mikudagur 15. oktober 2003síða 10

18 Nr. 195 - 15. oktober 2003 Nr. 195 - 15. oktober 2003 19 Framtíðin Hvat er so til ráða at taka spurdi forkvinnan í Sjúkra- røktarfelagnum! Og hon hevði sjálv eitt boð. - Størri dentur eigur at verða lagdur á at arbeiða við fyribyrging og heilsu- fremjan. Stóra avbjóðingin er at møta "informeraða sjúk- linginum har hann er". Arbeiðið sum sjúkra- røktarfrøðingur í dag snýr seg um at veita eina nú- tíðarliga, dygdargóða sjúkrarøkt og at menna yrkið. Til hetta krevst ein dagførd vitan, meiri út- búgving og gransking! Initiativið má fyrst og fremst koma frá okkum sjálvum, hóast arbeiðs- gevarin hevur skyldu til at skúla okkum til broyttar uppgávur. Og Jana Dalsgaard helt fram: - Vit sum bólkur mugu arbeiða saman, virða hvønn annan og hjálpa hvørjum øðrum! Vit mugu halda á at arbeiða fyri betraðum korum so vit varðveita og fáa fleiri at støðast í røktini. Vit mugu sameina gamalt og nýtt. Víðari útbúgving má vera vegurin fram fyri sjúkra- røktina. Skulu vit hava nakran møguleika at hækka støðið í okkara faki, mugu vit sjálvar vísa hvat vit duga til. Vit mugu lyfta í felag, ongin ger tað fyri okkum segði forkvinnan í Sjúkrarøktarafelagnum og lýsti ta 4. Heilsu- og Sjúkrarøktarráðstevnuna at verða settað. (Meira um ráðstevnuna í komandi blað) – Vit sum bólkur mugu arbeiða saman, virða hvønn annan og hjálpa hvørjum øðr- um! Vit mugu halda á at arbeiða fyri betrað- um korum so vit varðveita og fáa fleiri at støðast í røktini. Vit mugu sameina gamalt og nýtt. Víðari útbúgving má vera vegurin fram fyri sjúkrarøktina. Skulu vit hava nakran møguleika at hækka støðið í okkara faki, mugu vit sjálvar vísa hvat vit duga til. Vit mugu lyfta í felag, ongin ger tað fyri okkum segði Jana H. Dalsgaard, forkvinna í felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðing- ar á ráðstevnu í Norð- urlandahúsinum um vikuskiftið RÁÐSTEVNA Jan Müller Fíggjadagin og leygardagin varð skipað fyri stórari ráð- stevnu í Norðurlandahúsin- um í sambandi við, at tað 1. okt. í ár vóru liðin 15 ár síðan Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar varð stovnað, og vit fingu sjálv- støðugt føroyskt fakfelag á fyrsta sinni, stívliga 40 ár eftir at føroyskar sjúkra- systrar á fyrsta sinni gjørd- ust partur av Dansk Syge- plejeråd. Í setanarrøðu síni vísti Jana H. Dalsgaard á, at nevndin helt hetta vera hóskandi høvið, til enn einaferð, at skipa fyri eini sjúkrarøktarráðstevnu og á henda hátt seta okkum øllum, ið varða av sjúkra- røktini stevnu, og at varpa ljós á sjúkrarøktina. Hon vísti á, at endamálið við Ráðstevnuni var at lýsa, hvar sjúkrarøktin er í samfelagsligum høpi um okkara leiðir, og hvørjar framtíðarvónir eru fakinum viðvíkjandi, harav kemur so heitið "sjúkrarøktin á vegamóti". Forkvinnan í felagnum leit í fyrilestri sínum fyrst aftur um bak, og treiv í ein part av søguni hjá Felagnum, áðrenn hon nam við samtíðina og fram- tíðina. Stóran týdning Eftir at hava tosað um áhugaverdu søguna hjá føroyskum sjúkrasystrum og nú sjúkrarøktarfrøð- ingum helt Jana Dalsgaard fyri, at hesi 15 árini við sjálvstøðugum felag, hava havt alstóran týðning bæði fyri sjúkrarøktaryrkið og sjúkrarøktina. Umframt ar- beiði at betra korini hjá sjúkrarøktarfrøðingum, hevur felagið, øll hesi árini, miðvíst virkað fyri menn- ing, bæði av fakligum og organisatoriskum slag. Hon vísti á, at eitt av aðalmálunum seinastu árini hevur verið nýggja útbúgv- ingin, har felagið eisini aktivt hevur verið við, frá byrjan. - Tað er ongin loyna, at vit eru stolt av, at tað eyðnaðist at røkka málinum, ið vit settu, at sjúkrarøktarfrøðingar eftir lokið prógv á føroyska skúlanum fáa bachelorheiti í sjúkrarøktarfrøði " Bache- lor og Science in Nursing". Tó kann sigast, at enn er langt á mál. Lógin um nýggju útbúgvingina heim- iðlar eftirútbúgving av sjúkrarøktarfrøðingum út- búnar eftir eldri lógum Sjúkrarøktin í dag Og síðani nam hon við samtíðina og spurdi, hvar sjúkrarøktin er í dag? - Jú, 55 ára langa felags- søgan eigur sín part av æruni fyri, at vit hóast alt, eru har vit eru í dag.Og tøkk fái tær, ið undan hava slóðað! Yrkissøga okkara byrjaði tó, longu væl áðrenn hetta, tá byrjað var at útbúgva í Føroyum. Tosa vit um sjúkrarøkt, tosa vit um eina prosess, sum krev- ur eitt framhaldandi sam- skifti við sjúklingin. Sjúkrarøkt snýr seg um, hvussu sjúkrarøktarfrøð- ingar og sjúklingar lýsa støðuna, sjúklingar eru í, hvønn tørv sjúklingar hava fyri røkt, felags mál fyri røktina, hvørji tiltøk sjúkra- røktarfrøðingar og sjúk- lingar taka til, hvørja vitan sjúkrarøktarfrøðingar hava fyri at ganga tørvinum fyri røkt á møti, og ikki at gloyma, at tey gera sær metingar um, um røktin ger sjúklinginum mun. Og for- kvinnan í Sjúkrarøktara- felagnum sannaði orðini: - uttan sjúkrarøktardiagnos- ur, eingin sjúkrarøktar- mentan. Jana Dalsgaard vísti síð- ani á, at sjúkrarøktin ikki hevur best ynskiligu kor her hjá okkum og heldur ikki í grannalondunum er stórt frægari og undraðist hon samtíðis á politisku raðfestingina! Annar trupulleiki er, at tørvurin á sjúkrarøktarfrøð- ingum alsamt økist! Sam- stundis sum krøvini til sjúkrarøktarfrøðingin og tørvurin á røkt økjast mun- andi. Forkvinnan viðgekk tó, at viljin til at veita tilboð tyk- ist tó, á ein hátt, at verða til staðar politiskt, sambýli til eldri og sálarliga veik verða útvegað, samdøgursrøkt verður sett á stovn, men politiskt hevur man ikki gjørt sær heilt greitt, hvat hetta inniber og hvat tað kostar. Jana Dalsgaard vísit á, at sjúkrarøktarfrøðingar fyrr fyri stóran part vóru út- búnar til at vera hjálparfólk hjá læknunum. Men í 50.unum broyttist hetta og fóru serliga enskir og amerikanskir sjúkrarøktar- frøðingar at lesa á hægri lærustovnum, og hetta gjørdi teir førar fyri at fara undir eitt miðvíst arbeiði, at menna sjúkrarøktarvísund, gera teoriir, skriva bøkur um sjúkrarøkt, so sjúkra- røktin kundi gerast eitt sjálvstøðugt fak. Sjúkra- røktin, sum fyrr bygdi mest á náttúruvísund, gjørdist tá ástøðiliga grundað. Út- búgving her hjá okkum er nú eisini komin á hægri støði, men enn er stórur tørvur á víðari útbúgving og eftirútbúgvingum. Víðari útbúgving vegurin fram fyri sjúkrarøktina Ikki minni enn ein triðingur av øllum landsstýrisfólkunum var til ráðstevnuna hjá felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar í Norðurlandahúsinum leygardagin. Her eru tey trý landsstýrisfólkini Páll á Reynatúgvu, Annita á Fríðriksmørk og Bill Justinussen saman við forkvinnuni í felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar, Jana H. Dalsgaard Mynd Jan Müller Jana Dalsgaard, forkvinna í felagnum Føroyskir Sjúkra- røktarfrøðingar: -Arbeiðið sum sjúkrarøktarfrøðingur í dag snýr seg um at veita eina nútíðarliga, dygdargóða sjúkrarøkt og at menna yrkið. Til hetta krevst ein dagførd vitan, meiri útbúgving og gransking! Initiativið má fyrst og fremst koma frá okkum sjálvum, hóast arbeiðsgevarin hevur skyldu til at skúla okkum til broyttar uppgávur Mynd Jan Müller Nevndin í felagnum Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar savnað í Norðurlandahúsinum Mynd Jan Müller Hesar stóðu fyri tilrættaleggingini av tí stóru ráðstevnuni Mynd Jan Müller C M Y K 19 18