leygardagur 19. juli 1997síða 21

Nr. 136 — 19. JULI 1997 Samleiki Songbók Føroya Fólks man í huganum hjá mongum vera føroyska songbókin burturav. Fyrst av øllum standa jú fosturlandssang- irnir í henni. Teir sangirnir, sum vit syngja á ólavseku, á veitslum og við øll møgu- lig onnur hevi. Hvussu mangar veitslur burtur og heima leggja ikki fyri við »Vælkomnir føroyingar her í vásis, og hvussu ofta munnu > politikarar og stevnurødarar ikki leita til Føroya Fólks, tá ið serlig fynd skal leggjast í eina rødu við einum góðum si- tati? LA er nógv uppi í tíðini at tosa um samleika, um teir eginleikar, sum eyðkenna tilvitan okkara um okkum sjálv. Vit kunnu siga, at í Songbók Føroya Fólks er tjóðskaparligi = samleikin savnaður. Í sangunum hjá Jóannesi Paturssyni, Hans Andriasi Djurhuus, Mikkj- ali á Ryggi, Frændum, Kára P. og mongum ødrum finna vit lýsingar av, hvat tað merkir at vera føroyingur Tað er alt frá gomlum dygd- um sum at vera >mergjað- ur« og til nútímans dygðir sum >bara tú riggar< Syngjandi kenna vit okkum sum eitt bæði við tjaldurs- ungan, sum lagnan hin harða beyð »at hann úr Føroya fjøru skuldi fara«, við >firvaldin í góðum lag«, við »tey, sum í fjøru foru« og við tær, sum >stúra, tí at leiðin tykist long«. Vit syngja stolt um grinda- rakstur, hoygging og landið, seg bar við mær inn um skúlagátt<. Astarsangirnir og arbeiðssangirnir tvinna ofta saman trúskap og ar- beiðssemi samstundis sum greiðar ábendingar um traditionellar ímyndir um konufólk og mannfólk eru at finna í teimum. Sangir- nir seta fram fyri okkum hugmyndir um landafrødi- liga stødi okkara, um ar- beiðssemi, kyn og trúgv. Allar hesar hugmyndirnar um okkum sjálv og okkara tjóðskaparligu eginleikar standa ikki í stað, og tí er neyðugt at dagføra song- bókina um teir. Henda dag- føringin byrjaði einaferð í 1980' unum. Men tað er ikki bara tí at:slíkt arbeiði tekur tíð, at útgávudagurin nú- staðni er í dag, kreppan tarnaði henni eisini. Fyrsta føroyska songbókin var Føriskar vysur, sum kom út í Keypmannahavn í tíðindablaðið =) Sjá V rr frå at vera mergjaður til at rigga Hvat hevur Songbók Føroya fólks at týða fyri okkum fóroyingar? Henda spurning nam Malan Marnersdóttir við á móttókuni á Fróðskaparsetrinum hósdagin, sama dag, sum nýggja útgávan av sangbókini kom út. Malan Marnersdóttir greiddi eisini í stuttum frå søguni hjá sangbókini, síðani hon kom út á fyrsta sinni í 1913 Malan Marnersdóttir við nýggju útgávuni av Songbók Føroya Fólks, sum kom út hósdagin. H. N. Jacobsens Bókahandil hevur givið út, og Torben Johannesen hevur lagt til rættis 1892. Í henni standa sangir, sum studentarnir høvdu yrkt til føstulåvintsveitslurnar á Garði í Keypmannahavn síðan 1876. Longu í 1899 kom ein nýggj songbók við Songum og sálmum. Ur hes- um báðum songbókum reis Songbók Føroya Følks, sum kom út á fyrsta sinni í 1913 Tá gav eitt bókmentafelag, Hitt føroyska bókmentafe- lagið, bókina út, og tað vóru Kristin í Geil og Rasmus Rasmussen, sum greiddu hana til prentingar. Við hesi útgávu er tað aðru ferð songbókin hevur verið endurskoðað og broytt. Fyrru ferð var fjórða útgávan í 1950, tá Rikard Long endurskoðaði hana. Henda nýggja endurskoð- aða Songbók Føroya Fólks er ikki nøkur uppgerð við undanfarnu útgávurnar av songbókini, tverturímóti. Allir teir gomlu, kendu sangirnir standa framvegis í Føroya Fólks. Afturat eru komnir 148 nýggir sangir, og tilsamans eru nú 521 sangir í bókini. Nýtt í hesi útgávu Sangirnir hava altíð verið skipaðir í bólkar, og nakrir nýggir sangbólkar eru komnir afturat, eitt nú býar- . og bygdasangir, Barnasang- ir og Tættir og visur. Anda- ligir sangir og Mannalívið eru bólkar, sum fyrr hava verið í Songbók Føroya Følks, og sum nú eru afturi- afturkomnir Tann nýggja Føroya Fólks er sett eitt sindur ødr- vísi upp enn tann undan- farna fyri at fáa allar sang- irnar at rúmast uttan at bókin gjørdist alt ov tjúkk Størsta broytingin í mun til undanfaru útgávurnar er, at til allar sangirnar eru upp- lýsingar um høvundin og í flest øllum fórum um sang- in, nær hann er yrktur, hvar hann var prentaður fyrstu ferð og harafturat eru frá- greiðingar um orð, sum ikki eru so vanlig í gerandis- málinum. Viðmerkingar, úr- valið av nýggjum sangum og nýflokkingina av sang- unum, alt hetta stóra rit- stjórnararbeiðið hevur Thorben Johannesen lagt úr hondum — í summum viður- skiftum hevur hann leitað sær hjálp hjá Hanusi Andreassen. Hóast eingir nótar ella besifringar eru í Feroya Fólks, so eru upplysingar- nar um leg fleiri enn fyrr, og tær eru fingnar til vega gjøgnum samstarv millum Thorben Johannesen og Zacharias Sørensen, sum hevur savnað løgini til eina lagabók, sum vónandi fer at koma út — á øðrum forlagi — áðrenn ov langt líður aft- urat Songfrei Níggju ferðir er henda bók komin út hesi 84 árini síð ani hon fyrstu ferð var at fáa. Hesi árimi er eisini ein ørgrynna av ødrum song bókum komin, sum er ætl- aðar ávísum áhugabólkum og aldursbólkum — fráhalds sangbøkur, missiónssang bøkur, skóta-, skúla- og barnasangbøkur og so ikki at gloyma Grøna songbók Seta vit allar hesar song- bøkur undir liðina á Song- bók Ferova Fólks, har sangir eru til all høvi, so man tað ikki vera ov nógv gjørt av at siga, at hetta sangbókatalið ger okkum til eitt syngjandi fólk. Føroya Fólks er ein songbók, sum øll — uttan mun til politiska sannføring — hava kunnað tíkið undir við. Og tað er verri enn so allastaðni tey hava eina sum Feroya Fólks. Danir hava sína »høj- skolesangbog< og grøn lendingar hava eina tjóðar songbók, men annars hava mær kunnugt hini granna- londini hjá okkum íkki á sama hátt eina tjóðarsong- bók. Eg haldi, at eg uttan at gera av kann siga, at vit hava varðveitt háskúlaarvin hvat songi viðvíkur betur enn danir sjálvir, sum >upp- funnu« háskúlan og felags- sangin. Nú um knappar tvær vikur fara vit at standa og lurta eftir kórsangi á Ting- húsvellinum og sjálv at stana og syngja har ólav- søkukvøld. Tá fer nýggja Songbók Føroya Fólks at vera hent at hava við. Sang- ur og songfrøi eru í okkara tíð ein týðandi partur í tjóð- arsamleikanum her á landi. Frá aðru ferð Songbók Føroya Fólks kom út í 1920, hevur H. N. Jacob- sens Bókhandil verið útgev- ari og soleiðis er eisini hesa ferð. Alt arbeiðið við bók- ini er gjørt í Føroyum, Dimmalætting hevur gjørt satsin og prentað hana av eins listum. Helge Justin- ussen hevur bundið hana inn á snotuligan hátt, og hon kostar 135 kr. »Gamli bóka- handil« takkar hjartaliga øllum, sum hava verid vid til at fáa songbókina í lag og ynskir øllum eina góða Olavsøku. vegna H. N. Jacobsens Bókhandil Malan Marnersdóttir Nýtt skreythefti um Dunnald Dunnu So er fimtanda skreythefti um Dunnald Dunnu & tey í kioskum og bókabúðum um alt landið! 15. hefti í rødini av Carl Barks-søgum er útkom- ið. Pauli Nielsen týðir søgurnar úr amerikansk- um Sum vant eru fimm, klassískar 10-síðu søgur í heftinum. Í teirri fyrstu, Tryggingartrupulleikar, hevur Dunnaldur enn einaferð fingið nýtt starv Og longu dagin eftir er hann í dýrastu neyð, fyrst tí hann onga trygging hevur teknað, og síðan tí hann teknar størstu van- lukkutrygging, ið nakr- antíð er eld. Trupulleikin er bara, at tann tryggjaði er Gríkur McGvagg, og hann teknar onga trygg- ing, um hann ikki vænt- ar sær nakað burturúr. Várliljurnar bjóða av eitur onnur søgan Gentuskótarnir Várlilj- urnar eru so nasadjarvar, at tær bjóða úlvungunum av at byggja brúgv. Hetta átti ikki at verið nakað fyri hjá úlvungunum, men uppgávan gerst 6- væntað torfør, tí Dunn- aldur blandar seg upp í og heldur, at hann eigur at hjálpa systursynunum ! > Tú eigur at lurta eftir tí, sum stjórnuspámenn siga<, kundi verið læran í triðju søguni, Tann 6- vanligi tarvurin. Dunn- aldur fer á framsýning í oksakerru við tarvinum hjá Dunnommuni fyri. Reyði, tarvurin, er keli- vætti hjá ommuni, frið- arligur sum fáur, og omman heldur hann vera litblindan. Í hvussu so er øsir hann seg ikki upp av at síggja reytt. Men ikki er gott at vita, hvussu heimurin sær út í eygun- um hjá litblindum tarvi Snúðri Bikshani er uppi í leikinum í fjórðu søguni, Budingsbyrsan. Hugskotini hjá honum eru sum oftast frálík, men úrslitini er tíverri mangan so sum so. Men hin altíð fúsi Dunnaldur vil fegin royna budings- byrsuna, ið blindar veiði- dýrið, so veiðimaðurin skal sleppa at binda tað niður. Trupulleikin er bara, at fyrst mást tú raka dýrið. Tríggjar Ó-dunnur er fimta søgan. Tað eru Dinni, Danni og Dunni, ið eru samdir um, at tað er skaðiligt at vaska sær, tí skittur er góður fyri fólk. Hann heldur teir heitar og taðar heilan niður gjøgnum hårrøtur- nar. Teir skulu vera O- dunnur: ógreiddar, ótriv- aligar og óvaskaðar. Men jólini eru í hondum, og Dunnaldur er ikki samd- ur við ó-dunnurnar um alt tað góða við skittin- um. Sum vant er forvitnis- lig grein um Carl Barks í heftinum: Blekktekn- ingar og ljóðferi, sum Geoffrey Blum hevur stjórnað. 15. skreythefti Carl Barks savnid, Walt Disney teknisøgur í lit- um er 56 síður í litum og kostar kr. 54. Pf. Gramar stóð fyri prent- gerðini.