fríggjadagur 9. mai 1997síða 6

»Timar og rek« Nytt yrkingasavn eftir Carl Johan Jensen Í 1990 gav Carl Jóhan Jensen út yrkingasavnið »Hvørkiskyn«, og tað umboðaði Feroyar í kappingini um virðis- lønina hjá Norðurlanda- ráðnum. Savnið er síð- ani komið á íslendskum - har tað fekk mikið rós - og tað er ikki óhugs- andi, at tað eisini fer at koma á øðrum málum við. Nú, næstan sjey ár seinni, letur høvundurin aftur frå sær savn av yrkingum, sum heilt greitt ikki koma í bland við annan føroyskan skaldskap Carl Jóhan Jensen hevur í føroyskum hepi altíð verið ein stak egin yrkjari, og vidhvørt hes ur rumbul stadist av bæði skaldskapi og stødutakanini hjá høv- undinum til hendan I »Timar og rek« fara tekstirnir = rannsóknar niður í málið, kroysta seg inn í rivuna málið og veru leiKkan g royna at gera millum esaran varan við gl: pp Cart Johan jensen Timar og rek kd sad ið. Vísa á, at mål ikki einfalt er mál, at tekn- myndirnar, tekinið, orð ið, ikki bert sipar til eitt åvist fyribrigdi, men til eina skipan av mentun- arligum somu tíð yrkingunum viðmerkingar til tíð Carl Jóhan eindum eru fleiri av speiskar okkara Um Jensen Tímar og rek. Yrkingar Mentunargrunnur Stu dentafelagsins 1997. kr 9) Hollendingur í Listaskálanum Í dag klokkan 16 letur hol- gurin Erik Prins upp lg Lista Hetta er ein framsyning ið akrýlmálningum og ILLS tíðindablaðið SOSIALURI 110 Tórshavn BOX 76 - pappírsmyndum mein heldur fr Opið er dag kl og sunnudag kl iry Framsyn til sunnu týsdag til friggja- 14 ul 17, leygardag 14 til 18 ÓKEYPIS Sosialurin rindar postgjaldið seg Sosialinum — og fái blaðið 5 ferðir um vikuna. [] Haldarar í Føroyum: () Haldarar í Danmark: í} Haldarar í Danmark: (5 bl. í senn): |} Onnur lond: verður bert fy rast haldari og blødini, ið eftir eru av ársfjórðinginum I I I I Li Li I | L ! I I I Li $ | Li I Li I | ! Til ber altid at I Li Li Li t 235,-/årstj. 425,-/årstj. 340,-/årstj. Ymiskir prisir goldið tíðindablaðið Strævið og dýrt at hava cøliaki Leygardagin hevur ein danskur yvirlækni fyrilestur i MBF-húsinum um sjúkuna cøliaki, sama dag sum Cøliakifelag Føroya hevur adalfund Klokkan 14 leygardagin hevur pE med. E Gudmad- Høyer, yvirlækni og ser- lækni í mága/garnasjúkum á Medicin$k- gastroentero- logisku deildini á Køben- havns Amts Sygehus í Gen- tofte, almennan fyrilestur í MBF-húsinum á Íslands- vegnum í Havn E. Gundmand Høyer hev- ur serligan áhuga fyri og kunnleika um sjúkuna cøli- aki, hann er ráðgevi hjá Dansk Cøliakiforening, og hann kemur til Føroya i sambandi vid, at Cøliaki felag Føroya hevur aðal- fund leygardagin Fyrilestur hansara verður um cøliaki hjá vaksnum A aðalfundinum luttekur eisini Oli Jacobsen, med yvirlækni hústum, serlækni í garna g tarmsjúkun á Landssjúkra Ring sjúka Cøliaki er ein hervilig sjúka sum kann raka b ro børn g vaksin, og sum varir alt Fólk við cøliakti kunnu ikki eta nakað við gluten í, og torført er gluten finst at vara seg, tú í næstan øllum mal Funnu orsøkina eftir kriggid Sjálv sjúkan hevur verið kend í øldir rsøkin til sjúkuna var ókend, til hollendski læknin Wim Dicke beint eftir krígið kom eftir, at kornmatur var at- voldin. Helst kom hann eftir hesum, av tí at hollendsk cøliakibørn fingu tað betri undir krígnum, og tá ensk flogfør sleptu niður breyð og mjøl til teirra, fingu tey tað verri aftur Torført var at fáa fólk at skilja, at nakað so vanligt sum breyð kundi vera or søkin til eina so álvarsama sjúku men Hollendskir læknar fóru so at royna at geva sjúkl- ingunum kost við ongum mjøli i. Urslitid av kanning- unum varð almannakunn- gjørt í norrøna barnasjúku- tíðarritinum Acta Paedia- trica Scandinavia í 1953 Hetta gjørdist byrjanin til tann breyð(mjel)fría kostin, seinni glutenfria kostin, eft- ir at tað var åvist og prógv- að, at gluten í matinum er tað skaðiliga fyri fólk við cøliakisjåkuni Cøliaki er ein sjúka í tunntarminum. I gørnunum eru små bivhår, sum leida fødsluevnini út í kroppin Hjá teimum, sum hava cøli- aki, verða bivhårini skadd av evninum gliadin, sum finst i glut« gnevninum |! hveiti, rugi, byggi og havra Rovan - tottarnir í innsiduni í gørnunum - verður skadd so torført gerst at upptaka fødsluevnini. Sjåklingurin fær leyst liv, trívist illa, ork ar lítið, børn gevast at vaksa, vandi er fyri avkálk ing, og fleiri fáa eins og A myndini sum tað eigur at vera tannapínu í liðir og beina- grind Hildið verður avgjørt, at samband er millum cøliaki og sukursjúku, stoffskiftis sjúkur og fleiri aðrar sjúkur, eins og cøliakisjåklingar eru í stórri vanda fyri at fáa krabbamein í tunntarmin Felag í Føroyum Í 1990 varð Cøliakifelag Føroya stovnað fyri at betra korini hjá teimum umleið 20 føroyingunum, sum hava fingið staðfest sjúkuna, og fyri at vekja ans millum fólk fyri sjúkuni og hennara av- leiðingum Felagið royndir at upp- lýsa, og ein uppgáva er eisini at vísa heilsslum og handlum á glutenfríar mat verur og virka fyri, at hesar fáast so bíliga sum gjørligt Tað er bæði strævið og dýrt at hava cøliak: og skula keypa glutenfrían mat Ikki minst strævið er tað hjá børnum, at tå tey fara í fødingardag, mugu tey hava sín egna mat við. Uttan so Nr. 86 — 9. MAI 1997 E. Gudmand-Høyer hevur serligan åhuga fyri og kunnleika um cøliaki at vertirnir vita sum er og hava gjørt okkurt, sum tey eisini tola at eta. Hesi børn kunnu tí lætt fella uttanfyri ti tey eru ødrvisi Í staðin fyri vanligt mjøl kunnu tey brúka sojamjøl ella maimjøl, sum er nógv dýrari enn hveitimjølid Glutenfriu = matvørurnar kosta sum heild nógv meira enn tær vanligu Gluten er allastaðni Torført er at vara seg fyri gluten, tí mjøl finst í nógv um mati, at kalla altíð í lið ugtgjørdum sum bindievni Tað stendur heldur íkki á vørulysingini, at mjøl er í um nøgdin er minni ent 25% Cøliakifelag Føroya bjóðar øllum at tekna seg sum limir í felagnum, sum er limur í MBF. Forkvinna í Cøliakifelag Føroya er Marita Olsen, fordagøtu, tlí 41671 vinstru megin eru bivhårini í gørnunum skadd. Á myndini høgumegin er alt Stovna nu Heilafelagið Fólk, sum hava havt apoplexiog hava afasi fáa nú sítt egna felag Í morgin kl. 14 verður stovnandi fundur í Lær- araskulahøllini av ,Heila- felagnum fyri Apoplexi og Afasi rakt“ Klokkan 10 fyrrapartin sama dag verður fundur fyri fakfólki, og har fer Tom Skyhgj Olsen, landsformað- ur í danska felagnum, sum er neurologur og granskari, at halda fyrilestur. Hann verður eisini við á aðalfund- inum, tá somuleiðis luttekur Grethe Eggert Hansen, að- alskrivari í danska felag- num. Hon fer at greiða frá arbeiðinum hjá felagnum Apoplexi merkir heilatøpp ur ella bløding í heilanum, og tað hevur við sær lammilsi í aðrari síðuni Í summum førum rakar lammilsið talusentrið, og tá kunnu evnini at samskifta við onnur, tað vil siga at tosa og fata tað, sum onnur siga við ein, verða ávirkað Hetta nevnist afasi Tey avvarðandi hava fyri neyðini at hava eitt felag at venda sær til fyri at fáa stuðul hjálp og vegleiðing, tí tað er sera torfør stóða fyri øl) at koma i, tá ein av teirra knappliga fær apoplexi Felagið skal upplýsa um apoplexi og afasi, halda fundir við áhugað og fak bólkar, bøta um viðgerðar-, undirvísingar- og uppvenj ingarumstødurnar hjá teim um raktu, og ein uppgáva — tá okkurt skal koyrast ella goymast DANNY TRANSPORT Tlf. 19192 hjá felagnum verður at knýta bond millum fólk í somu stæðu Enn er navn endaliga ikki sett á felagið, sum fyribils eitur „Heilafelagið fyri Apoplexi og Afasi rakt