mikudagur 18. juni 1997síða 2

| Ábyrgdarblaðstjóri: | Blaðstjórnarfulltrúi: | Jan Múller | Randi Jacobsen | Fyritaksstjóri: | | Krisjan Dahl | Blaðfólk: | Lýsingar og sela: | Áki Bertholdsen, | Internet: http://www.cybernet dk/faroe-news Marjun Dalsgaard Eirikur Lindenskov, Dagny Joensen, | Grækaris D. Magnussen | Eyðun Klakkstein, Ljósmyndari: Jens Kristian Vang Útgevari, uppseting og prent: Sp/ Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn | F FOO Teleton: 11820 Teletax. 14720 | e-mail: sosialur 8 olivant.fo Samstarv í Útnorði Oddagrein ÚTNORÐURSRÁÐIÐ hevur havt fund i Øravik, men lítið er komið fram til almenningin frá sjálvum fundinum. Men tað lítla, vit hava frætt, bendir á, at ráðið nú av álvara ætlar at fáa gongd á pol- itiska samstarvið millum Grøn- land, Ísland og Føroyar. TAÐ mest åhugaverda, ið gjørt varð av á fundinum í Øravik, var samtyktin um at seta ein fastan aðalskrivara. Utnorðursráðið ella Tingmannaráð Utnorðurs, sum ráðið áður varð nevnd, hevur fyrst og fremst havt týdning fyri sambandið millum tingmenn í Grenlandi, Íslandi og Føroyum. Vit eiga ikki at undirmeta per- sónligu kontaktirnar millum parla- mentarikarar. Hetta hevur altíð týdning. Men skulu tilráðingarnar og avgerðirnar innast í verki, má ráðið hava eina fyrisiting, ið kann samskipa arbeiðið og rekja upp- gávurnar, meðan ráðið ikki er saman. Avgerðin at seta ein fast- an aðalskrivara er tí ikki bert ein sera skilagóð avgerð, men eisini ein neyðug avgerð, um ráðnum skal vera lív lagað. LONDINI í útnorðuri hava íkki bert felags áhugamál, men eisini mótstríðandi áhugamál. Men fel- ags åhugamålini eru fleiri enn tey mótstríðandi åhugamålini og tað er tí av storsta týdningi, at polit- ikkararnir skilja, at samstarv er neyðugt um okkum skal vera lív lagað her í Utnorðuri. Island, Grenland og Feroyar mugu nú læra at tala við einari rødd í Norð- urlanda ráðnum, Norðurlendska Ráðharraráðnum og á altjóða leikpallinum á øllum teimum økj- um, har vit hava felags áhuga- mál. Hetta ber til - hygg bert at NAMCO, har hesi trý londini vóru ákoyrarar og íblásarar. VIT ynskja Útnorðursráðnum til- lukku við avgerðini um aðalskriv- aran og góðan byr framyvir. Sosialurin Her er einki broytt Í seinastuni hevur týdning- urin av einum frælsum orði og hinum fjórða statsveld- inum verið uppi og vent Við hesum komu so eisini tey vanligu stjónarmiðini um okkara smáu viðurskifti, sum umbering fyri at fólk ikki tora at standa við sínar meiningar Ofta og títt sær út sum, at okkara pressa heldur ikki torir, vil, ella dugir at gera nýtslu av sínum rættindum og skyldum til at vera hitt fjórða statsveldi Ferð eftir ferð síggja vit stórmál verða vidgjørd, utt an at ein einasti atfinning- arsamur spurningur verður settur, og samrødur verða bert gjørdar við ein úrvald- an hóp, sum ein framman- undan veit meiningarnar hjá. Í kjalarvørrinum á slíkum tíðindaflutningi vísa so nakrir huldumenn sína énøgd, sum púrt slettis onga ávirkan fáa, tí fáur ella eing- in tímir at lesa tað, og talan kann ongantíð vera um, at nakar fer at taka huldu- mannatos fyri fult Síðani eru nøkur einstøk, sum innast í vitsku síni fata, at øll samfelagsmenning - lívið sjálvt - verður ávirkað Nú ið so nógv hevur verið kjakast um føroyskan dans, at skipast mátti fyri við løg- tingslóg, at foreldur skulu kunna sýta børnum sínum undirvísing í føroyskum dansi í skúlanum (men íkki í ødrum dansi ?), kundi ver- ið vert eisini at fingið at vita, hvat tað er, ið ger, at summi hava so nógv ímóti føroyska dansinum. Próv- førslan, ið hevur verið at hoyra, hevur vanliga verið okkurt um, at tað er synd (t.e. ógudiligt) at dansa før- oyskan dans, og at føroysk- ur dansur elvir til drykkju- skap og annan óleynað. - Sum Andrias í Norðradali yrkti, eftir, at í 1922 „nógv fólk - bæði leik og lærd - í greinum og lesarabrøvum vendu sær ímóti dansinum, tí hann skuldi vera syndug- ur og siðspillandi“ Ikki fái eg meg at trúgva, ið hvussu tað enn verður snarað og snúgvað, at dansurin so syndugur er; gerið bert onga verri gerð. av hverjum einstøkum indi- vidi í samfelagnum, og at øll hava rætt og skyldu til at luttaka í tí einasta lívin- um, givið er. Tey vita at hitta persónliga frælsið verður mist, tå ein ikki nýtir tað. Hetta er kjarnin í fólkaræð- inum, sum flestøll siga seg vilja varðveita, um tey bert sjálvi sleppa undan at upp!- halda tí. Teir sum vilja seta fólkaræði til viks taka til ymisk vápn, eitt tað fyrsta teir leita fram er at avmarka talufrælsið, jú sjúkari sam- felag tess strangari eftirlit og størri avleiðingar fyri tann ella tey fáu, sum ikki duga at tiga. Trupulleikarnir loysast skjótt og effektivt. við at kvetta heysin av tí ella teimum, ið vísa á, at trupul- leikar eru Sjálvandi mugu tíðinda- fólk, huldumenn og lesara- brævaskrivarar yvirhalda reglurnar, tá tey almanna- kunngera eitthvert, og væl er skiljandi, at hvør tíðinda- depil má hava sítt eftirlit, sum teirra leiðsla kann standa inn fyri, og so kunnu hini verða samd við hetta eftirlit ella ikki Dagfinn Danbjørg helt eina rødu, har hann mint aftur á ein lítlan part av øll- Tað hevði verið tað vert, um onkur hevði viljað gjørt sær tann ómak rættiliga at greinað, kanska skrivað rit- gerð um hugburðin mót- vegis føroyskum dansi upp ígjøgnum tíðina: Hvat er tað, ið aftanfyri liggur? Í Halgubók er tað ikki bert hin vísi Sálamon, ið heldur, at ein er tíðin at dansa (Præd. 3,4). Dansur verður fleiri ferðir umrøddur, og alt tað eg veit, altíð fyri góðum. Jesus sjálvur helt fyri, at „Vit spældu á floytu fyri tykk- um, og ikki tit dansaðu“ (Mat. 11,17). Valla hevdi hann tíkið til slíkt dómi, um dansur var honum líka and- styggiligur, sum hann tykir vera mongum føroyingi, ið roynir at ganga í meistarans fótasporum. Heldur benda orð Harrans á, at rímiligari er at vilja vera við, fara uppí, har ið onnur taka seg saman um okkurt, t.d. tå ið farið verður upp á gólv! Tað man hava verið fyri einum 100 árum síðan, at fólk fóru at mæla ímóti før- oyskum dansi, rættari sagt um tí ótespiliga, sum vit øll, hver einasti av okkum, vita er farið fram, men her var altso mett, at ræðan átti ikki at sendast út gjøgnum teir »penu« miðlarnar Fyri rættiliga at lýsa og vátta, at pressan í mongum fórum ber seg at júst sum huldumenninir, gingu bert fáir dagar eftir skrivingina um røduna hjá Dagfinni Danbjørg, til ein serfrød- inganevnd legði fram sínar ætlanir um, at endurnýggja fiskivinnuna Ætlanin er gomul og væl- kend. Meira studning og minni løn í eini vinnu, sum frá byrjan av er ætlað til ikki at forrenta seg. Sami hátt- urin fjøtradi okkum í eini 20 ár, og koyrdi okkum á Jeffrei Henriksen móti fyllskapi í dansinum. Men um tað mundið tykir drykkjuskapurin kortini ikki at hava verið minni, tó at ikki varð dansað, so mang- ar vanlukkur ið stóðust av brennivíni, eins og sagt er frá, Ld. í Føringatidindum Men nú er ødrvisi! Vilt tú síggja rættiligan brenni- vinsdans, so er tað ikki før- oyskum dansi, tú skalt leita eftir. Føroyska dansin finn- ur tú nú í dansifeløgum, og alt tað eg veit um, verður einki drukkið eitt vanligt dansifelagskvøld, ella 18 Føroyskur dansur húsagang fyri 4 árum síð- ani, men ikki ein tidinda- madur hevur enn upplyst um tey vidurskiftini, tians- heldur spurt sefrødingarnar um håtturin verður at geva góð úrslit hesaferð. Onnur lond geva fiskivinnuni studning, varð sagt, men teir hava aðrar vinnur at gjalda studningin, vit hava onga Hitt fjórða statsvaldið metti ikki hesa sannroynd verda at nevna Vit fara at gerast rík av oljuni. Sum útlitini eru nú, kunnu vit verða viss í at oljupeningurin fer sama veg, sum allur hin lænti peningurin fór í 80'unum, tí her er einki broytt, vit hava einki lært, og viður- skiftini eru so smá, at fólk tora ikki lívið Eisini kunnu vit ugga okkum við, at her gongur so ófatiliga væl, húsagang- urin er gloymdur og nú blómar alt aftur, so hver er hann, ið skuldi havt okkurt at funnist at Høvdu nú bara okkara kreditorar = eisini havt gloymt lániskuldina, so var friðurin fullkomin Súsanna Dam hvussu er so mikið lítið, at einki merkist til tað. Sjálvt í árligu dansifelagsveitslu- num verður helst minni drukkið enn í ødrum van- ligum veitslum. Føroyskur dansur lagar seg rímiliga eftir umstødu- num og eftir, hvat ið kveðið verður. Í tí serliga hátíðar- liga brigdinum, brúðar- dansinum, er gamal siður, at allir gestirnir, ið eru so frægir, heiðra brúðarparið við at fara uppí. Meðan brúðarvísan verður kveðin, verður als ikki skonkt. Eftir stendur gamli spurn- ingur Holbergs: Hví drekk- ur Jeppe? Hesin spurningur hevur ongantíð verið lættur at svara, men ivaleyst er vert at taka til eftirtektar boðini frá Súsonnu Martinsdóttur í Sosialinum 7. juni i ár »børn, sum verða lærd at dansa sum børn ella heilt ung. nýtast ikki rúsevni fyri at tora at “fara upp á gólv', tá avbjóðingarnar standa fyri framman seinni í lívi- num.“ Jeffrei Henriksen