mikudagur 28. mai 1997síða 18

20 tíðindablaðið Nr. 98 — 28. MAI 1997 + 28. august 1912 2 * <a - Robert Joensen — 18. mai 1997 Kensluborin listarmaður Vanliga er einasti møguleiki at ætt upp um skr vandi persónsmenskum koma t at stórum kend at lesa verk teirra Tó untist mær virka í fleiri ár fyrst í 1970- unum í nærveru av Roberti Joensen, og tá eg í 1981 varð valdur til býráðsformann kom eg honum uppaftur nærri Robert tók vid skrivarastarv- inum hjá Klaksvíkar Komm- unu |. februar 1942. Í 1976 fór hann frå sum skrivar eftir egn- um ynski, men kom at starva fleiri ár eftir tað á ymiskum økjum á kommunuskrivstov- uni Ein av fyrstu døgunum i for- manssessinum hjå mær i 1981, sótu vit og tosaðu. Alt í einum vendi eg mær til hansara - hann vildi hava meg at siga tå „Robert, tú ert góður í ráðum, hevur tú ikki onkur góð ráð við hondina< Hann setti sjarmerandi smí- at koma at ØE byg Æ ið, helti vangan, annar kjålkin hevði seg eitt sindur aftur, og kinnklovin tí megin fór nakað niður, hirsaði hevdið eitt sindur og sló nevan í borðið: >Jú Jógvan, eitt skal eg siga tær tann sum vil gera øllum til vild- ar, ger ongum til vildar< Soleiðis var hann, spontan- ur og vísur Robert var lítillátin Í einum av bókum hansara frá 1940 greiðir hann so vakurt frá, tá hann fer inn til annan lítillætnan listarmann, Eliesar í Pállstovu, og tekur til hending av Mark Twain. >Ég kendi meg bæði smædnan og litillætnan, tá eg fór inn til Eliesar í Páll- stovu« Hóast gerðamaður, fara ætt- arbondini og blóðið aftur til fransar og tjekkar, sum hjá gðr- um føroyskum ættum. - lit er tó at siga, hvaðani sjáldsomu evnini hjá Roberti stava NM Merkismenn - Gerdamenn í Gerðahaga. Robert Joensen og Fischer Hein esen í Barmi við sýni yvir Svinoynna Fyri honum var tað so náttúrligt 28. august 1912, eftir at Jákup á Eiðinum skipari. bóndasonur og Susanne. ættað av Toftanesi í Leirvik, høvdu fingið 6 børn, fingu tey eitt dreingjabarn Hesin kom at geva føroyingum virðismiklar lutir, sum ersimt aðrir uttan um okkum taka til og undrast á Fyri bert at taka eitt dømi av so mongum, skrivar norðmað- urin Finn Myrvang um >Forn føroysk bodsending:« »Helst er øv seint at fáa fatur á sama tilfari úr bygdum okkara í No- regi? hugsar onkur. Tað kundi hent, men høvundurin Robert Joensen er so sanniliga ikki komin lætt til tad, hann hevur givið okkum. Nútímans åvar- ingartólið, telefonin, kom nevniliga um somu tíð í Noregi og í Feroyum. Hann hevur bjargað virðismiklum lutum frá Foroya Bjór sodavatn 1,5 I Øll sløg 9,95 + pant Ísl. lambskjøt (bert friggja- og leygard.) — heil krov 34,90 pr. kg. Seyðarhovd 19,95 fyri hvort fk Klaksvik - N. Pålsgøta 8-10 Lee u fara í gloymskuna Robert hevur fingið stóra viðurkenning á hægstu tindum í øllum Nordurlondum, er nógv virdur á sínum økif Vestureur- opu og eisini í USA Vit kundu tíkið fjøltåttad brot úr ymiskum, ið skrivað hevur verið av útlendskum félkalivsfrødingum um Robert, eitt nú kendi íslendingurin Ludvík Kristjánsson, svenski professarin Gesta Berg 0.3. - Robert hevði eisini åvist sam- band við t.d. fyrrverandi isl- endska forsetan Kristján Eld- járn, ið var fornfrødingur Ofta havi eg hugsað um, hvat gjørdi Robert til nakað so serstakt. - Granskingarhugur hansara kom ógvuliga tíðliga til sjóndar, havi eg skilt. Hann gjørdi alt náttúrligt Ein skrivaði um kenda sang- aran Benjamino Gigli, at hann »gav fatan av at syngja sangir sínar eins sjálvsagt, og ein bý- drongur bríkslar á gøtuni óansæð hvat, vidgjørd: hann tilfarið við kunnskapi. sum spretti úr einum fullgjørdum merstaraskapi« Soleiðis kendu vit Robert Tad fall so nåttårliga, tí hann var føddur við evnum og åhuga Hann var altid dyggur lurt- g tað sum Seer skapti úr avmarka aðum tilfa a tøkka hansara se Heimið á Eiðinum Í 1941 giftist Robert við Petr inu Poulsen bøndadøttir úr Stovugarðinum á Upselum Fey fingu tvær døtur Súsonnu og Magnu Magna giftist til Sandavágs við vinnulivsmanninum Magna Thomassen, og tey fingu 4 børn Súsanna giftist og búsettist í Esbjerg við forrætningsmann inum Bjarne Bersen-Hansen tey fingu tríggjar dreingir Í 1990 andaðist Petrina eftir sjúkralegu. og uppaftur í 1993 hevði Robert ta stóru sorg at missa eldru døttnna Såsonnu bert 50 ára gomul. - Robert gjørdist ongantíð tann samt eft- ir hesar bådar svåru hendingar, hetta vóru sannir brotasjog var, sum settu síni merki á hann Magna situr nú einsamøll eftir av hesi lítlu men vøkru familju av fýra fólkum Vit sum vuksu upp í 1950- unum minnast hetta hábærsliga heimið á Eiðinum, har Marner Simonsen sum tá var komm- unulækni, hevði viðtaluheli eina tíð í útsynningsstovuni Petrina hevði eisini frisørsal- ong, sum tað tå æt, ella sum Robert onkustaðni tekur til, har hann takkar Petrinu fyri tol, inntøkuhjålp og annan stuðul, kallar hann hana hárgreiðslu- kvinnu Náttúran og fólkið Robert elskaði náttúruna At fara í hagan, á flot og út at tosa við fólk í haga, tók liv- andi film av børnunum í grannalagnum fyrst í 1950un- um, og hevði so framsýningar Ld. í gamla skúla, í skótahelum o.s.fr Fyri at geva eina lítla mynd av náttúruni sæst í etni bók hjá Roberti Petrina sitandi, eins og »Den lille Havfrue« á Osá- steininum. - Petrina var so vøk- ur Hann lunnar undir fólkalívsmyndirnar. sum sýnd- ar hava verið bæði á Norðoya stevnum og á Olavsøku Robert var stuttligur og dugdi eisini væl at taka til Ein av góðu vinum mínum segði mær legði frá einum tún hann gjørdi i Barm við merkismonn unum Fischer: Heinesen og Roberti Fischer og Robert royndu at kyka í kabússumi inni í hús inum roykurin dyrnar Fyrst kemur Robert bakk andi út. og í tí hann kemur út letur í honum: >Nei eg havi einki álit á hasi »roykmaskin- uni< hjá Fischer«. Løtu seinni kemur Fischer hakkandi út úr men har sló niður, so stóð út fgjøgnum mjørkanum við pøs í hondini, í ti hann turkar svidan í eyg- unum, spyr Robert, >Nú hvussu gongur«, Fischer filmar vid eyganum og vid einum smili sigur hann, >Nú haldi eg, tað sær betri úta! Síðani gingu dagarnir í Barmi, Robert spurði og Fisch- er greiddi frá. - Hetta var sann- ur forrættur av uppliva Listi yvir bøkur hjá Roberti Joensen: 1942 Klaksvíkar bygd í segu 1946 Utróður 1845- 1945 1958 Royvið 1959 Bøleidin 1974 onnur útgáva 1950 Greivabitin 1961 Glaða og brenna vita 1962 Grindaboð í Havn 1968 Býta seyð og fletta 1972 Vambarkonan 1974 Høgtidir og veitsluhald å vetri 1979 Fåreavi på Færøerne 1979 Minnismyndir og søgubrot | 1981 Forn føroysk boðsending 1983 Ýmist um seyð og av seyði 1986 Knassar eru tit 1989 Gladingarstød í Feroyum 1990 Minnismyndir I Umframt hesar bøkur hevur hann skrivað greinar í fleiri tíðarrit eitt nú um foroyska-japans- ka fleygastong o.m.a. Eitt og annað, sum enn ikki er útkomið liggur eftir hann Elsk