týsdagur 10. juni 1997síða 2

. m Atyrgjarandstóri Blaðstjórnarfulltrúi: Jan Miller Randi Jacobsc: Krisjan Dahl Blaðfólk: Lýsingar og sola: Áki Bertholdsen Internet: http://www.cybernet dk/faroe-news Varandi orkukeldur og okkara lutur Oddagrein NORSKA ÚTVARPIÐ visti mánamorgun at siga frá, tvey av heimsins størstu oljufeløgum, Shell og BP nú av ålvara vilja fara undir kanningar av varandi orkukeld um so sum sól- og vindorku. Tað hevur leingi verið funnist harðliga at stóru oljufeløgunum, tí tey gera ikki nokk fyri at brúka burtur av sínum yvirskotum at kanna møguleikarnar fyri eðrum orkukeldum enn teimum fossilu tvs. tí orku, sum í dag fæst burtur úr olju, gassi og koli. Frá umhvervissíðu hevur verið ávarað móti tí skaða. sum troytanin av hesum ráevnum, hevur og kann fáa á náttúruni og dagliga umhvervi okkara OLIUFELØGINI hava víst á, at tey gera sitt ítarsta fyr at ganga umhvørviskrøvunum á meti, so minni og minni av vandamiklum evnum fara út í atmosferuna í sambandi við framleiðslu av bæði olju og gassi. Tey vísa so eisini á tann stóra eftirspurningin, sum er eftir verum framleiddar út hesum råevnum. Spurningurnr er. um stóru og ríku feløgini gera nokk. At tvey teirra Shell og BP nú gera greitt, at tey vilja seta fleiri pengar av til gransking av ødrum orkukeldum, kundi bent á at vinnan nú tekur åvaringarnar frá umhvorvisfólki o.ø. í størri álvara. Herfyri prentaðu vit burtur úr eini stórari frágreiðing, sum Greenpeace hevur gjørt um hesar spurningar og við serligum atliti til leitan og framleiðslu á Atlantsmótinum NÚ vit føroyingar so smátt síggja fyri okkum ein út vikling á okkara eki, sum kann hava við sær stóra framleiðslu av olju og gassi einaferð í framtíðini er tað spurningurin, hvat hesi nýggjastu signalini frá oljufel øgum hava at siga kkum og um tey kunnu setast í samband við ætlanir okkara at leita eftir og útvinna olju úr okkara undirgrund. Sjálvandi eiga vit at viðgera hesar spurningar í størsta álvara, ikki bert ti, at henda nýggja vinnan stendur og bankar á dyrnar hjá okkum Vit eru ein partur av heimssamfelagnum og eiga sum so at vera virkin í ollum royndum at steðga dálking ol Tað verður vanliga sagt um okkum, at útviklingurin aðrastaðni hendir eisini hjá okkum men bara nógv nógv ár seinni. Spurningurin vit vilja seta í dag er hesin hvat við at broyta hetta mynstur, soleiðis at vit - ístaðin fyri at vera eftirbátur og endurtaka tað aðrir gera so leingi aftaná - verða teir, sum leggja fyri og seta út í kortið. Nú hol skal setast á okkara undirgrund, so skuldi tað eisini verið ein einastandandi møguleiki fyri at hugsa nýtt og harvið verið við at lyft, har aðrir hava svikið ella ikki hava verið nóg vaknir MOGULIGA var tað tískil eitt gott hugskot hjá okkara politikarum at tikið til viðgerðar í sambandi við bæði kolventislóggávu og lisenstreytir, nettup spurningin í hvenn mun vit sum ein komandi olju- og gasstjóð kunnu vera við til at skunda undir royndirnar at troyta nýggjar og varandi orkukeldur. Her kundu vit kanska verið frammanfyri aðrar. Og kundi tað verið gjørt t.d við at sett í treytirnar fyri framleiðslu, at so og so nógv % av vinninginum fóru í grunn til nettup at stuðla undir granskingina av eðrum orkukeldum. Hetta kundi verið gott fyridømi fyri onnur lond eisini. Nettup útlitið til at finna stórar keldur í einum eki við so fáum íbúgv um skuldi kunnað slóðað fyri eini slíkari gongd. Hetta er nakað, sum vit áttu at umrett saman við teimum feløgum, sum ynskja at leita eftir olju her TALAN er tó ikki um at rætta åvisum ekstremum um hvervisfelagsskapum lítlafingur, soleiðis at teir kunnu taka alla hondina og harvið steðga einum útviklingi her hjá okkum, sum kann fjøltåtta og menna okkara annars viðkvæma búskap. Nei talan er um at taka í álvara spurningin, hverjar ílegur - vunnar út frá einum ríkum oljutilfeingi - vit eiga at gera í framtíðina hjá kki bert okkum sjálvum men hjá mannaættini. vs hvat kunnu vit gera - soleiðis at partur av vinningir im frá foroyskari olju - fer til at åtvikla aðrar varand yrkukeldur. Harvið verður ikki sagt, at eingin olja ska takast upp her - tverturímóti skal málið vera at rudda D fy drum møgitetkun við at trøvta juna i tå pengar frå oljuvviskotinum, sum Skulu Kana erast i að kukeld Sosialurin Marjun Dalsgaard Eiríkur Lindenskov, Dagny Joensen, | Grækaris D. Magnussen | Eyðun Klakkstein Ljósmyndari: Jens Kristian Vang Útge vari, uppseting og prent: Sp/ Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn | Telefon: 11820 A Telefax. 14720 e-mail: sosialur & olivant.fo samen seems Á Nær læra føroyingar? Nú um dagarnar kom út nýggjur myndakalendari og hetta fekk meg at hugsa, at tað er løgið, at føroyingar ongantíð læra av sínum feil um Vit mugu vera býttasta fólk á hesi jarð - ti fornuftin kemur ongantíð inn í okkara skalla - hvussu víkir og vendir Fyri nøkrum árum síðan høvdu vit myndablød Fyrst kom Eygað - og tað gekk jå strålandi fólk keyptu hettar blað So kom Nú - so kom Magn - so kom Kolon - so kom Vikan Um raðfylgjan er heilt røtt, minnist eg ikki í dag Og hvat hendi? Jú, ongin kundi klára seg - tí vit eru hóast alt so fá, at so nógv blød kundu klára seg Tað er marknaðurin alt ov lítil til Vit klåradu tad myndablað Vit høvdu eitt Sjóklædna- virki í Klaksvík. Maðurin hevði arbeitt hetta virkið Onki upp í gjøgnum mong ár - til hann at enda hevði fingið so nógv at gera, at hann víðkaði virkið hjá sær Men hvat hendir? Jú het.- ar sdu føroyingar - og so øll at seyma klæðir. Tað bleiv seymað klæðir í næst- an hverjum kjallara í Klaks- vík og í Havn Úrslitið? Ongin kundi klára seg - og alt fór á heys in Siggja føroyingar at nak að ber seg - ja, so skulu allir til at gera tað - og endan kenna vit øll. Men læra vit? Nei At ein maður hevur givið út ein myndakalendara í 18 ár, kundi týtt uppá, at tað ber seg. Og so skulu fleiri gera tað Úrslitið? At vit hava ong an myndakalendara. Hann hevur verið hentur - bæði til sín sjálvan - men kanska mest til vinir og kenningar, uttanlanda Fíggjarmálaráðharrin og landsbankastjórin rópa nú varskó. Vit eru á veg aftur í 80-1n1 Men hvar eru fíggjar stovnarnir í hesum spæli? Eiga teir ikki at skriftina á vegginum - og ikki bara hugsa um dagin í dag? Tí virksemi skal jú figgjast - og hvønn fara menn til - jå, ul figgjar- stovnarnir - men hava teir lært nakad av 80-unum? Ne! Gut viti, hvussu tað verð- ur, tá ið oljan fer at renna úr hverjum køkskrana i Før- oyum Men at gera eina iløgu, síggja í Kollafirði Føroya Lærarafelag kann als ikki góðtaka ta viðferð, id ein av okkara limum hev- ur fingid seinastu tidina i stríðnum um fyribilssetan av fyrstalærara í Kollafjarð- ar skúla Karin Hammer, ið hevur starvast í Kollafjarðar skúla í 17 år, søkti starvið sum fyribilssettur fyrstilærari, tá ið Hanus Joensen í vár fekk farloyvi frá starvi sínum sum fyrstilærari í Kollafirði Karin var einasti umsekj ari til starvid, og metti lóg- arásetti setanarmyndugleik- in hana skikkaða at rekja hetta arbeiðið. Karin hevur drúgvar royndir sum lærari, er fakliga væl fyri, og lær- arnir við skúlan stuðlaðu henni í at søkja starvid, so her skuldu allar fortreytir verið í lagi Men áðrenn Karin yvir- hevur fekk høvi til at vísa sítt hegni sum skulaleidari, hevði partur av foreldrunum kolldømt hana framman- undan. Slík gerð er til lítlan sóma og kann bara hava ringa ávirkan á skúlans ar- beiði, har tað fram um alt ræður um, at arbeiðslíkind- ini eru góð og trygg. Gott samskifti millum heim og skúla er sera umráðandi í øllum vidurskiftum, soleið is at lærarar og foreldur tosa saman um tað, ið bagir og í samstarvi royna at greiða trupulleikarnar Harumfrmt fær Karin høvudsåbyrgdina fyri alt, ið ikki hevur gingist væl á skúlanum. Hetta er púra burturvid, hon einsamøll kann ikki standa til svars fyri, at summir næmingar ikki duga at lesa, tí hon hev- ur ikki havt ta undirvísing- arligu og fyrisitingarligu ábyrgdina av skúlanum øll hesi 17 árini Sum vanligur lærari og flokslærari er tað títt arbeiði at undirvísa so væl, tú kanst, og at syrgja fyri, at næm- ingar, ið av einari ella aðrari orsøk ikki klára at fylgja við undirvísingini, verða meld- aðir til eina sernåmsfrødi- liga kanning, soleiðis at teir kunnu fáa serliga hjálp. Tað er sernåmsfrødiliga ráðgev- ingin saman vid skúlaleið- aranum, ið setur hesa hjálp í verk. Flokslærarin skal sjálvsagt takast við upp á ráð og saman við sernáms- frødilga ráðgevaranum eig- ið er nakað fyri framtíðina - og tað kostar nakað nú beint nú - ja, tað siga okkara „klóku= politikkarar nei til Eg hugsi her um undir sjóartunnilin undir Vest mannasundi - fíggjaður við bummpengum - nei tað má ikki gerast. Tí hugsa sær um tað var ein fornuftig íløga Og tað má jú ikki henda í Føroyum Soleiðis kundi tú hildið áfram - men eg gevist nu Fin spurning afturat Hvi setir Ferdaråd Føroya ikki í sin faldara, at her býr verðins býttasta fólk? So kundu vit kanska fing ið fólk úr Kaukasus og Hon olulu henda veg, tí tað má verða nokk so stuttligt at síggja slíkt fólkaslag - og so høvdu vit fingið pengar burturúr ti Ah - eg veit - ikki henda tað má jú Jógvan E. Ósá Skúlaviðurskiftini ur hann at fylgja við gongd- ini í tiltakinum. Skúla- nevndin hevur eisini ábyrgd av, at ansa eftir, at næming- arnir fylgja nóg væl við undirvísingini, og taka neyðug stig til serundirvís- ing. Og harumframt hevur Landsskúlafyrisitingin yvir- umsjón við skúlunum Um okkurt, sum bagir á skúlanum, so mugu mynd ugleikarnir, ið hava yvirum- sjón, greiða frá, hvørji stig eru tíkin, so at ein einsa mallur lærari ikki verður viðfarin á henda hátt Vegna Nevnd Føroya Lærarafelag Jenny Lydersen, formadur — DANNY TRANSPORT — tá okkurt skal koyrast ella goymast Tlf. 19192 Frá PIZZARIA Okkum tørvar røsk fólk í at yngri enn 20 ár. PIZZARIA - TIf. 18866