týsdagur 1. juli 1997síða 2

Jan Múller internet: http://www.cybernet dk/faroe-news Ábyrgdarblaðstjóri: | Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Lýsingar og sela: Marjun Dalsgaard Randi Jacobsen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Eirikur Lindenskov, Blaðstjórnarfulltrúi: Dagny Joensen, | Grækaris D. Magnussen | Eyðun Klakkstein, | Ljósmyndari: | ! Jens Kristian Vang Út uppseting og prent: | Sp/ Sosialunn Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn | Í Telefon: 11820 Telefax. 14720 e-mail: sosialur & olivant.fo see — Mugu vanda okkum um grindadråpini Oddagrein HETTA er tidin, tå grindirnar koma framvid oyggjum okkara og nakrar teirra leggja beinini her GRINDIRNAR hava ikki verið nógvar seinastu árini, eitt nú er so eiðasert til bæði grind og spik hjá teimum flestu av okkum í hevuðsstaðnum, og nógva staðni kring landið er eisini smáligt. Aðrastaðni - á teimum góðu grindaplássunum - er ov mikið til. HÓAST grindirnar hava verið fáar og smáar sammett við tey góðu grindaárini, so verður kortini nógv tosað um grind. Fleiri fundir hava verið í seinastuni, har tað greitt er komið fram, at grindastovnurin er ikki hóttur. Tvørturimåti er hann sera væl fyri GRINDIN hevur so eisini verið í fokus í eðrum sam- bandi, nevnliga í spurninginum um heilsuvandan. Stór ráðstevna hevur verið í Norðurlandahúsinum, har kanning, sum foroyingar hava gjørt, vísir, at kyksilvur í åvisari mongd frá spiki og gindatvøsti kann hava ávirkan á heilsustøduna hjá fólki. Um hetta fer at hava åvirkan á grindadráp ella matvanar okkara er enn 6vist MEN hvussu og ikki, so er greitt, at grindirnar fara at leggja beinini í komandi tíð. Og hetta fellur so júst saman við feriutíðini, tvs. tá útlendsk ferðafólk vitja SJÁLVANDI eiga vit ikki at bera okkum rætt at bara tí at fremmandafólk vitja - fyri at tey á tann hátt ikki skulu fara heimaftur við eini andstygd móti foroy- ingum. Tað má og skal vera okkara lutur, at vit bera okkum rætt at í grindadrápi alt árið, uttan mun til um fremmandafólk eru her ella ikki GRINDADRÁPIÐ má og skal fara fram á skynsamiligan og rættan hátt. Soleiðis er tað eisini í flestu forum men ikki altíð. Og tað er einki minni enn ein vanlukka, um eitt av teimum mongu drápunum skal oyðileggja fyri hini HETTA krevur stóra ábyrgdarkenslu frá grindamonn- unum, men tað krevur meira enn tað. Eftir okkara tykki átti tað almenna at tryggjað sær - nú grindirnar koma - at tað vóru eftirlitsfólk á staðnum, sum høvdu til uppgávu at síggja til, at alt frá dråpi til upptøku, fór fram á besta hátt SOSIALURIN hevur frætt, at fleiri av umhvørvisfelags- skapunum hava fólk i Føroyum, sum eru útgjerd við bæði myndatólum og bandupptakarum - við tí einu uppgávu at útvega sær tilfar, sum kann koma fer oyingum í ringt ljós. Eftir tí vit hava skilt, so eru fleiri av umhvørvisfelagsskapunum við at fyrireika seg til eina nýggja herferð móti grindadrápi EITT, sum umhvervisfólkini fara at leggja seg eftir, eru springaradráp. Tey meta springaran sum delfin, id als ikki má drepast. Spurningurin er, um ikki føroyingar eiga at umhugsa at steðga springaradrápi. Men tá er aftur spurningurin, um vit skapa presendens, tvs. at tá vit hava góðtikið at steðga drápi av einum smáhvali, so fara umhvorvisfólkini at krevja av okkum, at vit eisini taka annan smáhval við. Hetta er eitt dilemma, sum gott kundi verið at hoyrt meiningar um HVAT enn verður gjørt burtur springaradrápinum, so eiga vit at vanda okkum, tá vit drepa grind. Men vandin fyri, at eitt fátal av foroyingum, sum ikki duga ella vilja duga sær hógv, fara at forkoma umdemi okkara annars, er stórur. Tað er henda vanda, sum vit mugu gera alt fyri at fyribyrgja Sosialurin Viðmerking Vilhelm Johannesen, løgtingsmadur: Samgongan hevur ongan eftirlønarpolitikk Tað er sum i grindarakstri, tá illa gongst i hond og grindin verður givin upp fyri skutul. Hvór maður roynir sum frægast at fáa nakað burtur úr grindini. Nakrir fáa nógv. Aðrir fáa lítið. Og uppaftur aðrir fáa onki I 1959 gjørdu føroyingar eitt stort framstig i eftirløn arspurninginum. Vit fingu eina fólkapensión fyri øll Frammanundan vóru tað bert prestar, læknar og nakr- ir heilt fáir danskir og før oyskir tænastumenn, ið høvdu eina trygga eftirløn arskipan. Men í dag mugu vit tíverri ásanna, at fólka- pensiónin er afturútsigld í mun til tað, hon var fyrr og eisini í mun til tað, hon er í hinum partinum av ríkinum Fyri nøkrum árum síðani fingu vit lógina um Sam haldsfasta Arbeiðsmarknað- areftirlønargrunnin. Fyri júst trimum mánaðum síðan fór grunnurin at gjalda út arbeiðsmarknaðareftirløn til oll, sum fáa fólkapensión Utgjaldid er 500 kr. um mánaðin til hvønn móttak- ara. Vid uppskoti i løgting- inum i seinastu tingsetu, av gjørdi javnadarflokkurin eina varisliga roynd, við ti fyri eyga at menna Arbeiðs- marknadareftirlønargrunnin, soleiðis at útgjaldið kundi gerast stórri. Men samgong- an tók ikki undir, og úrslitið varð tí, at uppskotið fall Um somu tíð sum vit mugu ásana at fólkapensi- ónin er afturútsigld og kunnu staðfesta, at sam- gongan ikki tekur undir við at menna Arbeiðsmarknað areftirlønargrunnin, hendir tað. at landsstýrið gongur á odda við at gera avtalur við løntakarafeløg á almenna arbeiðsmarknaðinum um lønarhækking, treytað av, at ávísur partur av lønarhækk ingini skal í eftirlønargrunn A tí privata arbeiðsmarkn aðinum roynir Føroya Lívs- trygging at gera avtalur við løntakarafeløg um eftir- lønarskipanir. Og peninga- stovnarnir bjóða einstak- lingum eftirlønartrygging vid skattafyrimuni. Alt gott um tað, men er hetta nóg mikið, er hetta nøktandi? Við hesi gongdini fáa løntakarar á almenna ar beiðsmarknaðinum eina rímuliga trygd á ellisárum? Tað sama kann sigast um ein part av privata arbeiðs- marknaðinum. Men hvat við øllum hinum? Og hini tað er restin av privata ar- beiðsmarknaðinum, um- framt øll tey, sum av eini ella aðrari orsøk ongantíð koma út á arbeiðsmarknað- in. Her hugsi eg um heima- arbeiðandi kvinnur. Um fólk, sum eru brekað á ein ella annan hátt og tí ongan- tíð koma til arbeiðis. Ella tey, sum eru í egnari vinnu og tað kann vera í fiski vinnum, landbúnaðinum, í Á ídnaðinum, handverksvinnuni. Hvat við øllum teimum? Skulu tey bara standa utt an fyri múrarnar og hyggja handils ella inn í Kanans land. Um verandi gongd heldur fram verður tað úrslitið. Hetta er sum í grindarakstri, tá illa gongst í hond og grindin verður givin upp fyri skutu! Hver maður roynir sum frægast at fáa nakað burtur úr grindini. Nakrir fáa nógv Aðrir fáa lítið. Og uppaftur aðrir fáa onki. Hetta hendir tá felags raksturin er hildin uppat og formansbáturin hevur stríkað flaggið. Tá gerst alt ein ruðuleiki og »sum best ber til« politikk urin fær valdið A eftirlønarøkinum er stødan tann sama. Har er ruðuleiki og har valdar »sum best ber til« politikk urin. Her er ongin heildar politikkur. Ongin politikk ur, sum tryggjar, at allir føroyingar, uttan mun til um teir eru á almenna ella privata arbeiðsmarknaðin um og uttan mun til, um teir eru á arbeiðsmarknaðinum yvirhevur, fáa trygd fyri rímuliga góðum korum á ellisárum. Her er einans sjálvdráttur og onki sam haldsfesti at hóma Myndin er døpur og fløkt Hugtakið um FOLKA HEIMIÐ FØROYAR, har fá hava ov nógv og færri ov lítið, er vorðið nógv kámari og eisini nógv fjarari. Og við teirri samgonguni, vit nú hava, er heldur ongin glotti fyri framman Hetta er sera hugstoytt, serliga tá hugsað verður um at verkamannafylkingin í samgongu umsitur bæði al mannamál og arbeiðsmark naðarmál í landsstýrinum Skil fæst neyvan á økinum fyrr enn javnaðarflokkurin tekur yvir og setur ein skila góðan politikk út í kortið Klaksvík, 30. juni 1997 Vilhelm Johannesen Føroya Banka tíðindi Nú í nøkur ár hevur Føroya Banki sent heimatíðindi eina ferð um vikuna gjøg- num Lyngby Radio út um allan heimin. Hetta hava verið kær- komin tíðindi fyri túsund- tals føroyskar sjómenn, sum sigla viðf øroyskum og ser- liga við fremmandum skip- um. Hesi tíðini hevur man kunnað tikid år »luftini« gjøgnum radiotelex hvønn mánadag kk 16.30 utc ókeypis. Men nú tá ið tey donsku tidindini, sum blíva send hvønn dag, koma út, tå stendur ein regla eftir og hon er soljóðandi: DE FAEROESKE NYHEDER (FAEROE-PX) er ophoert pr. Í. juni 1997 Hetta er eitt stórt aftur- stig fyri okkum Tit har heima kunnu nokk ikki skilja, hvussu stóran týdning hasi tíðindini hava fyri okkum Í dag sigla nógvir føroy ingar við útlendskum skip- um og búgva í fjarskotnum londum. Hava lítið sam- band vid Føroyar og føro- ingar, men gjøgnum hesi heimatidindi, sum komu eina ferð um vikuna føldu teir seg altíð sum føroying- ar Nú er Føroya Banki hild in uppat at sponsorera tíð indini, og hvat so? Bankin skal hava tøkk fyri árini, sum farin eru, men vit vóna at onkur ann- ar kann taka tað uppaftur Tað er kanska ein upp gáva fyri fiskimanna-, na- vigatør- og maskinmeist arafeløgini i felag Latið ikki hesa góðu tíð- indatænastu, sum varð givin okkum, fara í søguna. Tað hevði verið spell Vinarlig heilsan, FLOGF N. ” GREIDA AL AN FLUTNI féroyingarnir við m/tr timmiarmiut & ØLL PAPPIR Tlf, 1 2222