leygardagur 18. januar 1997síða 8

8 || - tidindabiadid Búskaparfróðingur ivasamur um føroyska oljuævintýrið: - Eg vænti ikki, at okkara politiska skipan er nóg sterk og professione oljupengunum skilagott. Spurningurin er, um oljan verður sama vanlu er fyri Meksiko, sigur Hermann Oskarsson, búskasparfróðingur Vil ggja I erri at koma ønarlagid somuleiðis AK! BERTHOLDSEN Eg kann væl hugsa nær at, tekur oljuvinnan seg upp undir Føroyum, koma inn tøkurnar hjá landskassanum at liggja ímillum 1-5 milli ard um árið av oljuavgjald ið, alt eftir, hvussu nógv verður framleitt og alt eftir hvussu nógv prosent av gjaldið verður — Men eg vænti ikki, at okkara politiska skipan er nóg sterk og professionell til at hon fer at klára at um- sita oljuinntøkurnar vid skili Buskaparfrødingurin Hermann Oskarsson er rætt- iliga ivasamur um Føroyar sum oljutjóð Hann reisir spurningin um ikki vandi er fyri, at olj- uvinnan verður ein lika van- lukka fyri okkum, sum hon er blivin fyri Meksiko - Tað ringasta sum kann aftur á beimt eftir at veru nyttar einki at kasta sne I tad er at kom aftur å beint eftir nøkur år vid henda er, at søgan fer at endurtaka seg: at sama pol itiska óskil fer at halda fram, at politikarir aftur fara at stýra skeivt tí teir einki yvirlit hava yvir búskapar ligu gongdina - Vit síggja í dag, hvussu ringt tað er at koma aftur á beint eftir nøkur ár við ov stórum virksemi Tað verður hvaðna verri at koma aftur á beint eftir at vit eitt áramál hava verið undir ótálmaðari ávirkan av oljuvinnuni, sigur Hermann Oskarsson Til at stýra inntøkunum av oljuvinnuni krevst ein politisk disiplin, sum vit hava víst tey síðstu 15-20 árini, at vit yvirhøvur ikki hava — Vit hava ikki eina pol itiska skipan, sum er nóg sterk til at hon kann trumfa loysnir igjøgnum Hermann Oskarsson vísti 3 undir ótálmaðari ávirkan av eini oljuvinnu. Er inflaionv td. á, hvussu strilti tað hevur gingið í nógv ár, bara at regulera fiskiskapin Og vit vita, hvussu tað var við øllum almennu iløg- unum í åttatiårunum. Tað var eingin, sum mutaði í- mót Hann segði, at einaferð verður oljuævintýrið liðugt. — Hava vit tá eina himm- alhøga inflation, og eitt himmalhøgt lønarlag, nyttar einki at kasta smør: aftur, sum hann tók til Hann nevndi t.d. at tå ið oljuvinnan tók seg upp í Noregi, blivu norskir bú- skaparfrødingar so ræddir fyri avleiðingunum, at teir mæltu beinleiðis til at geva oljuna burtur fyri einki - Eitt annað er so tað, at norðmenn hava verið ótrúl- iga disiplineraðir og hava klárað at hildið inflatiónina óvanliga lága og fingið v nógvum virksemi. Tað veri II til vit klára at stýra kka fyri okkum, sum hon ur hvaðna »rid aftur tá ið oljan er uppi, sígur Hermann Oskarsson, búskaparfréðingur tálma nýtsluni. Tað kemst av, at teir hava latið olju- pengarnir standa uttanlands Hermann Oskarsson eis- ini,at hetta var einasta gongda leið í Føroyum, at lata oljupengarnar standa uttanlands og at seta teir í pappír við óendaligum av- kasti Tað er heilt avgerandi, at hesin spurningurin verður tíkin upp, so at ikki alt fer at snúgva seg um at leita eftir projektum at seta olju vinningin í Men hann helt ikki, at hetta var eitt óloysiligt mál, men hann helt, at politikarar góvu hesum alt ov litlan ans Kreyja nógv Tað var í einum fyrilestri á Fiskirannsøknarstovuni mikukvøldid, at Hermann Oskarsson kom við hesum metingunum um oljuvinn Nr. 12 — 18. JANUAR 1997 Blokkstuðulin, oljupengar og fíggjarligt árin Mikudagin helt Hermann Oskarsson, bú- skaparfrødingur á hagstovuni, almennan fyrilestur å Fiskiranns6knarstovuni f rødini um „broyttu Føroyar”. Fyrilesturin var um árinið á búskapin av ríkisstuðlinum, og um, tær metingar, hann gjørdi sær av, hvat árin ein møgulig olju- vinnna kundi fáa á búskapin. Vit hava í blaðnum í dag tikin táttin um oljuvinnuna upp. Men í blaðnum týsdagin fara vit at gera meiri burturúr. M.a. fara vit at greiða frá, hverja ávirkan Hermann Oskarsson heldur at ríkisstuðulin hevur á føroyska búskapin. una Hann segði. at Oljufram leiðslan sjálv og tær fram leiðslur av verum og tæn astum sum hanga uppi við henni, fara at krevja nógvar beinleiðis resursir - arbeiðs fólk og kapital Men haraftrat er vænt andi. at aðrar avleiddar um leggingar av vinnustruktur inum fara at henda av ti at inntøkunum hjá teimum sum har arbeiða, broytast yg av tí at broytingar henda í inntøkunum hjá Lands kassanum Men í sjálvum sær er broytingin í vinnusamanset ingini - av at oljuvinna tekur seg upp - ikki av ti ringa Økir hon løgdu vælferðina í landi num hexði alt annað enn ein umlegging verið skeivt, tí um saman fremsta málið hjá fram íðsluni í einum landi elsaktans at nøkta tann efurspurningin um Tor brúkarin $ Hermann Oskarsson 4 Neyðugt við kanning Hermann Oskarsson segði at tað er neyðugt at forsagnir um framtíðina hóast tað er sera trupult Sjálvandi veit eg líka lítið sum nakar annar um nøkur oljuvinna er væntandi í Føroyum Men tá vit tosa um framtíðarvánirnar fyri før oyska búskapin er ein kom andi oljuvinna ein trúligur møguleiki Men ikki hava vit gjørt nógv fyri at lýsa ta åvirkan, sum metast kann at tad fer at hava á búskapin - Møguleikarnir fyri hvussu nógv olja er, hvussu nógv hon gevur av sær til Landskassan, hvussu út- vinningin verður løgd til rættis , hvussu nógv okkara egna vinnulív verður uppí og so framvegis, - tað eru spurningar vit ikki kunnu svara uppá Men vit kunnu meta um, hverja ávirkan oljuvinnan fær út frá eini gongd, vit kunnu hugsa okkum til Um so verður, at olju- feløgini seta á at bora, og gera tað vísir seg at olja er, og um so verður at Landið upp á onkran máta fær oljuav gjald, og um so verður at oljuvinnan við Føroyar er åjavnt produktiv við tað hon er nærhendis; verður, at fyroyimgar í stór an mun eru við í oljuvinnum beinleiðis sum arbeiðskraft og í hjåvinnum- hverji árin fær tað so á búskapin? Hermann Oskarsson helt, at henda spurningin átti Landið at kannað gjølla og kannað hann alment Tad er sjálvandi rætt at ein partur av tí sum Olju fyrisitingin fæst við ikki kann verða almannakunn ugt og um So Men hverji árin inntøkur av olju spurningin um vinnuni fáa á búskapin, et meira tekniskur spurningur. Ti oljan í undir sum fiskurin í enn ein grundini er havinum - ein ogn, sum vi all hava rættin ul ágóðan a r ein ogn. sum vit umsita vegna okkum sjålvi og allar efurkomarar Okkum nýtist valla at bíða til sjálv útvinningin av olju fer í gongd, áðrenn á rinini á búskapin fara at merkjast Væntast kann, at longu í fyrstu úlriggingartíðini fer ávirkanin av virkseminum at åvirka búskapin tann veg in, at inntøkur hjá einstakl ingum og fyrtøkum fara at verða merktar av virksem inum Og ikki minni, at for væntningurin um stórar inn tøkur fara at merkja atferð ina bæði hjá einstaklingum, fyritøkum og teirri politiku skipanini Tvinnandi árin á búskapin Hermann oskarsson sigur, at rættulig oljuvinna í Før- oyum kann hugsast at fáa tvinnandi árin á búskapin Landið fær oljuavgjald, sum fer í Landskassan - Vinnulig orka verður løgd í oljuvinnuna Tað fyrra - oljuavgjaldið - kenna vit til ávirkanina av Tí eitt oljuavgjald, sum endar í landskassanum, er