týsdagur 11. november 2003síða 3

4 Nr. 214 - 11. november 2003 Nr. 214 - 11. november 2003 5 Úti regnar og kaldi vindurin ýlur, sum var hann vilstur av kós. Nú er heystið farið aftur um bak og veturin nærkast við stórum fetum. Hetta er eisini tíðin tá ið næmingar í fólka- skúlanum royna seg á arbeiðsmarknaðinum STARVSVENJING Annika S. Biskopstø Starvsnæmingur Solsialurin hevur gjørt av at hitta Elisu Waag skúlaveg- leiðara í Klaksvík, sum í løtuni hevur 52 næmingar í starvsvenjing kring landið. Klokkan var farið av 5 og myrkrið var komið oman av Kjølinum tá eg stóð uttan fyri húsini hjá Elisu. Tað er aftaná arbeiðstíð, men tað bilar ikki hjá Sosialinum og hjá hesum lærara, sum dag- liga starvast í Skúlanum á Ziskatrøð. Eg verði bjóðað inn í eina hugnaliga stovu og Elisa svarar mær so- leiðis: - Eg haldi at tað er stór vælvild frá arbeiðsplássun- um at tey vilja taka ímóti starvsnæmingum. Tað kann krevja nógva tíð og orku og sjálvandi er tað eisini ein ábyrgd sum fylgir við. Ofta er tað soleiðis, at næming- urin noyðist at hava ein vaksnan at leiðbeina seg í arbeiðinum og at taka sær av einum teir fyrstu dagar- nar. Tað eru ikki øll ar- beiðspláss sum hava møgu- leika til hetta, sigur Elisa Waag og leggur afturat. - Hinvegin skulu vit minnast til, at arbeiðspláss- ini seinni kunnu fáa brúk fyri hesi arbeiðsmegini. Tískil er tað umráðandi at vinnulívið og fólkaskúlin samstarva á hendan hátt. - Er tað ringt at finna arbeiðspláss til næmingar sum skulu í starvsvenjing? - Ja, tað kann vera ringt. Tað er soleiðis at hvør næmingur hevur møguleika at velja trý starvsøkir ella arbeiðspláss. Og tað kemur meiri enn so fyri, at onki av valdu arbeiðsplássum kunnu taka næmingar. Eisini hendir tað seg, at fleiri næmingar ynskja sama stað. Tá verða vit noydd at taka lut um hvør skal hvar. - Velja gentir og dreingir ymiskt? - Tað vil so vera, hóast undantøk eru. Gentir velja vanliga frisørstovur, barna- garð, handlar og meira fittlig arbeiðspláss. Dreing- irnir fara ofta á bilverkstøð, til skips, á heilsølur, í smiðjur, royna telduverð- ina og annað tøkniligt ar- beiði. – Hvat krevja arbeiðs- plássini av næmingunum? – Tey seta ikki beinleiðis krøv. Men nógvastaðni eru stór trygdar- og heilsukrøv og onnur fyrilit sum skulu takast. Tískil er tað eisini gott at skúlin veitir neyð- ugar tryggingar. – Hvat heldur tú at næm- ingar læra við at fara tvær vikur í starvsvenjing? – Fyrst og fremst haldi eg, at hvør næmingur fær ein lítlan smakk av hvat tað er at skula upp til arbeiðis. Og við at tosa sínamillum læra næmingarnir eisini, at arbeiðspláss eru ymisk og at tvær vikur í starvsvenj- ing kunnu vera gevandi á ymsan hátt. – Um tú vart prakti- kantur. Hvar hevði tú so farið? – Okkurt kreativt, haldi eg. Pav ella Sirri. Møguliga í ein blómuhandil, endar Elisa Waag við einum smíli. Dreingir og gentur í starvsvenjing: Tíma ikki tað sama Maria Brim, á Klaksvíkar Bókasavnið Eg slapp á tað arbeiðs- plássið sum eg ynskti. Arbeiðið er spennandi, men samstundis eitt sindur torført og strævið. Tað er nógv at gera og at halda skil á. Ikki minst við øllum skrásetingum av bókum. Ein skal duga væl á telduni. Sjálv havi eg arbeitt við jólabókum. Annars er tað helst soleiðis, at arbeiðið á bókasavninunum ikki virk- ar so krevjandi, men tað er tað. Maria heldur annars at eitt gott arbeiði, er eitt stað har tú fært góða løn. Rasmus Jacobsen, bil og dekkverkstaðið hjá John Heinesen Eg slapp á tað arbeiðs- plássi eg hevði ovast á listanum. Eg haldi at arbeiðsdagurin er góður. Ikki minst tí, at man sleppur at vera uppí øllum. Hesa tíðina eru tað nógv dekk sum skulu skiftast, eisini skulu bilar hava nýggja olju sigur Rasmus, sum eisini hevur arbeitt við skutar- um. Eg kundi seinni í lívinum gott hugsað mær at verið bilmekanikari. Annars er ein annar møguleiki eisini at fara til skips. Jancy Poulsen, Mylnuhúsið Mær dámar væl at arbeiða á hesum stovninum, sum hevur børn ið eru undir skúlaaldur. Og tað sást beinanvegin at Jancy er væl umtókt í barnagarðinum. Børnini flokkaðust um hana og starvnæmingurin hevði úr at gera. - Eg haldi virkuliga at tað krevst gott tol at arbeiða við børnum í hesum ald- ursbólkið. Vit spæla ymisk spøl og børnini fáa ongan- tíð nokk. Hanni Niclasen, Pomek Eg havi áhugað fyri maskinum, so eg trívist væl í hesum ganginum. Sum starvsnæmingur sleppi eg ikki at gera alt sum mær lystir, men eg havi gjørt stokkar til stampar, eisini havi eg sveisað eitt sindur. Mær dámar best arbeiði á landið og tað bilar onki um ein sleppur at arbeiða í yvirtíð, sigur Hanni av- gjørdur á málið. Elsa Maria Andreasen og Berit Mohr, Blómuhandilin Flora Vit sloppu har vit ynsktu. Báðar hava áhugað fyri handaligum arbeiði, so tað kom okkum væl við. Vit hava gørt forlornar urtapottar, gravpynt, prís- að, støvsúgvað og ymiskt annað, ið hoyir við til arbeiðsdagin í einum blómuhandli. Um hesa tíðina byrja handlarnir eisini so at smátt at pynta til jóla og tað hava vit báðar Berit og Elsa Maria eisini tikið lut í. –Tað er umráðandi at skúlin og vinnulívið samstarva um at fáa ungfólk í starvsvenjing. Hetta kemur í seinasta enda øllum samfelagnum til góðar. Løgmaður fer ikki at taka málið um uppsagda fulltrúan í Fiskimálaráðnum upp fyribils. Hann hevur fult álit á, at Fiskimálaráðið hevur hildið seg til reglurnar, tí tað hevur verið í samband við lønardeildina, sum hevur starvsfólkamál um hendi UPPSØGN Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo – Eg haldi ikki, at talan er um brot á nakrar rættarregl- ur og starvsfólkapolitikk, sigur Anfinn Kallsberg, løgmaður. Sostatt gongur hann beint ímóti mótmælunum frá Bú- skapar- og løgfrøðingafel- agnum, Starvsmannafel- agnum, Magistarafelagnum og Verkfrøðingafelagnum, sum harðliga hava átalað mannagongdina, nú ein fulltrúi er uppsagdur í Fiskimálaráðnum. – Eg havi sjálvandi kekk- að málið, nú tað kom fram, og eg síggi onga orsøk til at fara inn í málið, tí lands- stýrismaðurin hevur brúkt almenna uppsagnarpolit- ikkin. Eg dugi ikki at síggja nøkur brot, sigur Anfinn Kallsberg, sum kortini við- gongur, at hann ikki hevur sæð hoyringsskrivið. Hann fær ikki hildið seg til mótmælið frá fakfeløg- unum, tí tey eru ikki ítøki- lig, men hann vísir á, at uppsøgnin er gjørd í sam- ráð við lønardeildina, sum situr við starvsfólkamálum, og tí hevur hann fult álit á, at alt er farið fram sambært lógum og reglum. Fakfeløgini geva ábend- ingar um, at fulltrúin er gjørdur til syndabukk, tí Fiskimálaráðið er átalað av løgtingsins umboðsmanni. Løgmaður sigur, at hann ikki vil gera viðmerkingar til persónsmál, men vísir á, at uppsøgnin er grundað á niðurstøðuna hjá løgtings- ins umboðsmanni. Løgmaður vísir málið frá sær Umboðs- maðurin feldi fulltrúan Niðurstøðan hjá umboðsmann- inum er einasta grundin til, at ein fulltrúi varð sagd- ur úr starvi í Fiski- málaráðnum. So- statt eru leysasøg- urnar um, at tað eisini eru persón- lig viðurskifti, ið gera seg galdandi, gjørd til skammar UPPSØGN Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Tað er eina og aleina niðurstøðan hjá Løg- tingsins umboðsmanni, ið liggur til grund fyri, at ein fulltrúi er upp- sagdur í Fiskimálaráðn- um. Tað gongur fram av brævi, sum Jacob Vest- ergaard, landsstýris- maður við fiskivinnu- málum, tann 31. okto- ber sendi Kaj P. Mor- tensen, aðalstjóra í Fiskimálaráðnum. Sosialurin hevur fingið innlit í brævið. Víst verður til niður- støðuna hjá Umboðs- manninum, sum gav Fiskimálaráðnum eina átalu fyri, at álvarsligt brot varð framt á lóg- gávuna, tá ein blað- maður søkti um alment innlit. Í brævinum til aðal- stjóran sigur Jacob Ves- tergaard, at hann metir niðurstøðuna at vera »sera álvarsliga«, og kann hann tí »als ikki góðtaka handfaringina av hesum máli«. Hann sigur seg »hava mist álit á saksviðgerðan«, sum tí ikki eigur at halda fram í starvi hjá Fiskimálaráðnum og »eigur hetta at vera honum gjørt greitt beinanvegin«. Sostatt er púra greitt, at tað er niðurstøðan hjá Umboðsmanninum, sum er atvoldin til, at fulltrúin er uppsagdur. Tað hevur verið róð framundir, at tað eisini eru persónlig viður- skifti, sum liggja til grund, men sambært hesum brævinum, har ordrin til uppsøgnina verður givin, er tað ítøkiliga málið, sum var nóg mikið, til at full- trúin varð uppsagdur. Tað heldur Búskapar- og løgfrøðingafelagið verða í so hart. Uppsøgnin av fulltrú- anum í Fiskimála- ráðnum kann gerast ein trupulleiki hjá landsstýrismann- inum við fiskivinnu- málum. Fakfeløg siga, at rættarreglur og sáttmáli eru brotin, og ein landsstýris- maður hevur áður rokið fyri minni. Enn hevur fulltrúin kortini ikki gjørt av, um hann ger meira við málið, og uttan hann fara fakfeløgini ikki víðari UPPSØGN Ingi Rasmussen Øll tosa um fulltrúan. Men fulltrúin tosar ikki við nak- ran. Í løtuni verður bíðað eftir, hvat uppsagdi full- trúin á Fiskimálaráðnum ætlar sær at gera. Hann hevur fingið at vita, at hann verður uppsagdur, tí Løg- tingsins umboðsmaður hev- ur átalað viðurskifti á Fiski- málaráðnum. Hann um- hugsar støðuna, og tí er enn ikki greitt, um talan verður um eitt mál, ið verður reist ímóti Fiskimálaráðnum. Ábendingar eru um, at farið er lætt um fleiri reglur og mannagongdir, tá hann varð sagdur úr starvi. Tað siga í øllum førum fýra fakfeløg, sum hava sett seg inn í málið. Grov brot eru framd á galdandi rættar- reglur, sáttmála og almenna uppsagnarpolitikkin, siga fakfeløgini, sum meta hesi brotini vera nógv grovari enn málið, ið førdi til átal- una frá løgtingsins um- boðsmanni. Tað eru álvarsligar ákær- ur, sum kunnu fáa fylgjur fyri landsstýrismannin, ið segði fulltrúan úr starvi, um tær eru rættar. Eitt álvarsmál Ein landsstýrismaður er áður uppsagdur av løg- manni, tí hann breyt al- menna starvsfólkapoltikk- inum. Annlis Bjarkhamar mátti fara frá sum lands- stýriskvinna við mentamál- um, tí ivi var um, hvørt hon hevði fylgt landsins starvs- fólkapolitikki. Tað málið er til viðgerðar hjá løgtingsins umboðsmanni, so enn er ikki greiða fingin á, um hon gjørdi nakað galið. Niels Winther, formaður í Búskapar- og løgfrøðinga- felagnum, veit væl, at starvsfólkamál áður hava fingið avleiðingar, tí starvs- fólkapolitikkurin hevur livið í klemmu, men hann heldur hetta málið vera uppaftur álvarsligari. – Starvsfólkapolitikkurin er bara ein vegleiðing. Í hesum føri er talan um brot á galdandi rættarreglur og sáttmála, og tað er meira álvarsligt, enn tá starvs- fólkapolitikkurin er brotin. Eg fái ikki sagt so nógv um málið enn, tí fulltrúin hevur ikki gjørt av, hvat hann vil, men vit hava kortini valt at gjørt vart við okkum, tí so nógv prinsipp eru brotin, sigur Niels Winther. Kanska offraður Búskapar- og løgfrøðinga- felagið, Starvsmannafelag- ið, Magistarafelagið og Verkfrøðingafelagið átala øll harðliga, at ein einstak- ur fulltrúi uttan leiðslu- ábyrgd verður sagdur úr starvi sum avleiðing av øll- um teimum átalum, sum Fiskimálaráðið hevur fing- ið. Tað stendur millum regl- urnar, at fulltrúin er offrað- ur, tí løgtingsins umboðs- maður í fleiri førum hevur funnist at umsitingini hjá Fiskimálaráðnum. Í ítøkiliga førinum er tal- an um eina umbøn um al- ment innlit, sum ikki er svarað. Men maðurin hevur eftir øllum at døma ikki áður fingið eina ávaring. Hann gerst liður í einari upprudding, sum enn ikki hevur nakað ávíst mið ella mál. Harafturat er síðan kom- ið fram, at uppsøgnin skal vera grundað á persónlig viðurskifti. Sosialurin skil- ur, at einki stendur um tað í fyribils hoyringsskrivinum, sum maðurin hevur fingið, og sostatt er navnið á við- komandi fulltrúa dálkað óneyðugt. – Tað er tilvildarliga hes- in maðurin, sum stendur fyri skotum, og tað mugu vit átala. Um vit gera meira við málið, veldst um, hvat maðurin sjálvur vil, sigur Niels Winther, formaður í BLF. Tað eydnaðist ikki Sosi- alinum at fáa viðmerkingar frá landsstýrismanninum við fiskivinnumálum, Jacob Vestergaard, til tað, sum fakfeløgini føra fram. Horvni fulltrúin hóttir Jacob Vestergaard, landsstýrismaður, er aftur miðdepiling í einum rumbulsmáli. Fakfeløgini siga hann hava brotið rættarreglur og sáttmála í uppsøgnini, men løgmaður verjir hann og sigur hann hava hildið almenna uppsagnarpolitikkin MYND: Jens K. Vang C M Y K 5 4