leygardagur 21. juni 1997síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 116 — 21. JUNI 1997 Norsk ognartøka Henda norska beistagerðin móti før- oyingum er eitt grovt brot á søguliga ognarrætt føroyinga við Svalbard og einki minni enn ein ognartøka skrivar Jåkup Egholm Hansen, formadur i Felagnum Rækjuskip í viðmerking til einvísu avgerðina hjá norsku stjórn- ini at minka um fiskidagarnar hjá føroyskum rækjuskipum, sum fiska !1 ; við Svalbard »Norska sjåkan« Hóast tað eftir ri stríð ni áður, 80 eru orskir f fskir innumyndug- eikar aftur úti eftir okkum føroyingum. Vit hava sæð tað so ofta fyrr — rækjurist- in við Svalbard er eitt gott demi. Tað tykist, sum at norsku fiskivinnumyndug- leikarnir hava eina øgiliga trongd at ráða, og har teir ikki U fulnar fáa sín vilja, har royna teir at hevna seg aftur á ødrum økjum. Tað ber næstan til at tosa um hetta sum -Norsku sjúk- una« Hesaferð eru tað før- oysku fiskidagarnir eftir rækjum við Svalbard, ið standa fyri skotum. Norsk- ir fiskivinnumyndugleikar LEKUR hava, uttan so mikið sum at kunna føroyingar um ætlanir sinar, broytt søgu- igu rættindi | føroyinga eftir rækju KANNA sær i sent av samlade fiski dagetalinum, medan feroyska fiskidaga- talið verður lækkað úr 2.555 niður i 1.317 dagar, svarandi til um]. 8 pst. av samladu fiskidøgunum Grovt brot å ognarrættin Henda norska beistagerðin móti føroyingum er eitt grovt brot á seguliga ognar- rætt førovinga við Svalbard og er einki minni enn ein »ognartøka«. Tað undrar okkum ikki, at norskir myndugleikar ikki hava nevnt, hvat tað er, teir vilja, fyrrenn fiskivinnusátt- TEKJAN? — So hava vit loysnina! »DAMP SEAL« frå Daval Ltd. Tettur, verjir og heldur * Kann smyrjast á tekjuna beinleiðis úr blikkinum + Kann koyrast á í øllum veðri * Kann smyrjast á vátar flatur * Harånar ikki í blikkinum e Rennur ikki av * Klárar øll veðurlíkindi Vit geva fegin tilboð | | Fæst í blikkum upp á alt takarbeiði 'v/ 6 og 30 kg DAVAL FØROYAR Ltd/JB TRADE Akranesgøta 3 - TW. 16887 re ir málin við føroyingar var komin upp á pláss, tí givið er, at høvdu teir sagt hetta, so var neyvan nakar sáttmáli gjørdur Reguleringsskip- anin við Svalbard Norsku fiskivinnumyndug- leikarnir tosa, sum um eingin reguleringsskipan hevur verið galdandi fyri rækjuveiðu við Svalbard, og at teir tí nú innføra somu skipan, sum er gald- andi á Flemish Cap. Men meðan tað viðvíkjandi Flemish Cap eru al! NAPO- limalondini, ið gera av, hvussu fiskiskapurin skal regulerast, só spyrja narð- menn ongan eftir í hesum føri, men áseta einvíst, at tíðarskeiðið 1990-1995 skal verða útrokningargrundar- lag fyri býtinum av fiski- menn nevna ikki, at før- oysk skip síðani í 80'unum hava vi dir eini fiskidagaskipan vid Svalbard, og at føroyska fiskidagatalið er ásett grundað á søgulig veidutøl. Norðmenn royna at billa øllum inn, at eingin regu- leringsskipan hevur verið við Svalbard. Feroyingar funnu rækjurnar við Svalbard Tað vóru føroysk skip, sum í 1980-81 funnu rækjuleið- irnar á djúpum sjógvi við Svalbard, og henda fiski- leið gjordist grundarlagið undir tí nýmótans rækju- flota, føroyingar bygdu í seinnu helvt av 80'unum. Føroyingar kunnnu tí av røttum spyrja norðmenn, hvat tað er, sum ger, at teir halda tíðarskeiðið 1990-95 vera eitt rættari - at býta fiski Svalbard eftir enn kh 5. om? jam) tíðarskeiðið 1980-95, so leingi hava førovingar fisk- að rækjur við Svalbard Spotta okkum og ræna til sín sjálvs Stødan hjá føroyska rækju- flotanum er púrasta greið í hesum máli Føroyingar eiga síni søguligu rættindi við Svalbard, og vit góðtaka ikki, at norðmenn látast, sum um eingin reguler- ingsskipan hevur verið, og at teir nú vilja innføra eina skipan, sum broytir okkara søguligu rættindi. Tað er alt, sum bendir á, at norðmenn royna at gera sær dælt av, at føroyingar seinastu árini hava fiskað lutfalsliga lítið við Sval- bard, men hava havt skip- ini á Flemish Cap fyri m.a. at vinna okkum segulig rættindi har. Hetta tiltakið hevur nevniliga einki við veiðuregulering at gera, men er rætt og slætt ein broyting av býtisgrundar- lagnum fyri fiskidøgunum við Svalbard. Norðmenn velja júst árini 1990-95 til at gera ein nýggjan býtis- lykil, og tí er tað rættiliga sjónligt, at tað, ið norsku myndugleikarnir veruliga vilja við hesum tiltaki, er at skava so nógv til sín sjálvs sum meguligt. Hetta er einki minni enn at halda okkum føroyingar fyri tað turra spott, men tað er nú norskum fiskivinnumynd- ugleikum so líkt. Føroyingar rekja stovnin betur enn norðmenn Hóast tað ikki liggur ein ein síðu, kn føroyskari so kunnu vit bert stadfesta, at tad, at føroyingar hava avgjørt at fiska 4 Flemish Cap sein- astu årini, eldur enge fara til Svalbards, bert = } 4 Í # kann hava verjð til fyri- munar fyri rækjustovnin við Svalbard. Vit kundu havt økt um okkara rækju- flota og so fiskað á báðum leiðum, men vinnan hevur mælt til at fara varliga fram hesum viðvíkjandi, av tí at framtíðarútlitini fyri Flemish Cap enn eru rætti- liga óviss. Hinvegin so eiga vit ikki at lata okkum lynda, at norðmenn gera sær dælt av, um ella hvussu vit gagnnýta okkara segu- liga ognarrætt til rækju- veiðu við Svalbard. Einki at samráðast við Noreg um Rækjuflotin vil mæla landsstýrinum til stutt og greitt at boðað norðmonn- um frá, at foroysk skip hava verið undir eini regu leringsskipan við Svalbard síðani fyrst í 80'unum, og at vit góðtaka ikki, at henda skipan verður broytt fyri okkara viðkomandi, uttan sakligar grundgevingar fyri hesum. Um talan var um, at heildardagatalið skuldi lækkast lutfalsliga hjá ellum vegna ovfisking, so var sjálvandi nakað at samráðast um, men tá tað í hesum føri bert er ein norsk roynd at umfordeila fiskidagarnar, við egnum fyrimuni fyri eyga, so góð- taka vit ikki hetta, og so vilja vit mæla landsstýri- num til at boða Noregi frá, at norska ætlanin kann ikki góðtakast, og at einki er at samráðast við norð- menn um. Um landsstýrið bert so mikið sum opnar fyri samráðingum, so hava vit longu undirgrivið okk- ara sjálvsegdu seguligu rættindi, og so hava norð- menn vunnið hetta slagið. Hart ímóti herðum Hetta mál er ikki minst eitt prinsippmål. Geva føroy- ingar eftir her, so kann væntast, at norðmenn eisini fara at broyta út- rokningargrundarlagið fyri onnur segulig býti, so skjótt sum hevi býðst — t.d. fyri toskin á Svalbardsleiðini. Kenna vit norsku fiski- vinnumyndugleikarnar rætt, so gevast teir tó ikki uttan víðari við hesi ráða- gerð, og tí vænta vit, at landsstýrið setir hart ímóti herðum í hesum máli Søguligu rættindini eru nakað, vit eiga, og tí er einki at samráðast um. Vit eiga ikki at lata so mikið sum ein einasta fiskidag frá okkum við teim grund gevingum, norðmenn koma við. Rækjuvinnan metir hetta norska tiltakið sera Krovt, og vit rokna eisini við, at landsstýrið og leg- tingið hava somu áskoðan Um norðmenn ikki bakka, so má hetta mál takast upp til viðgerðar á tingi, og 80 má stæða takast til, um eitt fiskivinnusamstarv við Noreg, hóast nógv føgur orð, yvirhevur hevur nakra framtíð. Hinvegin kunnu vit eisini staðfesta, at um føroysku myndugleikarnir geva eftir í hesum málið, so hava teir góðtikið, at før- oyingar hava goldið við 1.238 fiskidegum við Sval- bard fyri søguligu rættind- ini á Flemish Cap, meðan Noreg hevur fingið yvir 2.000 fiskidagar á Flemish Cap, umframt ein munandi lutfalsligan vøkstur av fiskidøgunum við Sval- bard. Fund við lands- stýrismannin í fiskivinnumålum Felagið Rækjuskip hevur biðið um ein fund við lands- stýrismannin í fiskivinnu- málum fyri at viðgera mál- ið um fiskidagarnar við Svalbard. Ætlanin er eisini at tosa um fyrireikingar- nar til komandi NAFO- ársfundin í september, sum kann fáa rættiliga avger- andi týdning fyri veiðu- meguleikarnar hjá rækju- flotanum. Felagið hevur eisini heitt á Feroya Reið- arafelag, Skipara- og Navi- gatørfelagid, Maskinmeist arafelagið og Feroya Fiski- mannafelag um stuðul í sambandi við málið um fiskidagarnar við Svalbard Jákup Egholm Hansen formaður