leygardagur 24. mai 1997síða 39

UU 50 Carl hevði verið í prentara læru á Dimmalætting frá 1924-26, men tå ósemja tók seg upp millum prentarar nar og blaðstjórnina á Dimmalætting í 1926. vóru allir prentararnir uppsagdir men fingu í boði ai sleppa aftur til arbeiði im ten sektu arbeiðið av nýggjum Hetta vóru tað fleiri av kki vild g útslitið iv hesum varð, at prentar mir leitaðu upp onnur ar prentarunum ) lata sær bjóða beiðspláss, eins og nýggjar prentsmiðjur vóru stovnað if Jógvan Rasmussen, ið var ein teirra, sum ikki vildi biðja um arbeiðið aftur á Dimmalætting, fekk H.N Jacobsen Bókahandil at stovna lítla prentsmiðju, har hann í byrjanini arbeiddi einsamallur, men seinni, tá henda prentsmiðja bleiv víðkað, settu fleiri prentarar í arbeiði Carl, sum framvegis var lærlingur hevði roynt at fáa lærupláss á Prentsmiðjuni Fram í Bøgøtu, har Tinga krossur varð prentaður Eldri bróðir hansara Poul Karbech Mouritsen (vanlig a nevndur Karbech) hevði verið á hesi prertsmiðju í fleiri ár, men tá ikki var pláss fyri einum lærlingi fór Carl á Háskúlan í Havn á heysti 1926 Tå háskúlaskeiðið varð av, komu boð eftir Carli at koma á prentsmiðjuna í Losjuni Carl sigur við Sosialin Tað var ikki ókunnugt fyri meg at fara á júst hesa prentsmiðju at arbeiða, tí eg var vælkendur við Javnað arflokkin. Pápi mín, Jákup í Snikkarastovu var við til at stovna Suðurstreymoyar Javnadarfelag, og sum små drongur hevði eg gingið við fundarboðum fyri flokkin Aðrenn flokkurin varð stovnaður, varð tað dult sum mansmorð, um fundur skuldi vera, og bert tey, sum flokkurin vist: stuðlaðu javnadarrørsluna fingu fundarbod Búskapurin Búskaparliga vóru tíðirnar ógvuliga vánaligar síðst í 20'unum. og vísti tað seg rættiliga skjótt. at blaðið gav undirskot. og at flokk urin ikk: megnaði at geva blaðið út Bethuel Z. Jensen. sum frá byrjanini prentaði blaðið i Losjuni greiðir frá: Í fyrst ani prentaðu vit bert floks blaðið, men seinni fingu vit ymist prentarbeiði frá Jógv an Rasmussen, prentara á Prentsmiðjuni í gamla Bók ahandli, sum teir ikki vóru førir fyri at prenta, tá tei bert høvdu eina lítla Heid elberg Pressu. Hetta gav so mikið, at vit kundu seta ein prentara afturat, og kom Christian Hansen (vanliga nevndur Doffa) Carli og mær til hjálpar, og vit ar beiddu nøkur ár saman, til Anton Nielsen. blaðstjórin á Frederikshavns Sosial demokrat aftur kom at vitja Yvirtekur prentsmidjuna Anton Nielsen skuldi royna at fáa greiði á búskaparligu stóðum á blaðnum, sigur Bethuel og heldur fram Eg hev tá prentað Sostalin í eitt ár, uttan at tað hevði verið møguligt at fáa lønina útgoldna. Anton Nielsen spurdi meg, um eg hevdi á huga fyri at yvirtaka prent smiðjuna. Flokkurin skyld aði mær so nógvar pengar at teir vildu lata tað ganga inn í søluna av pressuni Hesum játtaði eg fór tí stutta tíð eftir til Danmarkar at samráðast við socialdem okratiska flokkin um yvir tøkuna av prentsmiðjuni. Tá Anton Nielsen kom til Før oya at fáa skil á búskapinum á blaðnum, hevur tað verið í tíðarskeiði, tá Fólkatings- val hevur staðið fyri framm Tummas Jensen, sáli við gomlu setimaskinuna an, tí Carl sigur frá, at menn vóru ikki í iva um, at blað- stjórin úr Frederikshavn kom hendavegin at „agiter- a“ fyri javnaðarflokkin Den frederikshavnsk „rappenskralde“ Av hesum stóðst ein orð adråttur, sigur Carl og held ur fram: — Ein havnarmaður målbar seg soletðis, at hann kallaði Anton Nielsen fyri Den frederikshavnske rap penskralde“. Hetta stevndi Anton Nielsen havnar mannin fyri Rætturin staðfesti, at orðið „rappen skralde” var skemdarorð í Danmark, og orðini vóru demd eftir lógargreinini Død og magtesløst at vær e”, sigur Carl Í 1931 yvirtók Bethuel blaðið og prentsmiðjuna frá Javnaðarflokkinum, um framt at hann eisini skuldi umsita roknskapin og rakst urin av blaðnum. Tá Beth uel ikki helt tað vera ráð iligt framvegis at leiga sær innivist til prentsmiðjuna fór hann undir at byggja hús í J. Broncksgøtu, har prent smiðjan í dag heldur til Tað gekst avbera væl tey fyrstu árini í J. Broncks getu, sigur Bethuel so væl, at eg eftir fáum árum kundi lata javnaðarflokki num blaði aftur at umsita Jåkup i Snikkarastovu fekk roknskapin og sonurin Kar beck prentaði blaðið á prentsmiðjuni hjá mær, og kom Carl bróðirin at arbeiða hjá Karbech við prentingini av Sostalinum Blød og persónar Eisini onnur blød komu til hesi årini, sigur Bethuel og sigur frá LO.G.-T., sum Niels Eidesgård prentadi fyri egnu rokning Eidesgård var útlærdur prentari, men fekst eisini við annað arbeiði við síðuna av Serliga vælumtóktar vóru tær útferðirnar við Sleipner, hann skipaði fyri summar- hálvuna. Frú Miiller og Eid- esgård avtalaðu sinamillum, at um ein ferð gav undir skot, so skuldi hetta javnast út aftur næstu ferðina. — Jú, fólk vóru ofta lagalig í pen ingaspurningum í teirri tíð ini, sigur Bethuel Tað var tó ikki soleiðis í øllum førum, tí eisini var hugsað um hvat lønti seg at seta pengar í Serliga minnist eg einaferð seinast í 30*unum, at Sverri Paturs son og H.A. Djurhuus vóru farnir undir fyrireikingar til blaðið Fríu Føroyar Sverri kom til mín og bað meg koma við sær at hyggja eftir tí gomlu pressuni hjá Fram í Bøgøtu, sum eg hevði arbeitt við i lærutíð míni har. Henda pressan var tíkin niður fyri mongum ár un Jan og lå nú í einum úthú Ju, he ttaði í før t Sv H.A. Djui hugs Bøvø la Ítir Tå vit fara inn um dyrnar Bøgøtu ngur Sverri fremst, sidan aftast AE Myndin er tíkin uttan fyri prentsmiðjuna hjá Tingakrossi í Bøgøtu í 1922. Frá Temablað - SAN 70 ár, nr. 96, leygardagur 24. mai 1997 síða 5 vinstru síggjast: Johan Mikkelsen, Erling Isholm, Bethuel Jensen, Carl í Snikkar- astovu, Jacob (vanliga neyndur Sjabbok), Poul Karbech og Guttorm Christian- sen. Allir arbeiddu á prentsmiðjuni i Bøgøtu. Carl hevur helst henda dagin verið við drekka til beiggja sín... H.A. Djurhuus. Tá teskar H.A. Djurhuus mær í oyrað Sig at pressan er óbrúki lig” Bethuel brosar, tå hann minnist aftur å hendingina, og sigur Ju, vit hugdu eftir leivdunum av pressuni og Sverri spurdi meg, um hon kundi brúkast. Eg segði sum var, at henda góða pressa kundi brúkast í síni tíð, men um hon kundi fáast nýtilig aftur, kundi eg ikki svara fyri. Bethuel leggur afturat, at H.A. Djurhuus helst hevur verið nøgdur vid svarið, tí hann stakk sær eina tvíkrónu í lógvan, tá teir komu út á getuna aftur Helst hevur hann ivast í, at seta pening í slíkt projekt A prentsmiðjuni hjá Be- thuel varð Sosialurin prent- aður fram til 1943. Tá flytur blaðið á Prentsmiðjuna hjá Arnold Øster. Hetta kom av, at Karbech seinastu árini hevði havt ringa heilsu, og hann noyddist tí at gevast at arbeiða. Hann fekk við gerð á Landssjúkrahúsi- num, men fór seinni til Dan markar, har hann fekk so mikið góða hjálp, at hann heimafturkomin keypti prentsmiðjuna á Heygs- breyt, men hetta koma vit aftur til seinni Í árunum undan seinna heimsbardaga broyttust við urskiftini hjá teimum poli tísku bløðunum í Føroyum munandi Arvaði ein breta I 1932 bygdi Grækaris Han sen hús og stovnadi prent smiðju á Heygsbreyt Grækaris hevði undir fyrra heimsbardaga starvast sum tænari hjá bretska konsul mum í Føroyum, Couats. Tá konsul Couats doyði nøkur ár seinni, hevði hann hugs að um Grækaris í testamenti sínum, og hetta førdi við sær, at Grækaris bygdi prentsmiðjuna á Heygs- breyt Grækaris leigaði prent- smiðjuna til Tingakross Leigumálið vardi tó bert umleið trý ár, tá Tingakross- ur keypti eina gamla pressu og flutti oman í húsini hjá Klett í Bringsnagetu, har Erling Isholm tók við sum prentari. Í 1935 keypti Leif Waagstein prentsmiðjuna á Heygsbreyt frá Grækaris Hansen og gav út Dagblað- ið fyri Vinnuflokkin. Hetta er sama blað sum í dag kemur út. Leif Waagstein stovnaði I/S Leif Waagstein og gav blaðið út fyri egnu rokning frá 1935-1952, tá flokkurin, sum nú hevur fingið navnabroyting til Fólkaflokkurin, yvirtekur blaðið og prentsmiðjuna I 1939 yvirtók Arnold Øster prentsmiðjuna hjá Tingakrossi í Bringsnagøtu og flutti hana í húsini hjá Kristin í Geil í J. Broncks gølu Kristin i Geil, sum var blaðstjóri a Tingakrossi, doyði í 1935, Eivind Isholm kom heim ur Noregi, har hann hevði starvast sum blaðmaður, og hann tók starvið eftir Kristin í Geil A prentsmiðjuni á Ting- akrossi var Karl Johan undir Varða prentari og Poul Arne Joensen prentaralærlingur. Tá Arnold Øster yvirtók prentsmiðjuna, flutti Poul Arne Joensen við, og starv- aðist hann har í nøkur ár, til hann gavst sum prentari - Umstødurnar å prent- smidjuni hjå Arnold Øster vóru ógvuliga trongligar, sigur Poul Arne og heldur fram: — Í 1943 tá Sosialurin á fyrsta sinni varð prentaður har, vóru eisini Tingakross ur, Friu Føroyar og seinni i Bethuel Z. Jensen á prentsmiðjuni var fyrsti prentari á Sosialinum