leygardagur 31. mai 1997síða 50

18 Tema tíðindablaðið sosialurin, leygardagur 31. mai 1997 All rooms with private facilities Excellent conference facilities with AV equipment Sauna bath Exclusive Restaurant Car-Rental Parking lot Airport transfer Hairdressers/Perfu- mary Travel-office on street level Hotel Hafnia LL Telephone +298 11270 Telefax +298 15250 Åarvegur 4-10 P. O. Box 107 FR-110 Tórshavn Faroe Íslands ……6 ……—…— —…………eS—… ………9s…ss ss ss 0 2 0000 03 00 0000 00 0 0 0 00 0005 009030 . a . . oc + Í . ., - Or ; . . re eo - tiðindablaðið. : á 1493 Í … . . FR . . hale . . g : . sø0000 TUT 0 0 0 DEG TS DUG 0 0000 0 ATA "1 I I f t I i ] I I I i I L i I ] i I I Send mær oljupakkan, sum eg gjaldi 1000 krónur fyri ber a 2 viði. kekki () Postuppkrav = Banka/giroflyting . Navn: ....…eenFL………en —— Bústaður .......ltarGRLLNUURUURLLSUSLÁFÚLULUNLULUR SN LÚLLA REnerersererbeseeeeteRnerese Postnr, bygd/býur ..............…———u——…——leneer ereReReRRReRAhreNRPrOnRPGRyereeeeRE Tel.: Undirskrift: eereserver……ererseerraeerreirrekrreereueerE… Send til: : Box 76, 110 Torshavn r I I i I I í I I Í I I I I I i ! I I ! Å veg til rikidømi? tórmóður dahl J.K. Galbraith, professan (búskap tilfeingi, og samfelagsfrødi, Har vard 1949-75) og persónligur ráð gevi hjá John F. Kennedy, sigur í sinari kanska mest kendu bók „The Affluent Society" (yvirflóð arsamfelagið) um rikidømi »Rikidømi er ikki uttan fyri munir, og øvugta fatanin hevur ongantíð víst seg serliga sann førandi. sjálvt um tað ofta hevur verið ført fram. Men rikidømid er Oivad erkifiggindin til sannleika kensluna. Hin fátæki hevur altíð eina týðuliga mynd av sínum trup ulleikum, og hvussu teir kunnu loysast. Hann hevur ikki nóg mik ið, og tørvar meira. Hin ríki har afturímóti ímyndar sær nógvar trupulleikar, og tí vil hann sam- svarandi vera minni vissur i, hvussu teir skulu loysast. Somu- leiðis vil hann hava lyndi at nýta sítt rikidømi til skeiv endamál og á annan hátt gera sær fyri skomm- um, til hann hevur lært at liva við rikidøminum. Sum tað er við teimum einstøku menniskjunum, soleiðis er tað eisini við londum" Kenna vit okkum aftur? Hóast nevnda bók varð skrivað í 1958, er hon líka átrokandi í dag. Reyði tráðurin í henni eru tankar um, hví vit í ríku londunum ikki megna at stýra búskapinum og brúka vælferðina til gagns fyri øll. Vit hava als ikki lært okkum at åsanna okkara rikidømi og lært okkum at liva vid ti. Í staðin fyri at savna okkum um at vera rík, so tíggja vit okkum áframt, sum týdningarmesta verkætlanin er at verða rík. Meðan við vóru í ferð við at at verða rík, fingu flest øll marknasamráðingar. Tilsamans fleiri enn 1200 síður í trimum ringbindum. Oljupakkin er á tremur við upplýsandi greinum, áhugaverdum samrødum, viðmerkingum og øðrum. Skalt tú fylgja við í dag, mást tú eisini hava bakgrundina við — og hana fært tú frá tað betri. Vøksturin gav til tann grundleggjandi tørvin, ið øll høvdu. Fyri at verða ríkari, tå eim longu er vorðin ríkur, má tað skapast ein tørvur, ið eingin hevur Það er sostatt ikki longur greitt hvat vit vilja við ríkidóminum Galbright hevur í sínum bókum (og sjónvarpssendingum) víst á hvussu risafyrtøkurnar í Vestur heimunum dominera heimsbú skapin, og hvussu tær við snilt skipaðum reglusemi sínámillum (aftanfyri „kulissurnar“) hava gjørt seg leysar av marknaði og prískapping. Makt teirra er tí vorð in ræðandi stór I dag sita við ødrumegin borðið og skulu samráðast við hesar risa fyrttøkur um eitt avmarkað deytt tilfeingi (olja og gass) í okkara undirgrund. Omanfyri hesa somu undirgrund livir okkara óavmark- aða (í tid) lívrunnað tilfeingi: Fiskurin. Hetta fær meg at hugsa aftur til síðst í 70-árunum og fyrstu helvt í 80-unum, tá nýttar vórðu fleiri hundraðtals míó. kr. til ávísar norðurlendskar (Nordforsk) fiski- og góðskingarroyndir — ein teirra nevnd ,,Oljefisk” (tú skalt leita leingi fyri at finna eitt meira „óæstetiskt“" orð). Í mínari verð eru tað júst hesar verkætlanir, ið kanska fremst av øllum løgdu lunnar undir „Svarta Oktober"- skrædlið. Við „Oljefisk“-ætlanini snúði alt seg um at veiða sum mest av fiski við at nýta minst av olju. Einasta itøkiliga úrslit av nevndu verkætlanum var legalisering” av partrolingini og so kanska at før- Mennandi kjak krevur kunnleika; Í Oljupakkanum fært tú alt tilfarid, sum hevur staðið í Tíðindablaðnum Sosialinum seinastu 25 árini um oljuvinnu og Sosialinum fyri 1000 krónur! Bilegg tær oljupakkan nú - 1200 síður fyri 1000 kr. oyski leiðarin av Nordforsk royndunum nú er vorðin stjóri í Fiskavirking. Ymiskt er hvussu vinnulívsfólk fegnast um hesi úrs lit Evnið í dag ettur „Olja og fisk ur men nu er spurningurin mest sum øvugtur: Hvussu skulu vit fáa sum mest av olju úr undirgrund (nt, men Samstundis tyna sum minst av fiski.? Vit vórðu rík. tá vit glaðbeint tóku undir við nevndu Nordforsk verkætlanunum, sum vit í dag mugu ásanna yvirhøvur vóru tað reina volapykk. í dag eru vit fátæk (7), og sum hin fátæki vil hava meira, og hetta „meira eitur í hugaheiminum hjá flest øllum „olja“. Fiskurin er helst ikki samd ur, men hann kann bert atkvøda ímóti við at rýma, so her mugu vit lata spurningin upp í hendurnar hjá okkara fólkavaldu at taka av gerðirnar. Vit hava tó sera góð kort í hondini, men tey mugu spælast rætt út Nútíðar tøknifrødin hevur veitt okkum nógva og neyðuga hjálp og stórar gávur: Nóg mikið av mati, hús og klæðir. Men tøkni- frødiliga menningin loypur í dag vill, tí hon verður ikki stýrd. Frá at vera eitt í samsvar við umhvørv- ið náttúrligt evni eins og plógvin, båturin, hamarin o.s.fr., er henda menning vorðin náttúrunar bødil Tað er sum við lærlinginum hjá gandakellingini, sum kendi gandaorðini og fekk tólini at arbeiða fyri seg, men tørvadi sida- lag at steðga teimum. Urslitid varð kaos. „Olja og fiskur" er fyrst og fremst ein spurningur, um vit, og fram um alt okkara fólkavaldu, eru moralsk nóg búnir og sterkir at taka tær avgerðir, ið nú skulu tak- ast í oljumálinum. Aftur vendist valla. Tórmóður Dahl i í á t Í