leygardagur 31. mai 1997síða 17

Vikuskiftið Ð Vikuskiftið Síða 17 Harðskapur og mann ODDVØR JOHANSEN Lat okkum kalla hann Jogv- an - eitt gott vanligt føroyskt navn. Jógvan er min heim- ildarmadur, og hann hevur sitið í fullibrummuni í nátt Hann er kanska ein "gam- al kenningur hjá politi- num”? Spyrja tygum. Nei, Jógvan er ikki ein gamal kenningur hjá politiinum Hann er ein vanligur ungur maður, sum var eitt sindur troyttur av at ganga í skúla og sum heldur vildi arbeiða við kroppinum og hondun- um. Honum dámar sera væl kríatúr, at vera á floti, og hann elskar at búgva í Før- oyum Tá hann var umleið fjúrt- an ára gamal, fór hansara elskaða fødiland "av knór- anum”. Tey næstu sjey árini (í hesum aldrinum eru 7 ár eitt heilt lív) hoyrdi hann teir føroysku loftmiðlarnar júka fleiri ferðir um dagin tíðindi um kreppu, svindil, fallitt, fiskaloysi, korrupti- ón, arbeiðsloysi, harðskap, flyting av landinum etc. Og ikki skuldi verið undarligt, um Jógvan fekk tann pínu- fulla tankan í høvdid: hevur landið brúk fyri mær og mínum javnaldrum, ella? Hann hevur eygu at hyggja við og hann sær - eins og eg sjálv - at upp úr øskuni er risin ein nýggjur yvirklassi, ein øtiligur yvir- bygningur í Føroyum. Men Jógvan er optimistur um ein háls; hann arbeiðir viðhvert, fær sosialhjålp viðhvert, Um nú nakað er um tað, sum eg her havi skrivað, um tað ikki bara er insinua- tiónir, so hava tygum - harra fúti - eitt ålvarsamt »forklåringsproblem«, skrivar Oddvør Johansen m. a. í hugleiðingum í dag roykir (tíverri) eina feita vidhvørt, ballast, er forelsk- aður upp um bæði oyru, og í honum býr ein longsul eft- ir kærleika, egnum heimi og eftir at skapa sær lukkuna - við teimum evnum Skapar- in gav.Men í gjárkveldið gekk galið. Teir (politiid) hildu hann hava "okkurt" uppi á sær, hann var haraftrat fullur og vildi ikki síga, hvussu hann æt. Inn í bilin - út á politistød- ina - inn í fullibrummuna Úr klæðunum. Í hesum kalda rúminum lá hann so um náttina, í T-skjúrtu og boksarasjortsum. Hava tygum nakrantíð sæð hesa umtalaðu fulli- brummu? Um tygum ella eg skuldu komið í ta ólukku- ligu stóðu at verða blakaður inn higar, so skula vit vita, at tað er eitt rúm úr betongi. Lítið vindeyga er í erva - rímar fyri - og ísakalt er inni. Har er ein betongbrík við eini madrassu og tveim- um teppum. Mitt á gólv- inum er ein jarnrist, har tyg- um og eg verða biðin um at míga i! Gólvið er ikki ný- vaskað, har er stadnað land allastaðni, og uppi í einum horni lúrir eitt elektroniskt eyga eftir okkum Oivad er eitt aldursmark fyri, hvussu ungur ein kann vera fyri at uppihalda sær í hesum stinkandi rúminum. Ég veit um ein,sum bara var 14 ár, tá hann var her eina nátt Jú, men, tínir heimildar- menn munnu ikki vera Guds bestu børn, siga tyg- um. Hartil kann eg bara svara, at ein heimildarmað- ur er ein heimildarmaður Heilar doktararitgerðir verða í dag vardar við van- ligum heimildarmonnum og kvinnum sum keldu; tað verður roknað fyri at vera nóg gottt, og so statt haldi eg eisini mínar keldur vera álítandi Oftani spyrji eg meg sjálva, hvar alt hatrið er byrjað. Allur harðskapur er hatur. Alt herverk er hatur; men hatur hevur tað við at snúgva sær á og raka eina- mest hann, sum hatar. Hann verður onkusvegna sjúkur av tí , so ella so - lukkuligur er hin hatafulli ongantíð. Tå ein hcimildarmadur sigur fyri mær, at politiið brýtur lógina viðhvert, havi eg ilt við at trúgva ti. Eg havi sjálv bara gott at bera teimum politistum, eg havi havt við at gera, og eg havi altíð hildið, at politiid er nakað, eg kann hava álit á. Nakað eg trygt kann ringja til , um á skuldi stað- ið Men eingin er fulkomin - heldur ikki løgreglan, og hon må tola kritikk av sín- um arbeiði. Tað mugu øll onnur í samfelagnum. Tá ein annar heimildar- maður (í grønjakka) fyri fýra árum síðani eina myrka vetrarnátt við kavaroki fer tvørtur um vegin í Steina- túni, meðan ljósið lýsir reytt, ånar hann ikki, at hann verður eygleiddur. Bý- urin er púra oyðin. Men ein politibilur strýkur knappliga undir liðina á honum, og tann stutta samrødan endar við, at hann verður hivaður inn í bilin, sum koyrir út á Norðasta Horn. Har verður hann blakaður út við orð- unum: Nú kanst tú sleppa at ganga heimaftur Ég má viðganga, at eg havi ilt við at trúgva honum Heldur ikki fái eg meg til at trúgva, at ein politistur hótt- ir nakran eftir lívinum. Men ein heimildarmaður mín, sum skuldi niðan í rættin, fekk beint áðrenn at vita, at um hann ikki fortaldi alt, hann visti, skuldi politist- urin drepa hann. Eru vit í Føroyum, spyrja tygum. Jú, tað eru vit. Kann tað passa, at politi- hundarnir leggja á fólk og bíta tey? Eg veit um ein, sum bleiv illa bitin, hóast hann sat stillur - bebba- ræddur - og onga mótstøðu gjørdi. Fólk verða eisini bukað, hóast eg og tygum íkki fata tað.Ein gamal kenningur hjá politiinum sigur, at hann ( fyri uml 3-4 árum síðani) bleiv tíkin inn í eitt rúm. Síðani bleiv hann ballaður inn í eitt teppi, og aftaná tað bukaður við lurkum. Fleiri dømi liggja framm- an fyri mær á børdinum - lat meg enda við honum, sum kom við skallabroti og við ongum viti út á skaða- stovuna. Læknarnir fingu at vita, at hann var dottin. Verða fólk pind i Føroy- um? Nei, siga vit øll, og vit hava sera ilt vid at tnigva slikum, sum eg her havi greitt frå. Menniskju hava altid havt ilt við at trúgva, at onnur vera illa viðfarin. Tað gav at bíta undir seinasta heims- bardaga: eingin vildi trúgva ræðuleikunum, ið fóru fram. Tak Jugoslavia. Fyri bara trimum árum síðani hevði Europa sera ilt við at trúgva, at fólkamorð vórðu framd har. Og hver trýr, at granni hansara bukar konuna? Vit muga hava lóg og landaskil í Føroyum. Tað haldi eg eisini. Tað skal vera ólógligt at gera seg inn á sakleyst fólk, tað er ólógligt at stjala, at handla við eu- foriserandi evnum; tað er eisini ólógligt at svindla við partabrøvum og at snýta landskassan, at arbeiða svart, gjalda undir borðið, taka móti mutri. Og tað er betryggjandi, at vit hava lógir. Men um nú tygum ella eg koma at bróta onkra lóg; um eg stjali, um eg eri avdottin, um eg hótti onkran eftir lívinum, um eg berjist við politiið, so má eg kortini verða viðfarin sum eitt menniskja, hetta má vera mín tryggleiki við at búgva í Føroyum. Og her koma mínar krit- isku viðmerkingar. Kann henda, at mínir heimildarmenn eru vorðnir heilaskaddir av misnýtslu og hatri og hava fylt meg við lygn. So kunna tygum og eg og øll liva trygt víðari f økkara egna litla paradisi, har bæði rósur og liljur grógva væl. Og hesar heim- ildarmenn hevði eingin, eingin nakrantíð lurtað eftir aftur. Teir vóru um ævir dæmdir - fordømdir - og fingu ilt við at fóta sær aftur sum erligir landsmenn. Men um nú nakað er um arættindi tað, sum eg her havi skriv að,um tað ikki bara er in sinuatiónir, so hava tygum harra fúti - eitt álvarsamt ”forklåringsproblem” Ein fúti må hava góðar tegnar. Moralskar og pro- fessionellar tegnar við miðal hampa intelligensi. Og um nú hesin harðskapur fer fram aftan fyri fasaduna í Jónas Broncksgetu, so må tað steðgast. Heilt einfalt - stedgast! Tad er ti, at eg - eftir at hava himprast leingi, taki pennin í hond. Tí hver tryr einum heimildarmanni, sum er skeivur, fullur, fåtækur, heilaskaddur ella ein gamal kenningur hjå politiinum? Her er staðið til at slåa fast, at einhvør ivi skal koma hesum persóninum úil gagns. Fullibrumman skal íkki vera nakað hotelrúm, men hon má verða vaskað hvønn dag og ein w.c.kumma sett inn. Vit eru ikki í Congo men i Føroyum. Buking av menniskjum vid lurki, vid ella uttan teppi, må ikki koma fyri. Vit eru ikki í Burma. Og at hótta kriminellar klientar eftir lívinum er óet- iskt og kann als ikki tole- rerast! Sanniliga man tad ikki vera lætt at vera politistur f eini ógvusligari løtu, men hógv og disiplin má vera til stað- ar. Tað hjálpir einki, at lata innistongdar agressiónir ganga út yvir fólk, sum frammanundan hava ríkiligt at dragast við. Disiplin og hjarta. Hevur ein politistur mist sítt hjarta, má hann heldur fáa sær ann- að arbeiði