hósdagur 19. juni 1997síða 13

Mr. 114 — 19. JUNI 1997 tidindabladid 13 hetta verður leiðin at ganga Og tað er so eisini júst Út frá hesi sannroynd, at hann vil hava føroyingar og kommunurnar at fáa ein dialog í gongd, sum í síðsta enda kann hava við sær, at vit - ístaðin fyri at fara í eitt niðurbrótandi stríð móti hverjum ødrum - so heldur í felag semjast um, hvar besta plássið í landinum er til eina útgerðarhavn Tað ringasta, sum kann henda fyri okkum øll, er, um vit nú fara at brúka orku og kreftir til at draga hver sína línu, og tá so avgerðin fellur um, hvar henda havnin skal vera, tá liggja vit sundur- skræddir og øll í ødini inn á hver annan. Vit mugu koma á mål gjøgnum eina demo- kratiska prosess, har av- gerðin kann verða tikin í sátt og semju. At fyrireika seg tl eina oljuvinnu í Føroyum, har vit longu frá byrjan sláa hvønn annan í hevdið, ber ikki góð bod til framtíðina Ein savnandi Suni á Delte heldur tad vera sera óheppið, um vit mótvegis oljufeløgini ikki standa saman. Tað er so eisini umráðandi longu nú alment at seta hol á dialogin um, hvar ein slík útgerð arhavn skal liggja, soleiðis at vit kunnu fara undir fyri reikingarnar Skulu vit fáa bygt upp eima kappingarføra tænastu á altjóða stæði, so mugu vit fara í gongd nu. Q hu vå verið gun feløgini vístu. at:tað var eim myndugleiki sum kunnu venda sær til longu nú heldur enn at skula standa spyrjandi um, hvat ekið í landinum nú hava henda mynduglerkan skal Suni á Dalbø vísir á. at oljufeløgini eru sinnað til at vera við til at fíggja eina veitingarhavn - og ístaðin fyri nú at fara at keglast um, hvar hon skal liggja, eiga vit at savna allar góðar keft ir við tí fyri eygað at byggja upp sjálvt grundarlagið fyri at fáa hesar tænastur at liggja í Føroyum heldur enn í Skotlandi ella í Noregi -Vit kunnu ikki bara krevja, at øll tænasta skal verða veitt úr feroyskari havn, um vit ikki samtíðis gera okkum út til at vera kappingarførar Talan er um einar 6 til 8 havnir í Føroyum, sum kunnu liva upp til tey krøv, ið oljufelggini seta til eina utgerdarhavn. Suni å Dalbø visir annars á, at umframt eina høvuds åtgerdarhavn, so fer tað sjálvandi eisini at vera nak- að av virksemi í ødrum havnum. Verður Ld. skotið seismikkur vestan fyri Vág- oynna, so er kanska best at fara til Servágs eftir vatni o.g. heldur enn at skula fara til Havnar ella aðrastaðni. -Men sjálvandi verður tað ein útgerðarhavn, sum skal kunna nøkta mest sum øll krav. Tað ber tí ikki til, at vit gera fløgur á hverjum langa eins og gjørt var í flakavirkistíðini. Hevuðs- veitingarhavnin má hava allar teir fasilitetir, sum krøv verða sett til í eini altjóða veitingarhavn Politiska skipanin ikki bågvin at taka avgerd Uppá fyrispurning um vit ikki bara kunnu síggja í eyguni longu nú, at tað verður bert ein slík havn og so gera av, hvat hon skal liggja sigur Suni á Dalbø, at hetta er nettup trupul- leikin -Tað er ein stórur spurn- ingur, um politikararnir tora at taka hetta málið upp. Tú fær neyvan ein mann á tingi til at síga, hvar hon skal vera, ti målid er so eldfimt. Tú fær t.d. heldur ikki våg- bingar at taka undir við, at hon skal liggja á Tvøroyri ella havnamenn samdar um, at hon skal vera á Skála- fjørdinum ella í Klaksvík fyri bert at taka nøkur dómi. -Henda ætlanin, sum her er ávíst, hálar tey skini, sum kunnu koma uppá tal, úr lottarfinum og inn á sam- ráðingarborðið. Verður hetta samtakið veruleiki, so vil tað vera ein náttúrligur partur í samráðingum við oljufeløgini og vid Føroya Landsstýrið um, hvussu vit skipa hesi viðurskifti - væl áðrenn sjálv leitingin av álvara fer í gongd og harvið hevur brúk fyri eini útgerð arhavn Suni å Dalbø heldur, at eitt slikt demokratiskt for um sum eitt slíkt samtak alt annað lika vil verða, fer at verða eitt betur grundarlag. enn at ein bråddliga í einum politiskum rossahandli finn- ur fram til, at:1d. klaks víkingar skulu hava havnina fyri bert at nevna eitt dómi -Eg haldi annars eisini, at sjálv gongdin - tvs. hvar feløgini fara at leita - skal vera við at avgera, hvar út- gerðarhavnin kemur at liggja. Tað kann t.d. ikki verða rætt at leggja hana í Sørvågi, um tað vísir seg, at alt virksemi verður sentr- erad kring Bordoynna. Suni å Dalbø leggur upp til, at tað komandi summar liggur eitt liðugt skrædd- araseymað uppskot, sum kommurnar kunnu taka stæðu til. -Fer hetta so í gongd, so vil nevndin fyri hetta sam- takið verða tann tridi part- urin, sum skal inn í sam- ráðinganar við oljufeløg og landsmyndugleikar = um, hvar hon skal liggja. Tá verða tað ymisk viðurskifti, sum koma inn í myndina, hvat tú velur. Tað verður so bara ein slik havn, men tað verða so aðrar kommunur, sum fara at fáa aðrar fasili tetir, sum hava við olju vinnu at gera Ikki altavgerandi hvar havnin Suni á Da heldur tað vera sera avgerandi, at vit sjálvi finna fram til, hvat pláss skal brúkast til útgerð- arhavn. -Tað eru ikki vit, sum skulu hóska til eina oljuvinnu, men tað er olju- vinnan, sum skal hóska til okkum. Hann vísir annars á, at fyri oljufeløgini er tað ikki so avgerandi, hvar henda havnin liggur. Tað, sum er mest avgerandi fyri tey, er at hava ein samráðingar- partnara - eina identifiser- aða eind, sum feløgini kunnu tosa við. Tá er tað upp til okkum, hvussu vit prioritera. Sjálvandi vilja oljufeløgini hava, at infra- strukturur o.a. er so góður sum møguligt, men í síðsta enda verður tað okkara val, hvar henda útgerðarhavnin skal liggja. Suni á Dalbø sigur, at ein orsøkin til at tað er um- ráðandi, at vit føroyingar seta okkum saman at tosa um hesi tingini, áðrenn vit hava tíkið avgerð um, hvar útgerðarhavnin skal liggja, er tann, at nógvir av spurn- ingunum kunnu væl koma uppá pláss, áðrenn vit vita, hvar havnin skal vera. Suni á Dalbø heldur, at finna føroysku kommun- urnar ikki saman eitt nú í einum slíkum samtaki, sum skotið er upp, so koma vit í eina interna kappingarstødu ístaðin fyri eina eksterna. -Men tá ein veit, hvussu stór ósemja er í landinum er tað ikki at vera ov góð- trúgvin at halda, at komm- unurnar uttan víðari fara at síga ja til hetta upp- skotið? -Eg havi havt følarar úti og kann siga, at tað er principiellur áhugi fyri hes- um. Men eg kann bert siga, at blíva vit ikki samdir, áðrenn eitt av økjunum lukt- ar blóð, so kunnu vit gloyma tað. Tí má hetta koma í gongd nú og fyri- liggja sum uppskot um ikki so langa tíð - ella kann hetta bara gloymast. Tú fær ikki lokalpolitikarar at skilja, at tað kann vera ein trupulleiki at útvega pengar til hetta. Hann vísir á, at í Fjord- base í Noregi vórðu 90% fíggjað av oljufeløgunum Men treytin fyri at hetta kann virka er, at tú kanst veita eina kappingarføra tænastu Suni á Dalbø heldur tað vera avgerandi, at kunna skapa nakrar mekanismur sum kunnu fáa pengar burt ur úr útviklinginum og sum kunnu hava eftirlit við gongdini. -Fær tú ikki okk urt skipandi forum sum buffara, so eri eg vísir í, at tað lokalsamfelagið, sum hevur fingið virksemi í eini fimm ár, og hetta bráddliga steðgar, tað fær tey størstu problemini. Suni á Dalbø sigur, at tað er sera týdningarmikið fyri restina av landinum, at av- gerðin um, hvar útgerðar- havnin skal vera, byggir á eitt sakligt orðaskifti. -Vit mugu forða fyri, at umhvervið í hesum landi verður forpestað soleiðis, at okkara børn, antin tey búgva í Havn ella úti um landi, skulu liva við eini kenslu, sum sigur, at Havn- in vann í einum politiskum rossahandli ella vann í Gekkaspælinum -Sosialpsykologiskt er tað av avgerandi týdningi, at hetta er ein avgerð, sum er tíkin á sakligum grundarlag Ein útgerðarhavn má nevniliga gerast partur av einum ella ødrum vinnu struktur! hevur hugsað sær Feroyar sum ein skulu Vit mugu hugsa okkum DVUSSU | hava var at h 1 3 Tað skal Vart | ein nåtturhgur partur V 1 4 á hesun vor. 5 tað vera ein orsek fyrr t vera har. Tað ber ikki til at hava alt virksemi í Havr og rokna við. at tvøramenn Ld. eru fegnir um at búgva á Tveroyri uttan at hava nakað at gera. Tað er neyð ugt í sambandi við olju- vinnu at fremja eina ella aðra landsplanlegging, sum hevur við sær, at tað kann vera liviligt so nógva staðni sum til ber í hesum landi Tvs. at leggur tú td. eina útgerðarhavn. har tað longu er nógv virksemi framm- anundan, so mást tú tilrætta- leggja so, at annað virksemi verður aðrastaðni. Laga oljuvinnu tí! restina av samfelagnum Við hesum vil Sune á Dal- bø hava føroyingar at innsíggja, hvussu týðandi tað er nettup á gáttini til eina oljuøld, at vit laga hesa nýggju vinnu til tað virk- semi, sum er í samfelagn- um annars, soleiðis at bæði tað vit hava og tað, sum kemur kunnu vera við til at menna samfelagið á einum tryggum og sunnum grund- arlag. Tað er ikki bara at geva grønt ljós fyri eini oljuvinnu og lata til standa. Av tí at samfelagið er so lítið kann nýggja vinnan fullkomiliga koma at avlaga tað. Tí ræður um at fáa tað besta burtur úr, og tað fæst við tilrættalegging, samar- beiði og stýring.