leygardagur 1. mars 1997síða 13

Vikusk iftið Vikuskiftið Hasj er vanaelvandi Fyri nókrum árum síðani varð hildið, at hasj ongi hjáárin hevði. Nýggjari € gransking vísir hinvegin, at hasj er eins vanaelvandi sum onnur narkotisk evni GRÆKARIS DJURHUUS MAGNUSSEN Í bókini Ud af hashmis brug...“ verður has) vidgjørt í breiðastu merking. Bókin er upprunaliga svensk. Hon byggir á royndir í 80' unum har tveir sviar, Thomas Lundquist og Dan Ericsson fygldu gjølla við nøkrum hasjmisnýtarum. Teir kann aðu medferðina hjá hasi misnýtarum, meðan teir vóru rúsaði, meðan tey vóru í viðgerð, og síðani eftir virkningar og hjáárinini, ið stavaðu frå hasimisnýtsluni Seinni tóku viðgerðarráð gevar í Arhus royndirnar hjá sviunum til sin, og hava nýtt teir í Arhus Fleiri hjáárin Reaksjónstíðin verður nóg ávirkað av hasji. Lundquist og Ericsson eru komnir fram til. at reaksjónstíðin verður longd við millum 20 og 70 prosentum hjá hasj misnýtarum. Tíðin kenst eisini ødrvisi hjá teimum. í nøkrum førum kenst tíðin rættiliga long, meðan hon hjá øðrum als ikki strekkir til Tad er eisini væl kent, at hasjmisnytarar í fyrstuni gerast likasælir og dølskir Seinni verða teir alt meira ágangandi og harðligir móti llum. Teir halda øll vera keðilig og órein. Øll onnur eru eisini býtt, hava onki at hugsa við. Tað er í veruleik anum bara hasjmisnytarin sjálvur, ið er nakað verdur og sum hevur nakað at hugsa við Hevur tú verið úti í mis Fyri mong ung er hasjið byrjanin til kriminalitet har løgreglan nærmast gerst partur av gerandis degnum. Og hasjmis brúkið millum føroyskan ungdóm bara veksur. Í eini kanning, sum Rúsdrekka og Narkotikaráðið hevur gjørt av næmingum i 9 flokki å hvørjum åri sidani 1989 sæst, at millum 9 og 12 prosent hava roykt hasj minst einaferð. Roknað verður vid, at 10. hver sum einaferð roynir hasj gerst misnytart Mynd: Jer Kristian Vang nýtslu eina tíð, gerst tað alt verri at hugsa nakað igjøgn um, sum krevur nakað ser ligt av heilanum. Trupult er at fylgja skulagongd, og tú hevur ilt við at greiða frá nøkrum - hóast tað kunnu vera hendingar, sum eru farnar fram stutt framman undan. Fleiri kanningar vísa eisini, at tú minnist rættiliga illa Alt hetta førir so aftur við sær, at misnýtarin mennir seg ikki sålarliga, siga granskarar Demi eru um tilkomin fólk, sum tá tey endiliga eru komin burtur úr hasjmis nýtsluni, brádliga síggja heimin kring seg við nýggj um eygum. Men tað, at menningin hjá misnýtaran um er steðgað fyri mong um árum síðani ger, at ein tilkomin maður brádliga heldur eina 12-14 ára gamla gentu vera nakað av ti eiggi ligasta, ið finst. Misnytarin hevur stórt sæð ikki ment seg, síðani hann sjálvur sum 14 ára gamal byrjaði at roykja has) Kanningar, sum gjørdar vóru av hasjmisnýtarum í Marokko longu í 1967 (Vierth) vístu, at hasjeit ranin fekk misnýtaran at vera óróligan, óstøðugan og bangnan. Sálarliga var mis- nýtarin fullkomiliga „úti at koyra“. Realitetssansurin hvarv mestsum fullkomi liga, og harðliga atferðin endaði í ekstremari ,, apati” Tå misnýtarin so brádliga gevst at nýta hasj, fær hann ógvusliga høvdupinu, ilt fyri bringuna, magan og mjadnarnar. Hann virkar sum heild illa í gerandis degnum Samanumtikið kann sig ast, at kanningar av hasji og hasjmisnýtarum prógva, at hasj er eins vandamikið, sum onnur sterk narkotisk evni Sjálvandi eru evni á marknaðinum í dag, sum tú kanst doyggja av, bara tú roynir tað einaferð. Men hjáárinini av hasji, og lang tíðarvirkningurin = stendur onki aftanfyri tað, aðrir mis nýtarar uppliva Thomas Lundquist sigur bókini „Ud af hasjmisbrug Hashrygerens dilemma er dobbelt. Han forstár ikke selv, hvad hashen gør ved ham, og almenheden synes på trods af al information fra forskelli pe myndigh« der ikke at tage hashens skade virkninger alvorligt. Dette betyder, at han i døbbelt forstand befinder sig i et tomrum. Han kan på den ene side ikke selv reflektere over skadevirkningernt når omgivelserne på den anden side ikke ved, hvordan man motiverer ham til at holde op. Effekten af disse forhold bliver, at hashrygeren kan fortsætte med sit misbrug temmelig uforstyrret. Det er me get al vorligt, nár vi ved, hvordan hashen pávirker mennesket Viðgerðarhátturin verður býttur í tríggjar partar Fyrsti parturin er medi sinskur, annar parturin er soleiðis í sálarlig viðgerð, meðan tridi parturin av viðgerðini er sostali parturin Kriminalitetur Hjá rættiliga nógvum ung- um er byrjanin til hasjnýtslu ella rættari misnýtslu eisini byrjanin til eina langa rød av kriminellum hendingum Hasj kostar nógv, í løtuni kostar eitt gramm av hasji í Føroyum 125 krónur. Hjá teimum, har eitt gramm ikki er nógmikið, stundum alt ov lítið, skal nógvur peningur til. Tá vit so samstundis vita, hvussu illa hasjmis- nýtarar virka í gerandis degnum, so er greitt, at teir vinna sær valla pening á vanligan hátt - við arbeiði Og her er tað, at kriminali- teturin kemur inn í mynd- ina Seinastu vikurnar hevur Rúsdrekka- og Narkotika- ráðið havt kunnandi fundir fyri foreldrum at skúlanæm- ingum í framhaldsdeildun- um. A hesum fundum hevur Jens Jensen, løgreglumaður á kriminaldeildini á Politi- stødini í Havn, verið við. Á fundi í Venjingarskúlanum segði hann m.a Ondskapur er ikki til, bara vantandi kærleiki Jens Jensen segði løgregl- Síðu 13 una hava lagt hald á nærum øll slag av narkotiskum evnum. Einasta, løgreglan enn ikki hevur lagt hald á, er exstasy Hann segði eisini, at løg reglan hevur frætt um, at tað finnast sonevndir bakmenn i Føroyum, sum gera fløgur i hasj Vita hava illgruna til åvis fólk, ið virka sum bak- menn. Men enn vantar okk- um prógvy, segði Jens Jens- en Løgreglan sigur vid Sosi- alin, at fólk er vælkomin at siga frá, hava tey illgruna um sterk evni Fyrrverandi misnýtari Hasj kann í veruleikanum føra til størsta vesaldómin, tú kanst koma út fyri. Sosi- alurin hevur tosað við ein mann, sum byrjaði at roykja hasj longu sum 13 ára gam- al. Fá ár seinni var hann so bundin av råsevnum, at hann kundi ikki liva tey fyriuttan. I evstu løtu kom hann i viðgerð. Fór hann ikki í viðgerð tå, so var maðurin deyður í dag. Hann sigur soleiðis frá Eg fór sum 13 ára gamal til skips. Tá vit so komu inn í New Foundlandi, fóru teir eldru dreingirnir í land. Teir skuldu hava hendur á hasji Eg vildi sjálvandi ikki standa aftan fyri teir eldru. so eg fór eisini at roykja hasj. Trupulleikin var bara tann, at eg gjørdist fullkom- iliga bundin av hesum evn- inum eftir stuttari tíð, með an hinir bara royktu til stutt- leika av og á, sigur fyrrver andi misnýtarin Eini fimm ár eftir at hann hevði roynt hasj fyrstu ferð var hann so bundin av at fáa onkran rús, at hann fór at eta nervatablettir. Aðrenn hann t.d. fór til skips, ringdi hann til fleiri læknar eftir nervatablettum. Fyri einum lækna kundi hann siga, at hann fekk ikki fatur á nøkr- um ødrum lækna, og soleið- is lumpaði hann teir allar - Hasjið førdi meg inn í eitt satt helviti, sigur hann Hann fór t.d. bæði at nýta morfin, og onnur sterk evni Tíðliga í 80'unum var hann vitni til eina stóra van- lukku, har eini trýati fólk doyðu. Hetta ávirkaði hann so nógv, at hann fór at drekka illa, samstundis sum hann tók onnur rúsevni Endin var, at likamid var so illa fyri, at hann bløddi bæði gjøgnum munnin og enda tarmin Um hetta mundið, tá stød an var vorðin so álvarslig, eydnaðist tíbetur familjuni at yvirtala hann at fara í viðgerð - Fór eg ongantíð í við- gerð, ja, so var eg ikki á lívi í dag, sigur fyrrverandi rús evnismisnytarin Hann hevur i dag verid rúsfríur í fýra ár. Honum nýtist ikki longur at hugsa um, hvønn lækna hann skal snýta fyri at fáa nervata- blettir. Í staðin kann hann liva eitt náttúrligat lív. Eitt lív uttan rúsevnir