leygardagur 24. mai 1997síða 49

Í Temablað - SAND 70 år, nr. 96, ie 24. mai 1997 síða 15 FINNBOGI ÍSAKSON Ein gomul kona úti á bygd í Norðoyggjum segði eina- ferið við meg. at tað vóru tveir serliga góðir dagar í vikuni: mikudagur og leyg ardagur. Tí tá kom Dimma lætting Og tað var íkki hissini lesnaður. Mikudagsblaðið var ikk: tanlað liðugt fyrr enn friggjakvøld, og leyg- ardagsblaðið rakk til viku- skiftið og væl inn í næstu viku. Hon legði fyri á síðstu síðu: >Fjern og nær< við ótrúliga stutthgum søgum uttan år heimi, smátíðind um um giftarmål, fødingar- dagar og gudstænastur. Og ikki at gloyma Ferd'nand, sum var stuttligasti maður í verðini So fór hon fram ígjagn- um blaðið. Las lýsingarnar og summar yvirskriftir. Ikki steðgaði hon rættilig á aftur fyrr enn á aðru síðu. Har vóru alskyns smáar lýsingar um gamlar barnavognar til sølu, onkur søkti eftir ar- beiðsgentu, ein heyði mist kettuna burtur, visti væl við var eisini ein tgrød á sølu- listanum. Og so væóru tað andlátini og tøkkirnar Sum so mangur annar endaði hon á fyrstu síðu Men har var ikki nógv at taka av, helt hon. Politikkur (tað var tann danska odda- greinin), okkkurt um kland- ur og kríggj úti í verðini - og vóru onkur førøysk stór- tíðindi, so vóru tey íkki av tí góða slagnum: verkfall, eldur ella skip í havsneyð Men samanumtikid var ogn í blaðnum. Eg visti nóg illa til min politiskt tå og hevåi als ikki roynt meg sum politikari So neyvan var tað fyri at arga, at hon valdi Dimmuna burturúr. Tað mundi heldur vera tí, at hini blødini Fjúrtandi, Sosialurin, Dag- blaðið og Tingakrossur skrivadu mest um politikk Og tad var so eidasørt, at tey åttu nakran Ferd'nand ella lýsingar um horvnar kettlingar Longu tå hetta, eg havi nevnt, barst mær fyri, høvd- u blød kring um í heiminum kent svidan av kappingini frå ødrum fjølmiðlum. I Føroyum vóru vit ikki kom in so langt, og tí var blaðið framvegis mestsum eima ráðandi 20. eld er nú um at smoyggja sær á dyr. og sig ast må, at:júst í hest aldin hevur menningin verið al mikil á fjølmiðlagkinum Tá øldin byrjaði, var blaðið framvegis tann fremsti boð berin, hóast telefon og tele grafur vóru upplunnin og skjótt eisini náddu okkum her úti í Norðuratlantshavi Greimiligar frásagnir tingust bara gjøgnum blødini - ella í prát manna millum Men tá komið var nakað inn í øldina, kom útvarpið Og tað v ar ein sønn koll velting: fólk kundu sta heima við hús og frætta tíð indi munnliga á ymsum Blaðið - tátíð ella framtíð Finnbogi Isakson, fjøl- midlamadur og politik- ari, starvadist fleiri år i Utvarpinum. Hann gav út Tidindabladid i sjey- tiårunum, var vid til at leggja lunnar undir tid- indasendingar i Sjon- varpinum og hevur verið bladstjori å 14. Septemb- er: — Fyri mær er litil ivi um, at blødini eru ikki bara tåtid. Tey eiga eisini framtidina, sigur hann Myndin er frå einum av teimum fyrstu »Dagur og Vika«-sendingunum — Eisini Sosialurin, sum nú er sjeyti og saman við Dimmalætting tykist hava lagt hald á føroyska blaðheimin, eigur eina framtíð. Har sum á øðrum bløðum um allan heim er tað bara hugflogið, sum er avgerandi. — Bara? - Næstan bara. Tí ið hvussu so er í okkara lítla landi eru lýsingarnar um gamlar barnavognar og burturblivnar kettur enn sum áður gott lesitilfar hjá mongum, sigur Finnbogi Ísakson í fødingardagsheilsan til Sosialin tungumálum úr øllum heim- inum. Hoyra fyrilestrar og tónleik Hesin nýggi fjølmiðilin var roknaður hættisligur Hann kundi hava ov stóra ávirkan á fólk. Tí hildu myndugleikarnir, eitt nú í Nordurlondum, at tað var neyðugt at hava alment eft irlit við útvarpinum. Tað gjørdist alment - ikki privat sum blødimi. Nevnd varð sett at anså eftir stjóra og starvsfólki, so at tey býttu sól og vind líka Eisini kundi hesin nýggi fjølomidlin gerast ein hóttan móti bløðunum. kundi kanska rudda tey ut, Íva leyst mundi tað vera orsøkin ti, at í mong ár vóru tað tey donsku blødini, sum skip aðu fyri tíðindatænastuni í danska útvarpinum. Tíðind asendingin kallaðist tí eisini »Pressens Radioavis«. Tað ráddi veist um at gera hana so vatndeyva, at hon ikki køvdi bakað blað. (Tá só Ísroytmgar ingu utvarp, og Axcl Tórgarð gjørdist sjtóri helt onkur íspegil fyri, at vil høvdu fingið »Præstens Ra- dioavis«!) Seinni i øldini hendu upp- aftur stórri broytingazr í fjølmiðlaheiminum, sum ov drúgt er at gera stórvegis burturúr her. Sjónvarpið kom, og nú eru longu nógv ár síðani, at hesin midilin fór at senda bæði ljóð og mynd beinleiðis úr ymsum heraðshornum — gjøgnum fylgisvein. Serliga hesin miðilin hevur etsini yvirtik ið »Fjern og nær«-undir haldið og kann vísa >Iin andi< Ferd'nandar Og so var tað fjarskriv arin (telex). Honum á baki telefax. Og nú er tað Inter net. Telefonin er ikki bara í hverjum húsi, men eisini við fartelefonini hvers mans ogn úti á bænum og á floti. Ella á tingfundi, um so skal vera Ein spurningur um tin Kanska hevði tað íkki verið heilt ónátúrligt, um tann gamli fjølmiðilin blaðið elfa ávvísin hoknaði í stríðnum við teir nýggju miðlarnar, serliga loftmiðlarnar og nú Internet. Aðrir gamlir boð- beringarhættir eru jú horvn- ir. T. d. at glaáða og brenna vita Men blaðið livir enn Trívist sum fyrsta dagin Blaðdeyðin hevur veSrid stórur, tali er minkað. Men miðilin = hoyrir framvegis við til gerandisdagin hjá fólki Hvussu kan tað bera til? Tøknifrødin man hava gjørt sítt. Tað ber betur til at gera snotuligari blað nú enn fyrr Síðutalið er økt, innihaldið fjølbroyttari. Effektiviser ingin hevur gjørt tað møg uligt at halda prísinum niðri hóast lønir og útreiðslur annars eru økt nógv Men tøknifrødin einsa møll er ikki svarið. Tað finst heldur í menniskjans heila, í hugflognum. Menniskjað hevur dugað at laga blaðið tl kappingina við tei nýggju miðlarnar. Tann vanligt tíðindaflutningurin ber ikki blaðnum uppi í dag Teir kvikaru miðlarnir, út varp og sjónvarp, taka sær av tí, sum hendir dag um dag: omanlop, flográn, for- setamroð, bilvanlukkur, kríggj og annað slíkt er teirra ogn. Blødini nevna slíkar hendingar i stuttum. Har- afturímóti hava tey lagt seg eftir at »gera tíðindi< burtur úr ti, sum hendir, men ikki sæst. Keðilig hagtøl ella álit um ávís samfelagsmál verð- a gjørd til tíðindi. Lesarin fær - í teimum góðu bleðu- num - breiðari og djúrpi upplýsing enn fyrr um gongdina í samfelagnum Og upplýsing um tað, sum liggur aftan fyri sjálvar hendingarnar, sum útvarp og sjónvarp eru so skjót at siga frá Rangan ér so hin parturin av blaðheiminum, sum livir av skandalum, sleyi og lítið eftirfarandi utspillingum Tad gevur pengar, emn er líuð mennandi. I demokrat iskum londum kunna fólk sjálvi velja, um tey taka rættuna ella ranguna av blaðheiminum. Tey um tað Fyri mær er lítil ivi um, at blødini eru ikki bara tátíð Tey eiga eisini framtíðina Tað veldst bara um hugflog Eisini Sosialurin, sum nú er sjeyti og saman við Dimmalætting tykist hava lagt hald á føroyska blad- heimin, eigur eina framtíð Har sum á ðrum bløðum um allan heim er tað bara hugflogið, sum er av- gerandi Bara? Næstan bara. Tí ið hvussu so er í okkara lítla landi eru lýsingarnar um gamlar barnavognar og burturblivnar kettur enn sum áður gott leistilfar hjá mongum. Og tað ger tað ikki verri, at lýsingarnar eft- ir eina maka eru komnar afturat Tilukku við degnum. Sos- talurin!