leygardagur 24. mai 1997síða 50

siða 16 Temablað - SATIN 70 år, nr. 96, ie 24. mai 1997 Nærr Blødini eiga at minka um klassiska tidinda-journalistikkin og heldur fara út í samfelagið og telgja burturúr tí, sum fyri er ÓLavur W. HØGNESEN Í eini trý, fýra år arbeiddi eg á Sostalinum. At arbeiða á einum blað er strævið og mangan ótakksamt Td varð tað tikið sum givið, at 'g var javnadarmadur, og tað hóast eg ongantíð havi erið tað. tíansheldur limur lokkinum. “Ert tú blivin 1 Aveldismadur?” var log iski spurningurin, tá ið eg k 14. September uppá meg. meðan Finnbogi Ísak son var í Tinganesi Og tað verður tikið sum givið at politiska støda tin er av- gerandi fyri, hvussu tú ar beiðir sum journalistur Eina ferð skrivaði eg eina grein, sum endaði ovast á forsidum við stórum bredd um: ”ARABO MATTI BAKKA!" Tað stutta av tí langa var, at Arabo sum landsstýrismaður av sínum einingum hevði slakað uppá nøkur krøv, sum Heilsufrødiliga Starvs- stovan hevði sett Kristiani å Neystavø i sambandi vid leigu av tí tå nyliga stongda Vikavirkinum Sjálvandi skrivar eitt blað um slíkt fyrisitingarligt og politiskt Glevnad. Men tað merkiliga var, at telefonin for at kima, og fólk, sum eg kendi og sum eg ikki kendi, takkaðu og søgdu, at 'sø- leiðis skuldi tað vera' og at tå Sostalurin skrivaði slíkt um Arabo, so mundi tað vera eftirfarandi (hver skal siga: Stóð hon í Dagblað- num, so kundi tað kanska vera nakað um tað, men eitt sindur skuldi so dragast frá) Sama var úti á vegnum, har kend og ókend lyftu hattin av fyri hesi góðu grein Hvat skulu bleðini? Upplivingarnar av Arabo- søguni fekk meg at hugsa um tað, eg hevði skrivað áðrenn hesa greinina. Upp- lýsingarnar vóru væl og virðiliga efurkannaðar. men ið royndi eg altíð. Men tær" Høvdu tær einki uppá seg yvirhøvir ella roknadu fólk tær kanska bara vera sostaldemokratiskt = oyra gass 4 I hesum døgum fyllir Sos talurin 70 ár. Hesi árini er blaðið nógv broytt, og hugs aninar um, hvat skal standa í blaðnum og hvussu blaðið skal síggja út hava óivað verið skiftandi hesi árini Hverjar uppgávur ella funktiónir hevur eitt blað í samfelagnum? Tað ber ikki til at geva eitt svar uppá hendan spurning Fyri tað fyrsta, so hava uppgávurnar broytt seg við tíðini. Tá ið Føroya Sosial demokratur kom út fyri 70 árum síðani, tá var høvuds uppgávan at bera sostal demokratiska bodskapin: í dag roynir blaðið at sann føra lesaran um, at tað av gjørt ikki er hovuðsuppgár an, men heldur at vera eitt 'heft tíðindablað I øðrum lagi fært tú ymisk svar frá ymiskum persónum og bløðum, um tú spyrt hverjar uppgávurnar eiga at verða. Sostalurin hevur 6- ivad eitt svar og Oyggja- tíðindi eitt annað Nakrar av teimum upp- gávunum, sum blað nú á døgum seta sær fyri og rgkj a í stórri og minni mun, eru hesar at kunna um, hvat gong- ur fyri seg í samfelag- num (tíðindi) at bera fram sjónarmið hjá relevantum persón- um um hetta“og hitt í samfelagnum (orða skifti) at granska hvat gongur fyri seg handan tjøld (eftirlit við politikkarum og fyrisiting) Og hvussu koma tey so frá tí? Mín pástandur er, at før oysku blødini skriva um ein veruleika, sum tey einki beinleiðis samband hava við; her havi eg Sosialin og Dimmu í huganum (eg komi til Oyggjatíðindi long- ur niðri, Dan) Fjarvitan Ert tå journalistur, so mást tú onkursvegna hava sam- band við veruleikan. Men ressursu-stødan og hug burðurin á blødunum hevur við sær, at sambandið við veruleikan verður røkt pr telefon frá einum skri borði Ja, akkurát! Tá ið ce fór Sostalinum hvakk cv in verulerka, sum cg cinki veruligt samband hexði við Gerandisdagurin var dead I VCTU ine-stress og so lúgvaður heim i song! Ikki ti, inn i millum vórðu vit mint á tað Tá ið man hevði verið í ein um familjufødingardegi ella á kondittarinum, so upplivdi man knappliga okkurt, sum var vert at skriva um og sum var ødrvisi enn tað, vit van liga skrivadu um Lat okkum taka tidinda- partin: Er okkurt á våsi á arbeiðsmarknaðinum, so verður sligið uppá tráðin til Ingeborg, Oddfríð (tá), Óla ella Jákup; er okkurt á vási innan kommunupolitikk, so verður ringt til Jógvan K Mørkøre ella onkra fasta keldu, sum tann einstaki journalisturin = hevur á kommunupolitiska økinum Og vilt tú vita, um nakað er hent i bynum um vikuskifti, so tekur tå eina telefonrund u til politistødirnar kring landið (ongantíð betur um tað kann avmarkast til eina samtalu til sentralin í Havn) Og so úteftir Nú er tað einki skeivt í hesum at hava eitt keldunet, sum tað eitur á journalista- máli, og í mongum fórum kann tað verða forsvarligt journalistiskt at gera eina uppringing og so skriva ein tíðindastubba. Tað, sum er skeivt er hetta, at megin- parturin verður skrivaður á hendan hátt Blóðleysur journalistikkur Awleiðingin er fullkomuliga blóðleysur journalistikkur Ein fakfelagsleiðari sær støduna sum eitt stríð mill um tveir partar. A og B. við hver sínum áhugamálum har hvor roynir at fáa sum mest uttan at:systemið skramblar saman; ringir tú til ein fakfelagsleiðara. so hevur journalisturin harvið valt ella latið viðkomandi velja perspektivið ella vink ulin. Fór journalisturin sjálvur eitt legg, so fekk hann kanska eina heilt aðra søgu burturúr Lat meg taka eitt evarska lítið dømi. Ein kona - eina sympatisk kona - hevði fingið sær sakførara í einum máli, sum var henni nógv um at gera. Hon hevði ong- antíð fyrr verið í rættinum Málið kom fyri, og tá ið ein tími var farin, so avgjørdi dómarin, at steðgur skuldi vera eina létu. I steðginum hittust teir báðir sakførararnir í gongini, fingu sær ein royk, fortaldu eina goða og flentu í kíki Heyði blaðmaðurin ringt til annan av sakførarunum, so hevði hann fingið at vita, hvussu rættarmálið spældi av, hvussu dømt varð og hví. Hevði journalisturin verið í rættinum, so hevði hann fingið søguna um eina konu, sum ongantíð áður heyði verið í rættinum, og sum var fortørnad yvir, at hennara sakførari kundi standa og flenna saman við sakføraranum hjá mótparti num, tí tað stoytti hennara rættarkenslu. Og tann grein- in kundi ført til so mangt annað journalistiskt um tann mátan, rættarskipanin virkar uppá og tað hugmynd fólk hava av henni. Eg veit eg vert! Sjálvandi verða slíkar sígur skrivadar við millumbilum' Men altíð sum hjáveiða! Reportasjur, takk! Sjálvandi skulu vit hava stutt tíðindi a la at tað nú aftur er uppsteðgað í sam ráðingunum millum arbeið arafelagið og Statens Luft fartsvæsen. Tað, sum eg sakr:, er reportasjan. Tann góða reportasjan. Har jour nalisturin fer út og skrivar um samfelagið sum hann upplivir tað, har hann kem- ur fram. Eitt skifti royndi Sosialurin at senda ein journalist og ein mynda- mann út á bygd eina ferð um vikuna. Tað var eitt framstig, men ikki nóg víð- gongt. Sjálvandi er tað ein spurningur um ressursir; men tað er so sanniliga eis- int ein spurningur um pri oritering og at tora. Tað rætta var, at sent ein blað mann av húsinum við myndatóli månamorgun við greiðum beskeðum: Tú vág ar tær ikki at vísa teg aftur her í húsinum fyrrenn fríggjadagin. Og nú á døg- um er einki fyri at senda tilfar, um tú so ert í Sumba ella á Viðareiði Yvirlitsgreinir, takk! Eitt eru "dag um dag'-tid- indi um tað, sum er hent Annað er, hvussu vidur- skiftini áttu at veri í fram tíðini. Td. kann vera eitt upplop í hardskapi, og straks halda blaðini "mikr ofonin! og spyrja leikan og lærdan, hvussu tað man ber a til og hvat skal gerast við tað. Sama er við ferðsluó happum og koyrifrálæru t.d Ella tak eitt oki. har Sosi alurin er sterkur: Oljan. Það yrar ikki uppúr jørdini uttan at vit fla tað af vita (hetta er positivt meint). og í mæstum verður rådstevna um 'oljuvinnu og samfel leikanum. takk! ag', og óivað fer Jan at greiða okkum frá út í æsir hvat kemur fram. Tað sum eg sakni er hetta: Hví hevur Sosialurin ikki fyri langari tíð síðani, fyri 2-4 árum síð- ani, sagt sum so: "Ein olju- vinna fer at hava við sær avgerandi broytingar fyri samfelagið, so tí gera vit eina opnu um, hvussu tað hevur spælt av í ødrum londum og fylgja so upp við sjónarmiðum um, hvat fólk halda er til ráða at taka“ Tað kundi Jan gjørt sjálvur ella biði onkran frøding, føroyskan ella útlendskan Her er vert at geva gætur, at av teimum trimum klass isku fjølmiðlunum er eingin betur egnaður enn bleðini til hetta endamálið (í Dimmalætting í dag. hós dag, hevur Kjartan Hoydal góða grein av hesum slag num; á hesum grundarlag ber til hjá ollum fjølmidlu num at fylgja upp á einum felags grundarlag) Avleidingarnar av, at slíkt ikki verður gjørt, eru minst tríggjar: Ein er hon, at poli tikkarnir og vinnuáhuga- målini einsamøll gera av, hvat er frammi í orðaskifti- num; onnur er, at tað orða skiftið sum er, verður so hissini og byggir á ófullfíggjað grundarlag triðja er, at tå ið so løtan at taka avgerðir er komin. so koma fjølmiðlarnir at leggja ent trýst á poliikkarnar sum forðar fyri eimi skilagóðari loysn (tá ið tann ljulekin verður ella ta 10 fiskurin hvørvur á fyrst; stor cimum ella ødrum grunni etur einum degi orsakað av oljuvirksemi, tá trýsta fjøl muðlarnir landsstýrismann