer kanska 1/3 til samladar beinleiðis kostnadir til leiting, menn ing og sjálva útvinningina Avlopið, 200 miljónir tunnur eru so at býta millum oljufyritøkuna og Landið Fáa vit eitt nú 50% av vinninginum í oljuavgjald so eru 100 miljónir tunnur landskassans partur Við einum oljuprísi uppá 20 dollarar fyri tunn una er landskassasinntøkan 2 miljardir dollarar, ella um- leið 10 miljónir krónur Er útvinningstíðin 15 ár og vit býta framleiðsluna javnt yvir øll árini, so verð ur inntøkan einar 750 mill ionir krónur um árið, frå einum eki Sum eg skilji, kann inn tøkan blíva eitt hvert tal, su mer stórri enn hetta Hermann Oskarsson sig- ur, at hendan inntøkan eins amøll er í stødd við allan blokkin Verður inntøkan 2 ferðir tær 750 miljónirnar - 1,5 milliard - er hon líka so stór sum øll skattainntøkan i 1996 Hesi tølini vita vit onki um, sum nú er. Men við hesum í høvdinum kunnu vit saktans hugsa okkum at avgjaldsinntøka Landskass ans kann koma at liggja millum I og 5 miliardir um ári, alt eftur hvussu nógv olja verður borað, og alt eft ir hvussu stórt prosentið verður Hann helt tískil, at saman umtiíkið hava vit eitt ávíst grundarlag til at meta um búskaparligu avleiðingarnar av eini komandi oljuvinnu Verður oljuavgjaldid umleið líka stórt sum rík isstudulin, fara vit tey kom andi árini at kunna figgja eitt forbrúk av somu stødd sum higartil - so leingi olja er avgjalds Øktu vinnumøguleikar nir fara at geva møguleika til at arbeiði verður til flestu okkara - og nakað væl aftrat og harvið at økja um fram leiðsluna Stórt trýst Hermann Oskarsson í ikki í, at trup ulleikar eisini fara at stinga seg upp Frýstið á lønarlagid og kostnaðarstigið sum heild, fer at vera harðari enn vit higartil hava sæð Bæði tað batnaða gjald- førid hjá landskassananum og tann hækkandi aktivi teturin í privatu vinnuni fara at leggja so hart tryst á marknaðirnar, so at prod uktiviteturin í útflutnings- vinnuni ikki fer at klára at fylgja við Avleiðingin verður, at útflutningsvinnan, og tær verur, vit gera sjålvi, men sum kappast við innfluttar verur, fara at hava ilt við at sleppa av við framleiðsluna Rentabiliteturin í teim um vinnunum verður so undirgravaður, at vandi er fyri at tær fara heilt fara fyri bakka vaðist tó Fiskivinnan løgd lamin? Spurningurin, sum stend ur til okkara, er í fyrsta lagi, um vit kunnu meta um hvar ið trupulleikar suunga seg upp við tí kunnleika vit hava til, hvussu búskapur okkara virkar Í øðrum lagi er spurn- ingurin um vit eru so sjálv søkin og ótolin, at vit bara lata standa til, ella vit skulu taka nøkur stig til at forða teimum óhepnu avleiðing unum Og í triðja lagi er spurn ingurin, hvat ið vit kunnu gera Eitt er, at myndugleikar og vinnufólk hava úr at gera við at fyrireika seg til at taka ímóti teimum væntaðu posi tivu árinunum av oljuvinn uni Men hvørja åvirkan hon fær á samlaðu búskaparligu gongdina, tað hevur vallað verið tikið upp á tungu enn Fær hon hesa ávirkan á vinnustrukturin? Fer oljuvinnan at leggja alla fiskivinnuna lamna? Hvat hendir við inn lendska prís- og lønarstig inum? Kann hon blíva sama vanlukka fyri okkum, sum hon hevur verið fyri Mexi ko?, spurdi Hermann Osk arsson Merkja tað longu Hermann Oskarrson heldur, at tað kann gott vera, at vit longu eru farin at merkja Reglur o.a. ligt fótbóltsnavn Kommunuskulin Venjingarskulin Hoyvikar Skuli Argja skuli Eysturskulin Á hverjum liði eru fimm leikarar. | deildunum gentur, dreingir og ung- lingar eru tó bert fýra leikarar. Loyvt er at hava ein eykaleikara Tað kostar 150,- kr. fyri hvort liðið at luttaka. Oll liðini skulu hava eitt rætti- Foroya Banki, ið stuðlar kappingini, letur heiðursmerki til trý tey bestu lið- ini í hverjum aldursbólki Sankta Frans Skúli avleiðingarnar av oljuvinn uni Tad er nógv sum týður uppá, at fólk eru farin at rokna hækkaðar prísir og inntókur av oljuvinnum upp í sínar fíggjarligu ætlanir segði hann Hann nevndi t.d., at hús aprísirnir eru farnir rættiliga fitt upp, uttan at tað veruliga er nakað fíggjarligt grund arlag at hóma undir tí Tí hóast fleiri fólk eru komin í arbeiði, lønarinn tøkurnar eru hildnar uppat at falla og eru kvinkaðar uppeftir aftur, og fólka streymurin av landinum er steðgaður - so eru altso ikki so nógv onnur ljóspunkt at hóma, at tað kann begrunda ein vøkstur í håsaprisunum í so stóran, sum vit nú hava upplivað hann Tad kundi komið av ti, at seljararnir dråla inntil olju-inflatiónin byrjar, og at keypararnir eru meira hug- djarvir tá um prísin ræður, tí teir vænta sær betri inn- tøkugrundarlag seinri Fólk flest eru meira fíggjarliga rationell enn vit mangan geva okkum far um Politiska skpanin er ikki minni merkt av einum fíggjarligum rationaliteti, At landskassin kann vænta sær stórar inntøkur av oljuavgjaldinum, kann sakt- ans longu nú fara at ávirka avgeðirnar i politikki bæði í bý- og bygdaráðum og í landspolitikki Tað ringasta, sum henda kann, er at sama politiska óskil, manglandi yvirlit yvir búskapargongdina og harav HB bjóðar ollum gentum og dreingjum at gera lið til kapping í fótbólti í hollini á Hálsi í døgunum 1.-2. februar 1997 Tilmelding fer fram á hesum skúlum Sølbjørn Mortenen Jåkup Joensen Edvard Nielsen Krisjan Christiansen Pætur Clementsen Oli Mortensen ella hjå venjarum i høllini å Hålsi Havnar Boltfelag Aldursbólkar: 1. Småpiltar (føddir 87-88) 2. Piltar (føddir 85-86) 3. Smådreingir (føddir 83-84) 4. Dreingir (føddir 81-82) 5. Unglingar (føddir 78-79-80) 6. Gentur 10-12 (føddar 85-86) 7. Smågentur (føddar 83-84) 8. Gentur (føddar 80-81-82) 9 støring á skerva kos skal fara at endurtaka seg Longu sum er, sæst at rentabiliteturin í útflutn ingsvinnuni hart kroystur, at torført er at fáa investorar at leggja pening av týdningi í vinnuna Fer so oljuvinnan at økja um inntøkurnar og draga fólk úr konkurrerandi vinnunum annars, so koma okkara traditionellu vinnur í vanda fyri at doyggja út Vit síggja í dag, hvussu torført tað er ai koma aftur á kós eftir at vit hava havt nøkur ár við ov stórum virksmei og einari flúgv andi innlendskari inflation Tað verður hvaðna verri at koma aftur á beint, eftur at vit hava verið undir ótálmaðari ávirkan av eini oljuvinnu í eitt áramál, segði Hermann Oskarsson er so BILLUTIR utvegast til FLEST ALLAR BILAR Fa. BILLUTIR Tlf. 21605 Fax. 21666 15002 10541 17026 15616 15026