mikudagur 22. januar 1997síða 16

16 Ak! BERTHOLDEN Føroyska fiskivnnan hev ur gjørt herlt ótrúlig fram stig seinastu árini Og tey fólk. sum hava arbeitt í føroysku fiskivinn- uni, hava verið millum tey fremstu á sínum eki í hem inum Men tey hava havt tað metaliga strævið: Tí tað hevur verið eitt tungt tak at umstilla fiskivinnun - at draga studningsnarkoman in frå sjeyti-og attatiaru num- igjøgnum allar umb urmenninar, gera hann rús evnisfrian og fáa hann á føt ur aftur Óli Samró hevur stórt álit á teimum folkum, sum hava staðið fyri føroysku fiski VINNUM semmastu árini Men tað er okkurt heilt galið við sjálvum bygnað inum, leggur hann afturat Vit hava spurt búskapar frødingin og marknadarser hann heldur. at fiskivinnan eigur t verda skipad i Føroyum spurningurin um Fiska virking ella ikki. hevur ver 3 fremsta kjakevnið imill- um manna seinastu nogvu frødingin, hvussu mánaðirnar Fiskavirking og Fram taksloysnina er hann ikki sinnaður at tosa um, tí hann hevur ikki teir neyðugu upplýsingarnir, sum skulu I, fyri at gera eina kvali fiseraða meting Hinvegin hevur hann einki ímóti at tosa um fram í framtíð gu l€ggja g urðs g. su ska SK hav ein kår y + n sóknast ef g ikligt kjak | % t k nr rn in K k hava k Sar k Kjak k ( S 1 sig rø um ) at Jug ð einun Ko k iK Á K nu i jmstødurnar Men i Førovum ' er fræilslyntu kreftir — Ma. forðar Framtaks grunnurin eini náturligari liberalari úllaging tí hann leggur hald á so stóran part av råvøruni. Hann er blivin ein åloypari, ístaðin fyri ein bakkur. Hann hevur nú lagt eina planbúskaparliga ætlan fyri fiskivnnuna, uttan at vit fáa at vita, hvat hann ætlar Svumu í studningi Óli Samró er heilt bilsin av teirri framgongd, sum hevur verið í føroyska fiski- ídnaðinum sum heild sein- astu trý árini — Flakavinnan er ment so nógv, at tað ber illa til at gera upp í pengum og hon stendur nógv sterkari nú á Ll nógvum økjum, enn hon gjørdi frammanundan. Hon svam í studningi í nógv ár, men kláraði seg ikki kortin! Uppá trý ár hevur hon megnað at laga seg til, at næstan allur studningur varð tíkin burtur at kalla í einum. Og harafturat eru rá- veruprísirnir farnir heilt nógv upp, afturímóti hvat teir vóru, tá ið studningurin varð drigin frá Vita næstan einki Oli Samró heldur seg ikki til at hava eina meting um, — Eg eri næstan vísur í, at tað bíligasta fyri samfelagið hevði verið at skrætt tey allarflestu virkini niður og brúkt tey til ífyllu í onkrum grót- kasti - og so bygt nýggj virki uppaftur. Tí at fara inn í eina nýggja old við avoldaðum teknikki, er dómt at miseydnast. antin framtaksloysnin og Fiskavirking er tann rætti vegurin at ganga fyri at end- urreisa fiskivinnuna Vit hava ikki teir neyð- ugu upplýsingarnar, sum skulu til, fyri at gera eina sakliga meting av tí. Eingin av okkum vanligu fólkum hevur teir neyðugu upplys- ingarnar til at meta um, hvat er rætt ella skeivt. Og at meta eftir tí, sum hevur ver- ið frammi í fjølmidlunum, tað haldi eg meg ikki til — Vit vita heilt einfalt ikki, hvat teir ætla sær, ti Við fóroysku fiskivinnuni inn í 21. øld: Vitan - Eg siggi fyri mær, at i Føroyum verða nøkur heilt fá, stór virki, og so fleiri smá afturat, sigur Óli Samró, búskaparfróðingur og marknadarserfrødingur. Myndina tók Jens Kr. Vang tað er ómetaliga smátt, sum lekur av upplýsingum um, hvussu meiningin er at skip- a Fiskavirking Er ætlanin at saman- tvinna fiskivinnuna í eina lodrætt-skipaða fyriteku, sum bæði skal fiska, virka fiskin og selja hann Ella er ætlanin at skipa fiskivinnuna í eitt vatnrætt modell, har hvert liðið ger tað, sum er best fyri tað Er ætlanin at skipa Fisk avirking sum eitt fram leidsluvirki, við eini sølu eind afturat sær, ella er ætl Nr. 14 — 22. JANUAR 1997 anin at skipa Fiskasøluna sum eitt sølufelag vid eini framleiðslueind afturat sær Tað er Ld. stórur munur á, um talan verður um eina fyritøku, sum fer at fram leiða eftir teirri råvøru, sum er til taks, ella um hon fer at framleiða eftir teimum krøvum, marknaðurin setir, so at marknaðurin setir søl uliðnum krav og seluliðið so setir framleiðsluni krav og so framleiðslan aftur set- ir skipunum krøv um, hvat tey skulu fiska Ella við øðrum orðum: fáa vit eina marknaðarstýrd- a framleiðslu og -veiði, ella fáa vit eina veiði- og fram leiðslustýrda sølu - Nettupp hetta er heilt avgerandi fyri, hvussu fyri- tøkan verður skipað, og fyri, hvønn hugsunarhátt, leiðsl- an hevur - Hetta eru eisini nátúr ligir spurningar at seta, nú vit vita, at Framtaksgrunn- urin hevur sett ovurhonds upphæddir bæði í seluliðið og í framleiðsluliðið Og Oli Samró nevnir setir fleiri spurningar, sum hann heldur, eiga at verða svar- aðir Er ætlanin at leggja dentin á teir fyrimunir, sum kunnu standast av at leggja virkini saman í miðstýrdar eindir og at fáa ta synergi effektina, ið stendst av tí Synergieffektin er tað, at eitt lið í fyritøkuni hevur eina positiva ávirkan á eitt annað lið sum er størri, enn um virkini vóru leys av hverjum ødrum. Grovt sagt ber til at siga, at 242 verður ikki 4, men 5 tá ið synerg ieffektin ger seg galdandi Ella er ætlanin at leggja dentin á stórrakstur, og teir fyrimunir, ið standast av tí, men sum krevja stóran kap- ital Ella er ætlanin at leggja dentin á aðrar, meiri spes ialiseradar framleiðslur Vit vita heldur ikki, hvussu nógv tons, av hverj- um fiskasløgum, rakstrar ætlanin byggir å Tað er neyðugt fyri at vita, hvusssu nógv virki, tað ber til at hava opin, og tað er neyðugt hjá virkjunum uttanfyri Fiskavirking fyrr at tey kunnu vita, hvat er at kappast um. Hetta er neyð Fiskavirking stóran part ugt av ti at leggur hald á s av ravøruni Oli Samró sigur. at hetta r heilt umráðandi spurt i i M á fyr øvu kunnå K k im framtiða tiskivnnu O ngi tað i nógvir ósvaraðir spurning uw. ber ikki til at gera eina fakliga meting av ætlanini hjá Framtaksgrunninum stgur Oh Samrí Gekk illa aðrastaðni Men hann vísir á, at hend a skipanin, vit hava fingið til Føroyar, er ikki ókend aðrastaðni Bæði í Kanada, í Nor egi, í Danmark og í Dan mark eru „framtaksgrunn ar“, sum hava tikið lut i kreditorloysnum og lagt virki saman í stórar eindir akkuråt, sum í Føroyum I Noregi hevur tad ging- ið hampiliga væl, men bæði í Danmark og í Kanada hav a slíkar loysnir gingið illa Í Danmark vóru fleiri virki løgd saman undir navninum „Foodmark“ Ætlanin var at fáa eina synergieffekt burturúr hes- um Men tað misydnaðist fullkomiliga, tí tað bar ikki til at fáa leiðslurnar á teim- um ymsu virkjunum at mar- sjera í takt- at fáa tær at arbeiða fram ímóti tí felags málinum, og tað eydnaðist ikki at fáa fólkið at leggja