fríggjadagur 9. mai 1997síða 10

10 — Í løtuni liva vit av tí, vit sjálvi framleiða. Vit fáa nú góðar 800 milliónir í blokk- stuðuli um árið, men betala tað sama av aftur landinum í rent- um, sigur Her- mann Oskarsson, búskaparfróð- ingur ÁKI BERTHOLDSEN t hava kunnað havt eitt øvdu I ráð t Me b ti við Dar k he sini givid okk k ði. sun 5 er Vin k ið lænt okkt e ÍK UDD k kk i k SK gjaið 5 h k ift krer c KK Vågi um kuk 3 id: H K DbusKapDa C AVITKA ansKk lokkstuðu g samband 3% D k nå h k kapi £ NM ka k beinleiðis M inn rkar inf KK sørt Kappingar fønd hjá føroyska vinnu Nettupp kappingarførid er eitt lyklaorð í dagsins kjaki og Hermann Oskars son gjørdi nógv burturúr at greiða frá, hvat kappingar- før: er, og, hvussu blokk stuðulin ávirkar henda av gerðandi táttin í vinnulív inum Ikki bara løn Men fyrst kritaði hann vøll- in upp og greiddi frå for- treytunum Hermann Oskarsson segði, at tosaðu nakar um kappingarføri, var tað bein- anvegin lénin, sum kom teimum til hugs Men tað er eitt sindur misvísandi, ti kappingarfør- ið hjá eini vinnu er so nógv annað enn løn Ti, hvussu ber tað til, at tey lond, sum hava klárað seg frægast í heimshandl inum eru tey lond, sum hava hægstu lønirnar og mestu lønarhækkingarnar? - Og hvussu ber tad til hjá einum landi at selja eina vøru og ikki hjá einum eðr um landi Hermann Oskarsson helt, at tað var eisini skeivt bara at tosa um kappingarførid hjá útflutningsvinnuni Tað er eisini umrådandi, at heimavinnan er kapping- arfør Hermann Oskarsson bytir Buskaparfrødingur um Føroyskan búskap: tidindabladid Vinnulivið skal hava harðar treytir at virka undir — Tað, sum er mest neyðugt, er at læra vinnulívið at virka undir hørdum treyt- um. Ríkisstuðulin elvir til eitt leti og eitt ábyrgdarloysi, sum eingin kann siga seg frían fyri. Í dag hava vit eitt søguligt høvi at læra okkum at laga okkum til tær broyttu umstóðurnar. Og tað hevdi verið spell um oljuvinnan forkom hesum møguleika, sigur Hermann Oskarsson vinnuna upp í ymsar partar 1: Vinnur í altjóða kapping A) Utflutningsvinnan - T.d. fiskrvinnan B) Vinnur, sum kappast við innfluttar vørur -T.d. mjólkavirki 2:Vardar vinnur A) Privatar vinnur, -T.d ymsar tænastur -Sakførarar Bankar Husabygging Handilsvinnan, o.s.fr B } Almennar tænastur. Tvær fortreytir Hermann Oskarsson segði, at skal ein vinna vera kapp- ingarfør, skulu tvær for- treytir verða til staðar Tosa vit um útflutnings- vinnu, skal iløgan kasta minst líka nógv av sær sum sama vinna uttanlands Tað merkir so aftur, at vinnan í Føroyum skal megna at framleiða minst líka bíliga, sum tilsavarandi vinna uttanlands - Hin treytin er, at ein fløga í útflutningsvinnuna í Føroyum skal kasta minst líka nógv av sær sum ein fløga í einhverja aðra vinnu í Føroyum — Tí ger hon ikki tað miss- ir útflutningsvinnan fløgu- pengarnar Hermann Oskarsson legði dent á, at tá ið hann tosaði um avkast, tosaði hann um avkastið í longd- ini, tvs. um avkastið, sum skal til at betala vinnutólið vid og ikki bara kapping- arføri í sambandi við tíma- lønina í vinnuna Mistu fólk gullárini Hermann Oskarsson sigur, at ein uppgerð vísir, at gull- árini frå 1985 upp í nitiårini minkaði talið á størvum í fiskivinnuni yvir 10%. — Hinvegin vaks talið á størvum í tænastuvinnuni stórliga Frá 1985 til 1989 ar beiddu 1/5 fleiri í tænastu- vinnuni - Hetta vísir, at jú betri tíðirnar eru, jú verri gongur útflutningsvinnan og tess betri gongur tænastuvinnan Hermann Oskarsson helt, at hetta var ein óheppin gongd, men tað vísir, hvuss- u kappingarfør fiskivinnan er afturímóti ødrum vinn um Buskaparfrødingurin nevndi lønirnar sum eitt dømi um, ta vånliga kapp- ingarføri hjá útflutingsvinn uni hesi árini - Ein uppgerð yvir árs- lønirnar í ymsum vinnum vísir, at tær lægstu lønirnar eru í fiskivinnuni Hinvegin eru nógv tær hægstu lønirnar í teimum vardu, privatu vinnunum Tvs, at tað ber til at betala hægri løn fyri veit- ingar, vit bara veita hverjum ðrum og selja innanlands Hann segði, at hetta var ein orsøk til, at fólk vórðu drigin úr fiskivinnuni, yvir í tænastuvinnuni og vinnur, sum bara framleiddu til heimamarknaðin Men hann helt, at orsøkin til at tað er so, er einføld - Jú betri búskapurin hev ur tað, jú meiri pengar fáa vit um hendur til forbrúk til okkara egnu vælferð - Men tað er kortini mark fyri, hvussu nógv vit kunnu eta. Tí verður meirforbrúkið brúkt til luksuskendar verur Hermann Oskarson sig- ur, at evnini hjá útflutnings- vinnuni at betala lønir er heilt og fult treytað av vilj- anum hjá útflutningsmarkn- aðinum at betal fyri veruna - Hinvegin skal ein tímburmaður ikki hava løn eftir, hvat eini hús kosta at byggja uttanlands. Hansara løn er treytað av, hvat vit klára at betala fyri húsini Nr. 86 — 9. MAI 1997 Tvs, at tad vil altíð vera soleiðis, at tær vardu vinn urnar- tær sum eru óheftar av útlendskari kapping- eru betri førar fyri at betala betri lønir og koma tí at draga fólk úr útflutningsvinnuni og teirri heimavinnu, sum kappast við innfluttar verur Hann vísti á, at hetta var ikki eitt serføroyskt fyri brigdi Bæði Danmark. Noreg og Svøriki hava verið fyri akkurát tað sama í sjeyti árunum Men tey ki snikkaleysir burturúr tí. Tað komu vit ikki mu s Oyðileggur ikki bara Tá ið buskaparfrødingurin hevði kritað vellin upp kom hann til kjarnuna í mál inum Hvussu ávirkar ríkisstuð ulin all hesi vidurskiftini? Eg hevði væntad, at eir einvegis peningainnspræn mg í landskassan fór at beina fyri okkara kappir utar Mer ið er n sum bendir á, at:tað ger tað ikk kortin Ti fyri stuttum Gjørdi Føroya Arbeiðarafelag eina kanning sum vista, at tíma lønirnar í Feroyum vóru ikki hækkaðar so nógv, sum lønirnar í grannalondum kkara Það er ímóti øllum, vit kundu væntað og øllum, vit hava hoyrt, tí tað hevur altíð rið sagt. lenirnar í Fer yum eru so høgar, at:tað ber ikki til at kappast við framleiðslu úr øðrum lond um Men hetta er ikk: rætt Tað er tí ein spurningur un ríkisstuðulin ikki ávirkar búskapin ymsar vegir Beinleiðis ávirkar hann búskapin so, at tað almenna fær ráð at betala betri lønir enn tað annars hevði gjørt og tað hevur eisini ráð at betala betri lén enn aðrar vinnur í Føroyum Eitt annað er, at ríkis veitingarnar hava gjørt, at tað hevur borið til at veita vinnuni studning og tað á virkar kostnaðin í fram leiðsluni og ger, at vinnur, sumfáa studning fáa betri ráð at betala lenir og betri ráð til at betala hægri fram leiðslukostnað í ødrum før um, td. til streym, olju o.s.fr Meiri óbeinleiðis åvirk ar ríkisstuðulin kappingar førid á tann hátt, at henda peningainnspræning skapar stórri eftirspurning í Før- oyum av tí, at táið inntøkan hækkar, vidførir tað, at eftir- spurningurin eftir tænastum og luksusvørum veksur og tað hækkar eisini kostnað arstóðið Ávirkar Men Hermann Oskarrson helt, at tað kann eisini vera, at ríkisstuðulin eisini ávirk ar hinvegin og ger, at kostn aðarstóðið lækkar Av tí at tað almenna fær ríkisstuðulin, er tað ikki neyðugt at krevja so nógvan skatt inn, sum tað annars hevði verið — Hetta ger so aftur, at fólk fáa meiri tøkan pening um hendir og tað minkar