leygardagur 24. mai 1997síða 43

Temablað - SINN 70 år, nr. 96 24. mai 1997 sida 9 At nevna nøvn f fjølmiOlunum Justinus Eidesgaard, journalistur búsitandi í Singapore, spyr í hesi kronikkini um tað er rætt í fjølmidlunum at nevna bygdina har ein slagsbróður, ella ein ørur/vitleysur bilførari er ættaður og harvið leggja alla bygdina undir ólevn- aðin hjá einum einstøkum. Hví ikki ístaðin at plasera ábyrgdina á røttum stað og nevna persónin við fullum navni. Hetta kundi virka sissandi á nógva harð- skapin í Føroyum JúÚSTINUS EIDESGAARD lllgerðarmaðurin var fugl firðingur Fuglfirðingur smildrar fløsku í andlitið á klaksvíkingi... Fuglfirðing ur leggur á blaðstjóra Hetta eru yvirskriftir leys liga eftir minninum í Sosi- alinum seinastu mánaðarnar Seinastu tíðina havi eg lagt merki til eina broyting. tá journalistarnir á blødu- num heima skriva um hend- ingar, ið føra við sær brot á revsilógina. Kanska er broytingin til tað betra, eg veit ikki rættuliga. Tó fyri- kemur tað mær, at hon í løtuni ørkymlar meira enn hon ger gagn. Broytingin er, at nú eru blødini konsekvent farin av nevna hvaðan brotsmaðurin er ættaður. Fuglfirðingur = smildra fløskur í andlitið á monn- um... Fuglfirðingar sparka liggjandi mann... Fuglfirð- ingar vóru í rokinum í Havn um víkuskiftið... Eg veit íkki hvat bagir fuglfirðing- um í kæru grannabygd míni. ikki At teir ungu eru ættaðir úr Fuglafirði ella av Vatns oyrum, sum dómi, kemur ikki lesaranum við, tá hetta stendur einsamalt. Tá skriv að verður á hendan hátt, so leggur blaðið fulgfirðingar og vatnsoyrarmenn allar samlar undir at verða bøl menni, ella menn, sum ikki kunnu stýra sær í brenn víni. ØN vita, at hetta als ikki er soleiðis. Meginpart urin av fuglfirðingum eru av fittastu monnum, skilafólk, skapandi og røsk. Sama er við vatnsoyrarmonnum. Tit har vesturin mugu fyrigeva mær, um eg beri tykkara bygdaheiti = skæivt fram målsliga, eg veit ikki rætt- uliga um tit verða kallaðir ørvisi. Var fuglfirðingurin ella vestanmaðurin í staðin nevndur við fullum navni og aldri, so var ábyrgdin plaserað á réttum stað og so var ikki ein heil bygd løgd undir ólevnaðin hjá einum einstøkum persóni. slík skriving skaða nógv meira offnið og familju tess enn neyðugt er. Sama er við harðskapi heima, her er ikki at rætt at nevna nøvn, um ikki offrið sjálvt ynskir tað Í drápsmálum er tað upp til dómarin, um nøvn kunnu nevnast, meðan rætturin sit ur. Tá fólk doyggja fyri egn ari hond eigur serligt var semi at verða nýtt. Men hugsa vit um all onnur van- lig brot á revsilógina, eitt nú rúsdrekkakoyring, inn- brot og harðskap so áttu vit ikki at blunka við at nevnt nøvn. Væl at merkja um tal- an er um fullfør fólk Kanska hevði hetta virka sissandi á nógva harðskapin heima í løtuni. Ongin orsøk er at óttast at skrivingin verður ov ógvuslig. Journ- alistar hava tær pressuetisku reglurnar at ganga eftir. Tidindini frå løgregluni i teimum báðum stóru blød- unum er lítið upplýsandi lesnaður og hann heldur eggjar gitingum og slatri, enn steðgar teimum. >Ein iistur er pápabeiggi ella mammubeiggi, ella vinur av húsinum. Løgreglan hevur tíkið sær rætt til at avgerða hvat skal standa í blødu num, líka mikið hvussu lítið málið er. Tað er næstan ald rin av ótta fyri at upplýs ningarnir kunnu seinka ein um máli at verða uppklárað, at upplýsningarnir verða hildnir aftur. Nei orsøkin er, at løgreglan hevur tikið sær rætt til meta um hvat er gott fyri lesaran ella ikki. Í veru- leikanum lata føroysku bladleidslurnar ein tilvild- arligan vakthavandi å poli- tistødunum beinleidis sita og redigerað tilfarid í blad- num, sum ber heitið løg- reglutíðindir. Hetta álit verður lagt á herðarnar á einum persóni, sum ongar fortreytir hevur fyri at hava skil á redaktionellum ar- beiði. Tí er verandi løgregl- uskriving mangan betri 6- skrivað. Journalisturin hevur rætt til nógv størri innlit í politi- rapportirnar. Tað kann aldr- % Jústinus Eidesgaard, blaðmaður, sum í letuni starv- ast í Singapore heldur, at fjølmidlarnir heldur eiga at nevna persónar, ið gera einhverja illgerð, heldur enn bygdina, hann kemur frá skrivast verður latið frá politinum, samstundis sum nøvnini verða upplýst, so fáa vit eina betri, meira upp- lýsandi og í seinasta enda eina meira samfelagsgagn- liga skriving. Ein skriving, sum kanska hevur sissandi årin å kriminalitetin. I ødr- um londum trúgva teir hes- um. Er nýggja skrivingin, har bygdanavnið verður nevnt, eitt stig á leiðini at nevna nøvn á brotsmonnum, so er talan um framstig. Er hetta eitt nú Hetland og Orkney- oyggjarnar, nevna nøvn í bløðunum og har verður hildið, at hetta hevur siss- andi árin á harðskapin og kriminalitet annars. Eg dugi illa at síggja munin. Tað er í lagi, at teir sum vóru ákærdir í skipa- málunum í mánaðir vóru nevndir við fullum navni. Ikki nógmikið við tað. Dagligu myndirnar gingu so nær, at tú kendi teir ákærdu betri enn títt egna andlit. Tú kundi fylgja við nær ein Hetta eru tankarnir eg siti Høvudsgrundgevingin á maður úr Havn nidurslig- in verða ein spurningurum — ikki tilfellið, so er lesarin vágpirra hjá teimum ákærdu eftir við aftan á lesnaðin = blødunum fyriikkiatneyna in... Ein maður úr Hósvík lúnirnar hjá einum vakt- verri stilladur við nýggja tók seg upp og nær hon gav seinastu vikurnar. nøvn hevur verið, at hetta = gekk berserkagongd.... Ein havandi, hvat pressan skal skrivilagnum. eftir fyri trýstinum, nær hon Fyrr hevur tað verið so- leiðis í blødunum, at hevur bardagi verið í Havn, so hevur løgreglan ikki upp- lýst, just hvaðan teir óðu vóru ættaðir. Vóru teir av bygd, so kundu teir fjala seg aftanfyri at; »ungir menn bardust í Havn um viku- skiftid…« Hevur bardagin gingið fyri seg á bygd, so hevur lesarin kunna gitt, at helst hevur verið talan um vága- menn, tá eitt nú bardagi hevur verið í dansi í Mið- vági. Politiið hevur vanliga ikki ómakað sær at greitt frá, at slagsbrødur úr Havn hava gjørt um seg á bygd. Hetta kemur sjálvsagt eisini fyri, men lesarin fær ikki at vita, at havnarmenn hava verið í bardaga á bygd. Havnar- menn verða konsekvent fer at ganga ov hart útyvir familjuna. Eg trúgvi als ikki, at hetta er soleiðis. Tá ein persónur soleiðis fullkomiliga missir tamarhaldið á sær sjálvum, so er familjan longu so illa rakt, at hon kann ikki rakast meinari. Hennara næstring- ur er sannur gloypibiti á hverjum einasta bindi- klubba har í nánd. Smálutir um hansara ógerningar verða útgreinaðir nógv neyvari enn forsvarligt er í bløðunum. Hann er dagsins samtaluevni. Millum summi dagsins hetja. Ein slíkur persónur er so al- mennur í tí bygdini ella bý- num, har hann kemur frá, at hann gerst ikki almenn- ari, um navnið verður prent- að í blødunum. Hann er eis- ini almennur kring alt landið, tí samskiftið millum fuglfirðingur.... 0.s.v. Løg- reglutíðindini seta nógv fleiri spurningar enn tey geva sver. Tað kann so ikki verða uppgávan hjá prent- aðu miðlunum. Ein sterri opinheit frá legregluni, saman við tilvitað at nevna nøvn, hevði givið lesara- num munandi meira sak- ligan lesnað enn verandi gátur. Gátur har bindiklubb- in og vanligi slaturin má fylla restandi holini. Eg kenni hesa skriving á egnum ryggi, havi skrivað túsundtals = politistubbar gjøgnum árini sum hava verið fyltir við uttanumtosi. Hetta kemst av, at sum ein óskrivað lóg, so verður á- lagt journalistinum at ør- kymla lesaran. Ger hann ikki hetta, so læsir keldan, tað er politiið, munnin fyri viðkomandi. Jouralisturin fáa at vita um eitt vanligt mál, eitt nú um uppkláraða rúsdrekkakoyring ella upp- kláraðan harðskap. Journa- listarnir kenna undantøkini f serligum målum og eru tå eisini skiljandi måtvegis løgregluni. Tad er ein spurn- ingur um leidslurnar å teim- um ymisku fjølmidlunum ynskja at hesi vidurskiftir verða broytt. Í Danmark ber næstan til at fáa fotoavrit av politirapportunum. Hetta ber eisini til í Føroyum, tí enn er politiid ikki yvirtikid og tískil eru somu lógir galdandi sum í Danmark. Tí er tað bert ein spurningur hjá bløðunum og loftmidl- unum at broyta stóðu til hetta. Eg veit ikki rættuliga hví løgregluskrivingin er endað á einum so syndarligum stæði heima í Føroyum og Mangan verður neynt at í Føroyum eru vidirskiftini so smá, og tí kunnu vit ikki hetta og hatta. Hetta er ein ógvuliga kærkomin undan- førsla, sum verður brúkt rættuliga besnissað. Nú eg eri so langt av landi skotin, siggi eg við ørvisi eygum. Vidurskiftini i Føroyum eru ikki lítil, tå tað passar okk- um og lítil, tá tað passar okkum betri. Í Føroyum eru viðurskiftini stór tá talan er um oljuvinnu, flogferðslu, ferðavinnum og skilaleysar fiskivinnufløgur. Vit lesa annars um at politikkarar i ramasta ålvara tosa um at fáa eitt útvarp og eitt sjón- varp aftur at til hesi góðu 40.000 fólkini. Men tá tað snýr seg um sakliga kunnan um brot á revsilógina, tá eru viðurskiftini smá. Tá eru vit ikki heimsborgarar longur. brast. Her var ikki neyðugt við svørtum bjálkum fyri eyguni. Ongin skrivaði móti hesum, ongin mótmælti, ongin hugsaði um teirra næstu og soleiðis eigur tað at vera. Men tað er ikki í lagi, at ein persónur, sum slær ein annan avlamnan, ella sum fer út í ferðsluna og kanska fyri aðru ferð er orsøk til at eitt menniskja doyr, verður nevndur við navni í blødu- num. Hann skal kelast fyri og goymast aftanfyri navn- loynu anonymitet. Her er talan um dupultmoral, so tað forslær. Gott hevði verið at fingið eitt sakligt orða- skifti millum lesararnar um hetta evnið. Kanska eisini frá teimum, sum eru avvar- andi at persónum hinumeg- in lógina, bæði hvat harð- skapi, villari koyring og fjaldir aftan fyri at: »Ungur bygd og bý í Føroyum er = skal fyrst og fremst skriva = hver hevur ábyrgdina. Hon Fyrst í hesi øldini, tá fólk- kriminaliteti annars við- maður, ella 23 ára gamal betri enn nakrastaðni í soleiðis, at lesarin ikki finn- = hevur verið nøkulunda so- = atalid var bert helvtin av tí = víkur. Kanska eitt slíkt orð- knústi ella fekk knúst ngsi- heiminum. ir fram til hver viðkomandi = leiðis alt tað eg kann minn- = taðerídag, tå nevndi Ting- = askifti hevði leitt leiðslurnar na í bardaga í Havn...0.s.v.< Sjálvandi eru tað ikki í = brotsmaður er. Síðan skal = ast. Tó eri eg sannførdur = akrossur og Dimma fult á føroysku fjølmiðlunum á Nú nærkast við kjarnini í = øllum málum, attaðerrætt = helst skavast somikiðútyvir = um, at verða karmarnir hjá = navn, táskrivað var um brot = aðrar tankar. hesum máli um nýggi skriv- = at nevna nøvn. Tá talan er — ataðrirpersónar eisini verð- = journalistunum broyttir,so- á revsilógina. Okkara ihåtturin er til tað betra ella um sidamisbrot, so kann a fjaldir.. Kanska onkur pol- leiðis, at meira sum kann grannalond, eg kann nevna