leygardagur 15. februar 1997síða 13

ísfjøllini, sum hava hug kveikt arkitektarnar Húsið er eitt úrslit av eini arkitektakapping, sum heilir 226 arkitektar sendu inn til Dómsneyndin samtykti ein mælt at taka av uppskot inum hjá arkitektunum Smith, Hammer & Lassen í Arhus Vigslan er idag Vígslan, sum byrjar seinnapartin í dag verður líka stórfingin, sum hon eig ur at verða, fyri at verða húsi sum hesum einum verdug Hon varar í fimm dagar og hesar dagarnar er ein ør grynna av ymsum tiltøkum úr nógvum londum á skránni, sjálvandi fyrst og fremst úr nógvum krókum í Grønlandi, men eisini úr hinum norðurløndunum, eins og inuit mentanin kring um er umboðað Men ikki fyrrenn tann 28 verður biografurin tíkin í brúk, og tað eru grønlend ingar ersini sera sepnur upp á. Tí fyrsti filmurin, sum verður vístur, er nýggjasti filmurin hjá Bille August Frk. Smillas fornemmelse Vikuskiftið for sne“ Hann verður frum sýndur í Grønlandi, sama dag, sum í Havn Jan Kløvstad sigur, at teir eru Havnar bio ómetaliga takksom fyri, at tað hevur vist, at tað ber til at fáa fólk at ganga i biograf aftur, bara filmirnir eru nóg góðir og nóg nýggir Og eftir hvat skilst, fara grønlendingar heldur ikki svíkja biografin í Katuaq, ti longu nú eru 3000 atgong- umerkir seld til „Frk. Smill a. Tað eru seks fullar sýn ingar Eisini úr Føroyum eru al Vikuskiftið mennir gestir bodnir yvir til Grenlands í sambandi við vígsluna. Afturat landsstýr- ismennirnar Eilif Samuel sen og Såmal Petur i Grund, eru politikarar vid tilknýti til nordurlendskst samstarv farnir til Grønlands, um framt býráðsformannin i Havn Feir hava nevnt húsið Katuaq — staðið har tú spælir og dansar trummudans. Hetta er eitt nytt, grønlandskt orð, sum teir hava gjørt til húsanavn å Hetta hevur verið ómetaliga spennandi uppgáva. Vit skulu arbeiða yvir 10-11 tíðarsonur og tað krevur nakað heilt annað, enn at verða stjóri í Norður- landahúsinum í Havn, sigur Jan Kløvstad Síða 13 | | » Utvarpið Nógv varð gjørt burtur úr, tá Útvarpið herfyri hátíðarhelt 40-ára dagin, og tosað varð um byrjanina í Keypmannahavn. Í Oyggjaskeggja í juni 1950 skrivaði Christian Matras soleiðis: Tað eru nógv ár síðani Før- oyingar í Danmerk fóru at brellast eftir at hoyra móð- urmál í útvarpi. Nú er so, at tann parturin av Feroying- um, sum her á landi býr, hevur altíð borið orð fyri at vera eitt sindur viðkvæmur, eitt sindur meira hveppin, ella kanska beinari ótolin enn fjøldin, sum heima situr Hetta kemst av, at besin bólkurin altíð hugsar - meira ella minni - um Føroyar sum eina heild, heftir seg ikki so míkið við stakpláss og stak- meiningar og tíl. Og sam- stundis hevur ein eitrandi fínan, men sterkan tátt spent an innan í sær: løngsilin Hetta alt elvir eitt sindur av ófriði í blóðinum, og tann ófnðurin hevur - sum vit vita - hesi seinastu 150 árini sett sær spor í Føroyum, fingið Føroyingin at vita til sín bæði á ein og annan hátt Ég taki uppaftur: tað hey - ur verið ynski hjá summum her nú í eini tíggju ár at fáa førøyskt mál at ljóða á lofti Væl vita vit tað, at føroysk skip hesi seinnu árini eru von at tosa sín ámillum, og hvussu hent tað er, tað veit hver maður, men burtur úr tí kemur einki føroyskt útvarp Í stríðsárunum og nú aftaná høvdu vit væntað, at Føroyar fingu eina sendistød. Hon kom ikki hesa ferð, men ótol nir sum vit eru, kunnu og vilja vit ikki bíða, til hon onkuntíð um nøkur ár kemur og tí hava vit roynt at fáa Danska útvarpið at hjálpa okkum fyri fyrst. Og stýris- mennirnir har hava verið so beinasamir at byrja hesar størtøknu sendiroyndir á før- oyskum máli Henda viðurkenningin av føroyskum máli gleðir sjálv- sagt hvønn tann, sum er so gamal, at hann minnist aftur á tíðina, tá ið móðurmálið ikki slapp inn um skúlagátt Men er hann kønur í mál spurningum, veit hann eisini at tað at fáa eitt gott og vakurt føroyskt mál at ljóða í útvarpi, krevur gávur og hegni av teimum, sum tær dagligu sendingarnar hava um hendir. Heldur maður ræðu ella fyrilestur ella skriv ar hann tíðarritsgrein, fær hann stundir at vanda sær um málið, at skapa í málinum, um vit tora at taka so til. Men hetta hvønn dag at hava slikt á lofti, sum føroyskt mål íkki hevur verið nytt um, ella illa nýtt um, tað er sum hvenn dag at bróta upp úr nýggj im. Vit vóna, at teir ungt sum her sleppa at royna seg í málsligari smid, eiga tær gávur og hava tann ans, sum krevist. Í fyrstuni fer sumt kanska at bera merki av, at fólkini eru eitt sindur óroynd og málið eitt sindur ómýkt men tit sum lurta: leggið ikki ov nógvan dent á hesi eyð kenni. Eg ivist ikki í, at, um vit sleppa at royna eina tíð, fáa vit so við og við fullken fólk, ul at greiða frá send ingum, til at bera fram tíðindi - bæði úr veðurheimi og mannaheimi - við so nýtum orðum, at tað kennist sum féroyskt altíð hevði verið nýtt í útvarpi. Nú er at røda um tað, sum sent verður. Men fyrst er kanska best at nevna tað, sum ikki er ætlað at verða sent. Ætlanin er at útihýsa øllum, sum vit kunnu kalla rakstrarróp, tí, sum vit við fínari roði kalla propagan- du. (Rópt verður nóg mikið í okkara tíð úr ellum ættum til at fáa rakstur á fólk). Ætl- anin er eisini, at tað, sum ber við list av tí, ið sent verður, skal kunna eita líst og ikki vera ov mikið viðfánings- kent og heimfødisligt. At onkur ungur sleppur at royna seg eitt nú vid einum hoyri- spæli, tað er sum tað eigur at vera, men er hann púra kaldur og ikki kennist persónligt innihald í tí, hann avrikar, eigur tíð ikki at verða roynt. Hetta er nú alt eyðsæð. Reður og fyrilestrar - av og á gudstænastur - slíkt verður borið fram sunnu- dagar. Føroysk evni verða havd á lofti, men íkki minni almenn evni, og yvirlit yvir heimshendingar fáa vit av og á. Frá førøyskum bókment- um er ætlanin at bera boð. at greiða frá tí, sum yrkt og skrivað hevur verið, og at lesa upp. Gævi vit fingu góð upplestrarfólk! Førøyska tónalist og songlist hava vit havt í huga. Alt hetta kann hava týdning til at elva monnum til at skapa listir, og til at eggja teimum, sum eru um at falla í fátt, til at halda á við sínum lønarleysa men íkki týdningarleysa starvi. Vit Føroyingar hava higartil verið nakað seinir at fata, at skaldskapur okkara og aðrar listir eru tað, sum skapt jóðini eitt andlit, gera tað, at:aðrir raka við, her býr eitt fólk og ikki bert ein rúgva av fólkum í mongum mentum, í mangan list, eru vit Førøy- ingar nóg illa floygdir enn, men hetta at vit kenna tað á okkum, at vit ikki eru full- komnir, ger okkum kanska meira vaknar og lívandi, gevur okkum eitt óstirðnað andlitslag. Vit kenna á okk- um, at fólk okkara er enn eitt mannsevni, og at - sum orða- takið sigur - leingir stendur mannsevni til bata. Í slíkari vón býr megi okkara, hetta at vit ganga í heilum og bíða eftir, at vit skulu vitkast og mennast, at:vit skulu fáa tað rætta fólkið til at fremja tað og tað. sum óvant er Og nú vit leggja - við hes- um sendingum - nýtt eki undir førøyskt mål og upp- lýsingarstarv, nú er tørvur á hes! trúgv, vit higartil hava havt, síðan vit fóru at vita til okkara, hesi túrgv og hesi vón, at okkum stendur til bat», og at vit finna teir rættu unglingarnar til at lúka ta treyt, sum termum er sett Gævi at hesar royndar- sendingar verda kvæmin, sum veksur å Chr. Matras