hósdagur 10. apríl 1997síða 13

Nr. 67 — 10. APRÍL 1997 tíðindablaðið ie r 13 Um føroyskan fisk, í gin ari internari frágreiðing skrivað av kenda ráð gevand: verkfrødinga felagnum MATCON" stendur solerðis; "Stort set alle fisk, findes I færøsk terroternal- farvand er egnede ul fersk distribution på det europæiske marked Fouden de traditionelle færøske bundfisk, af hvilke man totalt set kan fange 110 - 120 000 tons pr.år, kan man også anvende sild, opdrætsfisk (laks og ørred), blæk sprutter og skaldyr 1 det omfang, de er tilgænge lige | som fyri. at Unna sera far uw | kendu fiskanøgdirnar so | nógv verdar, sum yvir høvur søilgt, stendur Í Ferske 'og Jet for ren fiskeprodukter har gennem flere år opnået de højeste priser. Dette forhold skyldes, at folk (markedet) helst vil have den ferske vare og, at det kun er varer af 1. kvalitet, Som kan distribueres ferske, ligesom de í alle led skal behandles på bedste måde. Enhver mangel ved den ferske vare afsløres straks. Endelig har den ferske vare produktegenskaber, som man selv ved den bedste fryseteknik ikke kan bevare (konservere) Um forðingar og fortreytir í samband við at kunna fara undir framleiðslu av LTV (Læt tilvirkað - ikki fryst - vøra) skal visast å hetta: I hesu somu, oman fyrineyndu frågreiding, stendur í konkluderandi partinum, í einum saman hangi hetta Den eks så | - veru. undantikin fiskur úr seinasta háli, áðrenn | farið verður at sigla til lands. Men neyvan verður nakar skakkur av hesum Trolaraflotin var bygdur, tí hann var ein óbetinga fortreyt fyri tí blokkfram- leiðslubygnaði sum kom at breiða seg um landi alt Trolaraflotin leggur 70% og húkaflotin 30% av tilfeinginum uppá land...! Við omanfyristandandi í huga kunnu vit so hug- leiða eitt sindur um hvussu hesir menn, sum higartil hava tikið lut í tjakinum, tykjast síggja støduna alla, hverji mál teir hava sett sær og hvussu teir ætla at røkka møguligum málum. Hvussu er hon - myndin hesir menn hava av fiskagrundarlagnum og teimum urdråttum, ið ein nýggj føroysk fiskivinna skal framleiða Ur hverjum. hvat slag ar staddir, litir, konsi stensur, útsjónd, smakkur emballagsa. tal, prísir Hvussu skal alt hetta síggja út? - Og aftur ul byrjanina...' Spurningurin: Hvussu er grundarlagið fyri at kunna fara bert at hugsa um tí líkar framleiðslur, tað er hvarj OSV. OS.Y so tað fyrsta Hvussu manifesterar tøka - føroyska ressoursan seg i høvdinum á okkara avgerarum, áðrenn hon er fiskað? - Og hvussu sær hon út Í tíma aftaná, at hon er fiskað? - Hvat er procentuella býti á re sourcuni, sambart býtinum í góðskukriteriði, sum gerst veruleiki, í ti løtu tå fiskurin er komin - í net ið, nótina, á húkin ella okkurt annað? - Hvussu nógv pct. kunnu fara á ferska marknaðin Hvussu nógv pct. kunnu nýtast sum grundarlag fyri tílíkum verum, sum hesar, ið verða umsettar á Europæiska feskfiska marknadinum? - Hvussu nógv pct. er tað neyðugt at frysta (og um somu tíð halvera í virði orsakað av tí standi okkara resourca er í, beint tå hon er tíkin?) Hvussu nógv pct. kann tað vísa seg neyðugt. at koyra til aðrar sekunderar framleiðslur. orsakað av at fiskurin ikki lýkur optimal góðskukrar | Hvat er tað vit fjala yvir? Tað mest avgerandi í øll um hesum tjakinum er hetta l 1ggja vil og bøla cinum sum vit ikki alment tora, orka, ella vilja taka inn í a kið? - Ér tað so, at orsøkin til, at så døre ngar ikki fáast vil eiga al gera. vat við he p hetta, sum tekur alt ( ? . Hv rig ér - mf y Hetta listarverkið enn, Pr sagt, ke? Til dømis: A) Tað fæst bert 42% 's úrteka við flakamaskin unum, móti 75% um fram leitt verður ul feska marknaðin B) Tað skulu avdragast og forrentast dýrar flaka- maskinur, meðan tílíkar fløgur ikki eru neyðugar til LTV - veru C) Tað skulu avdragast og forrentast dýrar frysti- maskinur í dý rum húsum í samband við frysta fram teiðslu D) Tað skulu avdragast og forrentast dýrar frysti- goymslur, har tað í mesta lagi er tørvur á einum kølihusi E) Sum rossinan í pylsu- endanum fæst bert hálvur prísur fyri frysta veru, í mun til hina fesku køldu veruna Hetta eru bert nøkur av negativu argumentunum tl fyrimunar fyri einari umleggjan frá frystum verum til LTV vørufram- leiðslu. Tad, ein situr undrandi eftir vid er, hvussu tad hevur kunnad latid seg gjørt at tala før- oyingar inn í eina vinnu, har tað hvussu so víkur og vendur aldri vildi kunna spyrjast annað enn hall burturúr. Tað, sum er farið fram, er ein nýðingsgerð, har ein tjóð systematiskt, er blivin frátikin ágóðan av síni náttúrugivnu re- sourcu, sum í trimmaðum formi varð tíkin upp og flutt av landinum, á mgst “rationella hátt" Vit hava við okkara búskaparliga -mentunnar- liga og okkara sosiala førleika goldið alt. Tað er einki ettir. Fæst sum vant heldur einki burtur úr tjakinum hesuferð, halda vit bert fram at gjalda alt...! Eitt annað, sum eisini hevur Olivur við Neyst gjørt tykist sólarklárt, tað er, at hesir, sum hava fyristaðið, tilrættalagt og gjøgnum- ført hesa Verkætlanina“ Føroysk Flakavinna“, teir hava eisini í forhond, verið væl vitandi um, at hetta teir lótu okkum hava var ein ætlan sum vildi kosta hest tjóðini alt Óli Samróð Tá Óli Samróð kemur sær uppí tjaki, nú manadagin 8/4 í UF, so var tað ikki sørt paadoksalt og nakað av einum sjokki at hoyra henda høgt metta ser- frøding boða frá góðum prísum fyri frystan fisk. ..! Ella fingu vit bert enn eitt dømi - eitt tíðuligt so- vorðið - um skortandi | teknologiskt innlit, tá Oli, nakað skjótur haldi eg, mælir til, við håteknologi, at fara undir at framleiða (enn meira) av frystum fiskavørum (sí E oman- fyri) Hetta er neyvan ráðiligt, sum er. Skal ein tílík ætlan fremjast, krevur hon áleið somu broytingar, á økin- um veiðuhættir og hag- reiðing úti til havs, sum hendan, nógv minni iløgu- krevjandi LTV- veruleiðin krevur tað. Annars kann man verða samdur við Samró, tá hann sigur, at hann ikki er samdur við teir sum tosa um yvir- kapacitet í fiskivinnuni. Fiskivinnuteknologiskt eru vit eftirbátar á øllum øk;- um. Tað er rætt, tá sagt verður, at stórar lonir fylt- ar við gomlum maskinum, meira eru ein bókhalds- ligur yvirkapasitetur, sum er trupul at tackla, nú tá investorarnir sláast um saneringsrovini í gomlu flakavinnuni. Annars haldi eg, at tað beinanvegin skuldi verið farið meira svstematiskt til verka til tess at økt um framleiðsluna av LTV verum. Tendensurin er har og flein eri komnir 0 ígongd. Hesir áttu at verð- ið hjálptir á tann hátt, at hesi virkið kunnu gerast stórri, sum avleiðing av einum vekstri í tí fiska grundarlagið, íð lýkur tey kriteri til frísk- og fesk- leika, sum er ein fortreyt fyri tílíkari framleiðsla høkiliga eiga vit at fara undif at syrgja so fyri, at flotin fæst, at virka sam- bart hesum nýggja kon- cepti. Í somu atløgu, átti kanska eisini at verið farið undir, at fingi eina flow linju upp at staði, til tess at henda, sum ett ískoyti, eisini hevði kunnað tikið og bjargað tí av einari feskfiskaframleiðslu, sum fellur uttan fyri sett tíðar- kriterii fyri LTV- verur Eitt rættiliga náttúrligt stig at tikið tá feskfiskafyri reikingin til tann ferska marknaðin er grundleggj- andi hin sama (eitt stig á vegnum) sum fyri fisk, ið fer til tey vørusløgini Oli Samróð tosar um Sannleikin - og ráðini til at taka Sannleikin er jú hesin, at vit hava einki grundarlag fyri hvørki hesum sum eg tosi um, hetta vit kunnu kallað LTV (lætt tilvirkað vera) ella hetta sum Oli Samróð tosar um HVV ( Håvirdisvøra) - uttan at taka rótina alla og hon er at vit seta okkum førar fyri sucessivt, at skifta allan flotan ut. Til dømis eftir 10 årum. Ti sjávlt um uppbyti eftir reiðskapi sambart hagstovuna er 30% húka- og 70% trolveiða, so kann verri enn so alt, sum tíkið verður við húki nýtast til ferska framleiðslu, orsaka av skortandi køling/hag- reiding eftir fong. Tian- verri - sanna myndin er ivaleyst verri enn eg her havi roynt at lýsa hana Sum er er tað ein spurn- ingur um trolaraflotin ikki er tann sterri leveran- | Í | dørurin av køldum fiski um roknað verður við ti síðsta hálinum tann síðsta dagin til fiskiskap. Í øllum førum ber ikki til at fara í hagtølin: fyri at fáa eima rætta mynd av. hvussu vorðið er statt úti á veiðu miðjum Tað, sum er avgerandi er hver mynd tað er, sum okkara avgerarar á fiski vinnugkinum hava av støduni í fiskivinnuni í Føroyum. Tað skal undra meg stórt, um hetta er tað uppbýti, sum vinnulívsins avgerarar hava av før oysku resourcuni. Tað er sera harmuligt um so ikki er, tí hetta er ivaleyst nak að nær við tað nærmasta vit kunnu koma einari rættari lýsing av støduni Tað er um at gera, at tær avgerðir og tær ætlanar, ið gjørdar verða, byggja á rættar fortreytir, skulu vit nakrantíð aftur koma okk um burturúr aftur óferin- um Hetta kann ikki halda fram. Vit eru fyri fleiri árum síðan farnir forbi hetta vit kunnu kalla sannleikans tími. Vit eru kroystir til at taka eina stóra avgerð. Tað er av- gerðin um at taka við sannleikanum. Hesin sannleikin sum sigur okk um at vit eiga ikki nakað sum eitur 20 fín flaka- virkir uppi á landi, ella heimsins mest framkomna flota. Tað besta vit kunnu gera er at fara til songar í kveld við tí fasta setningi at straks vit vaknað í morgin, at stilla okkara og samfelagsins klokkur, sum fevna um alt tað sum eitur føroyskt fiskivinnuliv - á kl.00. Sannleikin sum vit tá bert vilja dvelja við í eitt lítið samdøgur afturat, er jú tann, at vit hava einki sum helst at halda um Okkara fiskivinna uppi á landi er gamalt skarmbul, vit eiga at sleppa okkum av við, og slætta sporini eftir. Flotin er ikki verdur at halda uppá longur enn tað tekur við skundi at fáa skift hann sucessivt út. Hetta er í stuttum føroyskt vinnulív - vit hava einki...! jsmith