mikudagur 22. januar 1997síða 17

Nr. 14 — 22. JANUAR 1997 Framtakserunnurin forðar fyri eini nåtårligari fyri ein bakkur alla sína sál og alla sína ork u í fyritøkun. Tú fekst ikki tað neyðugu virkismentan ina, sum skal til, fyri at fáa eitt virkið at ganga og tað er neyðugt, skal ein fyritska ganga Heldur ikki bar til at fáa keyp og framleiðsluætlanir at sampakka Royndin í Kanada mis eydnaðist eisini, men tað er ringt at draga nakra bein leiðis niðurstøðu burturúr teirri royndini, tí fiskurin hvarv, og var burtur leingi, og tað gjørdi í hvussu so er sítt til, at taka grundarlagið undan fyritókun! Eftir bókini skuldi tað borið til at miðsavna stýr ingina og optimera fram leiðsluna fyri at fáa mest burturúr Men aðrastaðni hevur tað altso ikki vist seg at virka í veruleikanum, sigur Oli Samró Hann sigur, at hansara pá standur er, at skulu fleiri virki vera saman, kanska í eini lodrættari virkisskipan må tað koma innanifrå, tað má byrja í tí smáa: Fyrst eitt skip, so eitt afturat, og eitt afturat, so eitt virki, o.s.fr — Eg havi ikki serliga stórt álit á eini skipan, har fleiri virki verða kastað saman í eina eind, tí eftir teimum royndum, aðrir hava av slik um, er tað altso sera trupult at fáa tað virkismentanina í virkið, sum er neyðugt fyri at fáa tað at ganga Óli Samró sigur, at í ein um virki, skulu tvær for treytir vera til staðar fyri at virkið skal klára seg Tað er tann tekniskar og fíggjarliga fortreytin, sum eru turr tel og hart stål, og sum saktans letur seg rokna út á pappír Vitan er vald — Men so er tað eisini tann sålarfrødiliga fortreytin, sum ikki letur seg máta, ella rokna út á pappír — Tann sålarliga fortreytin er, at alt fólkið, sum er knýtt at virkinum er elduhugað og ger sítt ítarsta, og at teir ymsu partarnir í eini fyri- tóku svinga væl í takt, so at øll arbeiða fram ímóti sama sigur Oli Samro máli Tað sama er galdandi fyri teir, sum skulu lata rá veruna, og teir, sum skulu selja Og hann er púra sann førdur um, at av hesum båd um fortreytunum er tað tann sálarliga, sum hevur størr týdning Tað nyttar ikki bara at hava eitt fótbóltslið av úr mælingum, tí samstarva spælararnir ikki, og hava teir ikki rætta hugburðin, vinna teir ikki Hann sigur, at tann allar tydningarmesta, sålarfrødi liga fortreytin í einum virki, er vitan Vitan er tað størsta ak tivid, fiskivinnan má hava Tad er vitan og kunn leiki um råvøru, framleiðslu og marknaðir Vitan er vald. Og vitan in, hon liggur úti á virkju num kring landið. Tað er ein styrki. Tað er ikki neyðugt við eini miðsavnaðari stýr ing fyri at hava tað neyðugu vitanina Tvey lyklaord Oli Samró sigur, at royndirnar, sum aðrar tjóðir hava av fiskivinnunt nú seinni helvt í nítárunum, er at tú mást arbeiða útfrá tveimum lyklaorðum: Spes- ialisering og fleksibilitetur Fyri nøkrum árum síð ani var mest hugsað um stórrakstur, ella spesialiser ing Men royndirnar hava vist, at tað eru spesialiser- ingin og, ikki minst fleksi- biliteturin, sum hava týdn- ing Tað vil siga, at tú mást kunnu skifta skjótt ímillum ymsar framleiðslur, men tær framleiðslur tú hevur, mugu vera spesialiseraðar Eg spyrji meg sjálvan, men eg veit ikki, um henda ætlaða Framtaksloysnin fer at megna at liva upp til loys- unnarorðini: spesialisering og fleksibilitetur, sigur Óli Samró - Kanningar í flakavinn- uni í londum rundanum okkum hava víst, at stór virki og heilt smá virki, hav- a klárað seg væl, men at liberalan tt tíðindablaðið 47 1 ij Í , , ap millumstøddin hevur klárað seg ia Tvs, at tey virki, sum, í stødd hava verið ov smá at verða kallað stór, og ov stór at verða kallað lítil, hava havt ómetaliga trupult við at klára seg Akkurát henda órent abla millumstøddin er tann støddin, nógv virki í Før oyum hava Bjarni Olsen á hagdeild ini hevur sagt, at hann er bangin fyri, at verður fiska virking lutað sundur, fer sami yvirkapasitetur at tak a seg upp, sum oyðilegði vinnuna og at trýstið á pol í fiskivinnuni. Hann er blivin ein álovpari ístaðin tey at halda við eisini havi virðing fyri nógvum av gomlu vinnu livsmonnunum Hinvegin er tað stórri vandi fyri einum yvir kapasiteti við eini stórar miðstýrdari fyritðku, sum ikki tekur lut í vinnulívinum uppá somu treytir, sum hini tí við so nógvum pengum er tað skjótari at gloyma, at tað lønsemi, alt snýr seg um. Tað kunnu hini virkini ikki loyva sær at gloyma bara eina lítla løtu, tí so fara tey á heysin beinanvegin Hini virkini standa eis ini nógv sterkari, tí nú er hóast eg nógv iidnadartj60, er tað neyðugt at hava nøkur fá, stór virki sum kunnu taka tær trolaralastirnar, tå ið tær koma Men hetta eru dýr virki at reka og tí verður neyðugt, at tey fáa stórar nøgdir og at virdisøkingin verður so stór, at skiftisavlopið klárar at betala ílaguna Hjá hesum virkjum er av gerandi neyðugt, at råvøru tilgongdin er støðug og tá klára bara trolararnir Men harafturat verður neyðugt at hava smá virki sum ikki kosta so nogv og sum kunnu yvirliva, hóast råvøru tilgongdin er ójavn td. treytað av storu veðri og streymi Men harafturat er neyð ugt at hava nøkur virki, sum spesialisera seg í åvisum P framleiðslum og selja ti fastar keyparar Tað merkir Sam at fiskivinnan á landi skal hava tvey bein at standa á. Eitt bein, sum eitur ein avmarkaður stórrakstur g eitt bein, sum eitur smá, fleksibul virki, sum fram leiða spestal verur igur ON Inn í nýggja øld- vid gomlum teknikki Óli Samró sigur, at fiski vinnan hevur eisini eim ann- an trupulleika at dragast við, og hann er ikki minni álv- arsligur, enn spurningurin um, hvussu hon skal skip ast Og tað er tann tekniski parturin í virkjunum Óli Samró sigur, at skal fiskivinnan hava ein livandi kans, verður neyðugt at skifta teknikkin, sum er í Nógv føroysk virki hava eina órationella millumstødd. Tey eru ov stór, til at verða kallað smá virki og os smá til at verða kallað stór virki. Tað er ómetaliga ringt hjá slíkum virkjum at klára seg, Myndin er tilvildarlig itikararnar eftir studningi fer at verða so stórt, at vit far a aftur at enda í somu studningsfellu, sum vit vóru (? — Hatta haldi eg er at síggja trøll á alljósum degi - Hasum eri eg slett ikki bangin fyri. Tað er heilt 6- hugsandi, at tey fólk, sum nú sita við róðrið nú, fara at bera seg soleiðis at, sum gjørt varð í åttatiårunum, tí hugburðsbroytingin hevur verið stór - Hetta nýggja ættarliðið samstarvar nógv mein, enn nakrantíð fyrr og tað fara so nógv vitan á hverjum einstøkum virki, heldur enn at øll vitan er miðsavna á eini skrivstovu í Havn, sigur Óli Samró Ávísan stórrakstur Óli Samró sigur, at hansara boð uppá hvussu fiskivinn- an skal verða skipað fram- yvir, er, at tað verða nøkur heilt fá, stór virki og so fleiri smá virki afturat og at tað eisini verða nøkur kombinatiónsvirki, tvs, virki sum eisini kunnu ar- beiða uppsjóvarfisk — Skulu vit verða ein fisk- fiskivinnuni, út við nýggjan teknikk. — Tað ber ikki til at fara inn í 21. eld við tí avoldaða teknikki, vit hava. — Vit fáa aldrin bygt eina vinnu uppaftur við avoldað- um teknikki. — Tað er eitt, eg ikki fái lagt nóg stóra áherðslu á, sigur Óli Samró. Tað gong- ur ikki. Tað hava vit mong dømi um úr Føroya Søgu, seinastu øldina. — Hverja ferð kreppa hev- ur verið, hevur tað verið tí at vit hava bygt okkara vinnulív upp við skeivum 17 ella avoldaðum teknikki Kendasta dømi er kreppan, sum tók seg upp í fimtiårunum, eftir at vil høvdu fingið teir gomlu rustikustarnar úr Bretlandi Søgan hevur lært okk um at tað ber ikki til, at byggja eina vinnu á teknikk aðrir hava kasserað Hvussu tú skipar virkin i, ber altíð til at kjakast um Men hinvegin ber ikki til at kjakast um tann tekn iska partin, her uppii er tant vitan, sum er til stadar og sum má verða tað ny ggjasta nyggja Oli Samró tekur so harði iga til orðanna, at hann sig ur, at:tað er líka vid, at tað samfelagsliga hevði verið bíligari fyri samfelagið at krætt allarflestu virkini niður og brúkt bæði tey teimum, tl yllu í onkrum grótkasti og b nýggj. nym arbei vælinnrættað virki uppaftur við nýggjasta teknikkinum inni i Eisini fyri ES krøvin hevði tað verið skilabetri í mongum førum Tad slepst heldur ikki uttanum, at nógv viki hava eina keðiliga millumstødd sum ikki kann brúkast útfrá tí, eg havi sagt um fleks ibilitet og stórrakstur. Tey eru blokkvirki Óli Samró sigur, at Fram taksgrunnurin má síggja tað sum sína fremstu uppgávu at fáa meiri nýmótans tek nikk í vinnuni, tí tekniskt er hon púrasta afturútsigld Hann sigur, at tað kostar eina ovurhonds upphædd bara at skifta út. Men spurn ingurin verður eisini at fáa vinnuna at kasta so nógv av sær, at pengar alla tíðina verða til at gera íløgur í nýggjasta teknikkin fyri at fylgja við menningini útgerðina inni í H ans slig Må tjena pengar Oli Samró leggur eisini dent á, at skal fiskivinnan fáast at bera seg. er neyðugt at féroyingar skifta hug- burð Fiskivinnan kann ikki verða eitt sosialt tiltak. Fisk ivinnan kann ikki verða ar beiðsterapi. Grundarlagið undir fiskivinnuni kann ikki vera, at hon skal vera ar beiðsskapandi Grundarlagið má vera at tjena pengar og so at leggja til rættis eftir ti Neyðugt verður so at skapa onnur arbeiðspláss til tær hendur, sum ikki sleppa framat í fiskivinnuni. Vit koma ongan veg, so leingi Fiskivinnan gevur undir- skot — Tverturímóti má hon skipast so, at hon kastar tað av sær, sum skal til fyri at skapa nýggj arbeiðspláss í ødrum vinnum, t.d. tænast- uvinnuni, ferðavinnuni, edv - vinnuni o.s.fr — Og tað er á hesum grundarlagi, vit mugu við- gera framtíðar fiskivinunna í Føroyum. Grundarlagið kann ikki verða, at vit fyrst og fremst skulu hugsa um, at eitt virki skal vera her ella har, tí tey mangla arbeiðs- pláss, og heldur íkki útfrá teirri fortreyt at hjálpa kred- itorum sigur óli Samró lá