týsdagur 12. august 1997síða 5

6 tíðindablaðið I Føroyskur rithøvundur i útlegd: ) JOENSEN Fyri at kunna skriva rdiliga bók, er neyðugt, at høvundurin eisini dugir at esa eina bók ordiliga, sigur Carl Johan Jensen, rithøv undur Hervið vil hann ikki siga, at teir føroyingar, sum skriva og geva út bøkur, eru analfabetar. Verri enn so Men hann meinar við, at tað er alneyðugt at duga at lesa eina bók kritiskt, fyri á tann hátt at læra av teimum, sum áður hava skrivað A sama hátt, sum lista- málarin skal læra teknikkin, sum da Vinci, Rembrant og teir hava brúkt. Tá tú hevur lært teg tað, ber kanska til at fara undir at skapa nakað sjálvur IK fara undir at e jgvu av bókum. Lisið er k skt 3 í veað £ IrasøguleKniKKir ið | KÍ indan 5 IKKI n gott 1 al sig 10 skr r % k ' k k kk 1 g k } g g skelkir eðr kiaf takið KU på & uk ta ir g k k SK k in at duga a hø ) a tað ra er 2 k 1 skriva, sigur Car H r Jensen Meg droymdi Carl Johan Jensen heldur, at stóða føroyinga til bók mentirnar kann lýsast við mugu læra at lesa 1 bókur n f t Å € FYPS í 1 bókur steur Car Johan Jensen. rithøs Nr. 150 — 12. AUGUST 1997 NOSkrivandi føroyingar — ey endur Mynd: GundurMikkelsen) Føroyskir rithøvundar seta ov lin krøv til sín sjálvs. Í allarflestu fórum eru bókurnar rætt og slætt ov vánaligar til at standa altjóða mát. Málið skinklar, uppbyggingin er sum Harraguð veit, og persónslýsingarnar vísa bert hamar, sigur Carl Johan Jensen millum annað um fóroyskar bókmentir ba «l i " P Tað re ið UT r ir lann visti svart hol id av Svavr uli upp igjøgnum. Og niður gjøgnum holið gingu einar trappur. Á hesum trappum vóru fleiri pallar, har fólk stóðu A ovasta pallinum stóðu NnØøkKur burtur ri lør sum vaknað vóru ldan dreym eftir at øll g yrktu eint eftir aldarskiftið, vóru ey sur YsKka ment gingu og Tey hava nústaðni upp dagað, at vit ikki meira eru í gamla hvers stilremu ment an á reinum máli: num bóndasamfelag dámar so væl Tað er tann svarta lygn, at førovingar seta somu krøv til tað, teir skriva, sum aðrar tjóðir gera,« heldur Carl Johan Jensen, rithøvundur, uppá (Mynd Alvur Haraldsen) teimum Men hon er í grundini ikk: meira verd enn ein þjóð veldismaður í føroyskari húgvu.- Hesi fólkini, sum velja borgarligt, kasta teim um, sum vilja mentunnar ligar broytingar og fram burð, fyri, at tey misbruka málið og eru kommunistar Tað er, eftir teirra meting, ræðuligt, at brúka pening til slíkt tvætl flestu Annar pallur A ødrum palli standa tey intellektuellu. Tey, sum fóru av landinum at útbúgva seg í uppgangstíðunum í seksti og sjeytiarunum Tey fingu sina mentan i ødrum londum, og eru nu flutt heim aftur til eina andaliga útlegd. Tey vilja fegin hava eina føroyska mentan, men tey kenna hana ikki. Tí skapa tey sær teirra egnu, sum skal fylla holini og lætta teimum út legdina heima Tey kunnu Iy søguni um drongin, sum fór til roynd í realskúlanum Hann fekk evnið >Hundestejle< Og hann dugdi setningin eftir bókini bæði aftan og frammanífrá. Men tá próv dómarin segði honum, at hundestejle eitur kombik á føroyskum, skramblaði alt saman Drongurin sast við neynt dugdi ikki sjálvur at gera sær eina mynd av nøkrum, sum ikki stóð í lærubokunum, sum nnur høvdu skrivað Hesi fólkini siga tað mál ið, sum skrivað verður í dag. verða so fornt. Men tey ásanna, at vit noyðast at hava eitt sindur av mentan Ti vilja tey fegin lata pening til mentanina kortini Nidastu pallarnir A triðja pallinum standa teir vanligu føroyingarnir Handverkarar, fiskimenn og heimagangandi håsmød ur Tey krevja ikki so nógv og lesa ikki so ógvuliga nógv heldur. Onkra hend inga bók av og á. Eina um árið kanska. Sidsøgu. Og so dámar teimum væl at hyggja í sjónvarp og lesa framhaldssøgurnar í htaðu donsku vikublødunum Tá talan er um føroyska mentan, smílast tey y virber andi og vilja heldur hava Familie Journalen A fjórða pallinum standa tey gudiligu. Tey lesa bara religiøsan lesnað. Er talan um annað, venda tey reys >Og longur niður eri eg ongantíð komin,“ sigur Carl Johan Jensen. >Ég vakni al tíð áðrenn.- Ummælararnir svíkja At fáa eina bók ummælta skilagott og erliga í Føroy- um, er rárasta hending Og ein grundin kann vera at ummælararnir ikki til ful nar hava skilt sina uppgåvu Carl Johan Jensen nevnir eina søgu um, tå Regin Dahl í 1937 gav út sítt fyrsta yrk ingarsavn Christian Matras um- mælti savnid. Hann bad hendan unga yrkjaran fara heim og lesa 10.000 yrking- ar og sidan royna seg aftur »Eg haldi, at hann gjørdi tað,< sigur Carl Johan Jensen, >tí Regin Dahl er í dag eitt av okkaa størstu skaldum yvirhevur.< Tað, sum Christian Matras, Rikard Long og aðrir ummælarar vildu við sínum ummælum,var ikki bara at rósa ella niðurgera tað, sum kom út. Teir stuði aðu skaldunum. Just við at geva teimum ráð, soleiðis sum Christian Matras gjørdi við Regin Dahl Men í dag sær út til um mælararnir fullkomuliga hava gloymt hetta Tað tykist, sum at um mæli í dag mest eru at líkna við brævaskiftu millum hesi sum geva seg í holt við at ummæla Ofta eru hetta fólk hava lisið bókmentr í áravís ferð sum eg sum enn kenna seg ast í studentaumhvørvinun har all onnur koma eru av sama slagt Tey gh mæli ul vanliga lesaran. Og tey gloyma - ella kanska duga ikki- at skriva um mæli. sum hjálpa skaldinum víðari sum yma at skriva um Ov lin krøv Vit ganga og billa okkum sjálvum inn, at krøvini, vit seta til føryskar bókmentir eru tey somu, sum onnur seta sínum. Og at føroyskar bókmentir uttan víðari kunnu metast saman við aðrar, eitt nú í okkara grannalondum >Tað er tann svarta lygn,< sigur Carl Johan Jensen Krøvini, sum sett verða til føroyska bøkur, eru alt ov lin. Bæði frá teimum, sum skriva, og teimum, sum lesa Það er bara okkurt hend inga verk, sum tolir saman bering við útlendskar bók mentir, metir Carl Johan Jensen Stórur partur av føroysk um bókmentum stendur ikki mát við tað, útlendsk forlag krevja fyri at geva út Og tað er ikki so ógvuliga logið, heldur Carl Johan Jensen. Vit hava ikki lut fallið í fólkatalinum til, at vit kunnu fáa heimsbók mentir soleiðis á hverjum degi Hy eggja vit at nógvir, ella rættari fáir, høv undar í teimum stóru lond unum gerast til nakað, er tað kortini undrunnarvert frægt kemur burtur úr í Før oyum, sum tað ger Men vit mugu ikki ganga og billa okkum inn, at:vit vit skulu sleppa undan krøv um kortini Onkur heldur enntá, at tað ber ikki til at seta krøv til hvussu at so