mikudagur 23. apríl 1997síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 76 — 23. APRÍL 1997 tivum eldrapolitikki BENTE KJÆR 1 . kk 3 hald? | rð eru þú i F 3 k ta | IA sk ið 1 Or í € + ur ettur i bás. un KK 1visan aldur og Li t IKK 117 eidrapolttikk! im n ikk Få 1 i 4 N var r r r Landsfundur Javnadarfloksins 1997 Eldrapolitikkur - ein partur av gerandisdegnum Fýðandi tåttur í góðum eldrapoltikki er, at syrgt verður fyri øllum, 10 hava brúk fyri røkt ella hjálp. men eisini á arbeiðsmarknaðinum er neyðugt við ak- i IK if Prognosu S kku j kk 3 ða tað fólk y + Fø He k i 1 k Í I y rheiðsmark 3 ; kra 1 y så P ræt Byrja meðan fólk eru aktiv í arbeiði i R £ ) kks ikad, ið ska 3 k yi , k I SS. Dia i no kip k At vit k kt er ein stål fvig t 1 eigur at vera ein stan igja, af loysnir erga at finnast bein n fyri term åtrodk and: trupulleikunum. ið vit longu nú hava á td. røkt arheimsøkinum, har bíði listarnir gerast alt longri Men vit mugu ikki trúgva at hetta er tað einasta, ið ein iktivur eldrapolitikkur snýr ir at snugva seg um gl mfelagsir Jurskifti i at by TTK } i eru akt herðsn að in I í eldri ár KICYS t i viðurskiftini € 19 Longu nú vita vit kaper | strekkir kk ] em bert hevur ippá. og við nå í fíggjarligu koru rum familjum kann verða neira enn torført at fáa end arnar at røkka sama 1 num hjá n seinastu armi ÍK náa pensionsald hava verið novdd at leingja sethúsalán síni út ensionsaldurit eyð 191 er við ísk ningi Verkafeløgini berjast fyri at vinna limum sínum pen sjonsskipanir, men at I er strævið sást á samráðing p it tey YUS tetta arúrslitinum á almenna ar beisðmarknaðinum Ar beiðsmarknaðarefurlanin virkar frá í ár. men hon Javnaðarflokkurin í áheitan á flokslimir kring landið: gjørdist jú ikki tann, sum hon upprunaliga varð ætlað m.a. tí at nakrir føroyskir politikarir fr hava It at skilja. at skal verða Í Í. so er ivgjørdum týdr at samhaldsføst eftir lønarskipan, ið umfatar all an tann førovska arbeiðs marknaðin. fæst í verk um nakar møguleikt skal vera fyri at geva fólki møgulerka at fáa eina trygga pension istatilveru Tey eldru vegleida teimum, id yngri eru Men eisini sjálvur arbeiðs marknaðurin má skipast á annan hátt. Fólk, ið td. eru farin um tey seksti, eiga, um tey hava hug til tess, at hava møguleika at trappa niður so líðandi við ávísum lønariskoyti, soleiðis at yy irgongdin til penstionistatil veruna gerst lættari, sam stundis sum pláss verður fyri at onnur koma inn í ar beiðið. Somuleiðis eigur eisini at leggjast soleiðis til rættis, at eldri folk hava | gulerka at fåa arbeiðið umskipa soleiðis at tey kunnu geva yngru starvstel øgum vegleiðing. hjálp og innan serstøku Um hetta ikki hvørvur øll stuðul starvsøkini verður gjørt, s« tann vitanin og allar tær royndirnar, 15 eitt starvsfólk hevur ognad sær gjøgnum ett arbeidsliv, av plássinum frá einum degi til annan arbeiðs Ein myta at minni og vit hverva við aldri Eins væl og tað eigur at gevast fólki møguleiki fyri at fara frá áðrenn fólkapen sjónsaldur. so eigur etsini at gevast møguleik: fyri at halda fram í arbeiðinum um hugur er til tess. Ar beiðsevni. vit og skil hvørva ikki bert orsaka av einum fødingardegi Kanningar sum dansk: sålarfrødingurin Niels Chr. Gullmann al mannakunngjørdi fyri nøkr um árum síðani visa, at tað er ein ,mytla , at minni og vit hvørva vid årunum Kanningarnar vístu, at tað henda bert smávegis broyt ingar í intellektuella stød num hjá eldra partinum: av fólkinum, og at hesar broyt ingar kunnu verða bæði positivar og negativar Arbeiðsmarknaður = og fólk eiga at hóska saman T vs. at tað eisini má gevast eldri starvsfólki møguleiki at fáa eftirútbúgvingar. ið gera tey betri før fyri at rekja størv síni. Vit mugu ansa eftir, at vit ikki enda í sama „aldurstyranuð“ sum — Gev okkum ris, rós og $600 ráð á landsfundinum Brot úr virkisskrá Javnaðarfloksins: Málið við skúlapoltukki at øll skulu hava javnbjóðis rætt til skúlagongd og útbúgving uttan mun til fíggjarvið- urskifti ella hvar í landi num vit búgva Fólkaskúlin skal by 2 á føroyska samfela »g skal í virki sínum hav samband við ta samfelag, børnim liva í Undirvísingarskyldan verður víðkað til níggju ár KKára er nevvt Øll børn skulu hava høvi at ganga í skúla í heima umhvervinum. Øll børn hava rætt til at ganga i fólkaskúlanum uttan mun til førleika og evni Frítíðarundirvísingar lógin verður endurskoð- að. so hon veruliga eggjar til og gerst eitt haldgott grundarlag undir frítíðar undirvising, -ftrivi virksemi hjá ungdómsfel- agsskapum um alt landið. Virkað verður fyri at lætta um fíggjarligu byrðuna hjá kommunum á hesum eki Stuðul til íløgur og rakst- ur av skúlaverkinum verður lagaður so, at allar komm- unur uttan mun til fíggjar- orku lúka krøvini til skúla- skipanina Øllum ungum verða tryggjað útbúgvingartilboð eftir fólkaskúlan Ungdómsútbúgvingarnar verða samskipaðar kring landið fyri at tryggja stødi og valmøguleikar Utbúgvingartilboð og fíggjarkarmar skulu gevast teimum tilkomnu, sum hava tørv á endurútbúgving Musikkskúlanum verður tryggjað framhaldandi virk semi kring landið Øl skulu hava eins tilboð t Í frítíðarundirvísing Allar hægri útbúgvingar verða samskipaðar ARBEIÐS- MARKNAÐARMÁL Málið við arbeiðsmarknað- arpolitikkinum er - at útvega arbeiði til allar vinnuførar hendur - at beta um arbeiðsum- hvervið - at skapa góð arbeiðs- og eftirlgnarviðurskifti at gera arbeiðsplássini trygg og áhugaverd Rættur arbeiðaranna og fiskimanna at vera umboð- aðir í leiðslu av framleiðs! utólunum og fognarrættur teirra verður lógarfestur Tað almenna stuðlar royndum arbeiðaranna og ella løntakaragrunnum teirr- a at ognast framleiðslu- og vinnutól Lóggáva sum tryggjar løntakarunum medavgerå arrætt og innlit skal gerast Sum eitt munandi ískoyti til pensjónirnar kemur ar beidsmarknadareftirlønin Flokkurin heldur fast við, at eftirlønarskipanin skal virka frá 1997 Øll skulu hava sama rætt til arbeiði og løn Alitisfólk, nevndarlimir og try gdarumboð verða tryggjað móti uppsagnum og trýsti vegna síni fakligu størv Øllum løntakarum verð ur tryggjað uppsagnarfreist, og skulu teir hava somu sømdir við sjúku og forfalli Samhaldsfastur barns burðargrunnur verður sett ur á stovn Lóggávan um arbeiðara vernd verður støðugt end urskoðað í samráð vi fak felagsrørsluna. Arbeiðseft irlitið verður ment og tillag að broyttu viðurskiftunum Eidrapolitikkur Hin einstaki skal kunna skipa sær pensjonistatilver una soleiðis sum hann sjálv ur heldur vera mest hósk andi. Figgjarligu fortreytir nar fyri hesum eru fólka- pensjónin og arbeiðsmarkn a0areftirlønin, skal virka frå 1997 Hitt almenna skal skipa fyri tilbodum, og å annan hått betra fortreytirnar fyri at pensjonistar kunnu hava eitt virkið og innihaldsrikt lv Fyri at tryggja at gomul kunnu verða sum longst heima, verður samdøgurs- røkt skipað í øllum landi- num saman við hóskandi røktarskipan í nærumhvørv- inum Skipað verða sambýli og umlættingarheim, sum skul u standa teimum gomlu í boði, meðan røktarheims- pláss verða boðin teimum røktarkrevjandi. sum HEILSUMÅL Málið vid heilsupolitikki num er at røkka ST-sam tyktini >Heilsa år 2000« Hildið verður fram at byggja ut primeru heilsu tænastuna f samband vid sostalar eindir og heilsu miðstóðir Danmark. har vit sí ul í meira enn tin hverjar Íysing. tá sekt starvsfólki, er farin um verður eftur tann, 10 er 40 mettur at vera v gamal. Er ein farin um tey 50 er nærum einki at vera Eitt virkid og innihaldsrikt liv Tað vil siga, at ein verður mettur at verða eldri ella gamal tá eim er 40 ella 50 ár. Og okkara miðal liviald ur gongur ju upp, so vit ger ast kvikliga enn fleim eldri So einki er at eldrapolitikkur ið eigur at sagdur og nattúrligur partur iv gerandisdegnum al tíð!!! vast 1, at er nakað vera cin sjálv Sum eg neyndi oman fyr so er spurningurin um røkt arheimspláss., hjálp og røkt heima við hús, í ella í umlættingarheimi ella ellisheimi so sjálvsagdur partur av einum eldrapolitikki, at ikki átti at verið neyðugt at umrett hann her, men vil eg enn eina ferð loyva mær at minna á, at longu bíðilist arnir bera bod um, at å hes um eki skal gerast nakað nú beinanvegin At tað eisini hoyrir til akt ivan eldrapolitikk, at tað eigur at verða skipað so fyri at tey, ið eru pensioneraði skulu hava tilboð, ið fram haldandi kunnu geva eitt virkið og innihaldsrikt li er annar táttur, ið vit kunnu taka upp á ødrum sinni sambyli bustadur å Enn størri dentur verð ur lagdur å fyribyrgjandi tænastuna hjå kommunu lækna, skúlalækna, heils- usystur, heimasjúkrasyst ur og barnatannarøkt Hesar tænastur skulu samskipast soleiðis, at tær virka eins fyri allar borg- arar Gjørd verður ein heild arætlan fyri samstarvið millum Landssjúkrahús- ið, Klaksvíkar- og Suður- oyar Sjúkrahús. Umsitingarliga ábyrgd- in fyri sjúkrahúsverkinum er hjá landsstýrinum