hósdagur 14. august 1997síða 12

14 tíðindablaðið SOSU Nr. 152 — 14. AUGUST 1997 - Men fyrst er neyðugt, at vit vinna aftur okkara áræði, sjálvsvirðing og stolt- leika, segði Jóannes Eidesgaard, m.a. á summarstevnu Javnaðarfloksins á Sandi 10. august Kreppan var miskunnarleys og øll ken Bb. — frá ferðunum og bera tað longur fram á vegin. Ikki var tað heilt av tilvild at okkara fyrsti summar- fundur úti á bygd bleiv her heima á Sandi. Tí fyri tað fyrsta, so er oyggin og stað- ið her nakað av tí vakrasta, sum vit eiga í landinum, men ein onnur orsøk er, at Javnaðarflokkurin heilt aft- ur til 1936, við undantak: av tveimum árum, altíð hev- ur átt ein løgtingsmann her í oynni. Trúgvir sum trellið hava tit verið mótvegis flokkinum, og tað skulu tit eiga tékk uppiborna fyri Lat meg síðan siga, at tað frøir okkum, at tað mjør a- skyggj, sum seyg seg ion yvir oynna í 1993, nú endi- liga tykist at fara at lætta Sandoyggin og tað vinnu- loysið, sum hevur verið so stórt her í oynni, hevur verið ein svartur blettur á politik- aranna samvitsku, men hó- ast einki úrslit sæst fyrr enn nú, so skal tó sigast, at roynt hevur verið bæði á ein og annan hátt 1 er tað gleðiligt, at d, sum er eitt lugnaligum og tyvøramonn um, nú tekur stig til at fáa tur : Sand YNDI paftur glediligt, at menn hugsa út um egið kommunumark og saman við fólki her í oynni nú útvega vinnumøguleikar Tað skal vera mítt ynski at hetta tiltak fær vind í seglini, oynni og fólkinum virkisfúsnum meira sum her býr, til gleði og frama. Um ikki so langa tíð verð- ur aftur løgtingsval í Før- oyum, og flokkarnir fara so smátt undir valfyrireikingar Seinasta løgtingsval gjørd- ist ein lemjandi ósigur hjá okkum .Tað kostaði okkum dyrt politiskt at sita við landsins leiðslu, svárastu krepputíð, Feroyar hava upplivað. Men nú bróta vit upp um armar og brynja okkum til at meta ikki bert løgtings- valinum, men eisini tí nýggju øldini Tíðin, vit liva í, er sera nógv merkt av, at alskyns viðurskifti skulu kannast í allar endar og kantar, og vit hava ein serligan hug til at sita og viðgera tað, sum far- ið er. ikki tí, sjálvsagt skulu vit kanna, um tað er neyð- ugt, og sjálvsagt skulu vit læra av tí, sum farið er, men stórri tydning hevur tað tó, at vit nú líta frameftir og fyrireika okkum til at meta øllum teimum nýggju av bjóðingunum, sum liggja í tíðini, sum kemur Nú vit standa á gåttini til eina nýggja eld, so skulu vit vita, at menningin innan eitt nú samskiftid og kunning artøknina er so stór og gongur so skjótt, at hon kemur at ávirka og broyta okkara gerandisdag Nýggjar tíðir og stórar broytingar krevja, at vit vísa na vit til høgg so ella so, men vit mugu aftur lyfta høvdid og taka vidførid eitt kreativt umhugsni. Um- hugsni til sjálvi at velja og vraka, umhugsni til at varð- veita okkara føroyska iden- titet í einari nýggjari tíð, og at gera brúk av teimum nýggju meguleikunum, tíðin fer at bjóða okkum Vit fara á hesum summ- arfundi at nerta við nøkur av teimum málum, sum Javnadarflokkurin fer at leggja dent á at fáa fram t Arbeiðsloysið verður allastaðni í Europa sett ovast á dagsskránna. Einki legið er í tí, tí bara í ES eru ikki færri enn 18 mill. fólk arbeiðsleys Rætturin til arbeiði er ein mannarættur, og soleiðis skulu vit í Føroyum eisini hugsa. Vit skulu ongantíð helma í tí stríðnum, fyrr enn øll, hava fingið eitt arbeiði Oljuvinnan, sum vit møguliga eisini standa á gáttini til, kann skjótt gera tað, at arbeiðsloysið verður burtur, og vit standa í somu stóðu sum í åttatiårunum, har vit máttu hava útlendska arbeiðsmegi til landið Lóggávan um kolvetnis- málið verður eitt av stór- málunum, sum løgtingiå fer at viðgera í heyst Her mugu vit serliga leggja okkum eftir, at teir ágóðar, ein slík vinna kann koma at geva av sær, koma okkara landi og øllum fólk- inum til góðar. Ikki bara okkum, sum nú liva, men eisini okkara eftirkomarum Hevdi tað verið so væl, at tað land, vit lata frá okkum til okkara eftirkomarar, er eitt land vid ognum og litl- ari ella ongari skuld „Hevur tú einki at flýggja uttan ta tómu tægu, ert tú ein deyður maður<, sigur tykkara navnframi Heðin Brú í Fedranna talu Men tað verður eisini eitt risamál at seta sær, at hetta landið, sum vit øll eru so ómetaliga góð við, so vítt gjørligt bæði mentunnar- liga, umhvørvisliga og vinnuliga og í aðrar mátar verður varðveitt so órgrt av tí nýggja, sum møguligt Hvussu megna vit at manna okkara fiskifør og okkara fiskavirkir í kapping við lokkandi tilboð frá olju- vinnuni? Norðmenn hava stórar trupulleikar hesum viðvíkjandi, hóast teirra fiskimenn í inntøku liggja hægri og í skatti lægri Tí verður tað alneyðugt, at vit skjótast gjørligt fáa gjørt okkara fiskivinnu so mikið lokkandi, at fólkið stødast Lokkandi bæði hvat sjálvum arbeiðinum viðvík- ur, men eisini lokkandi, hvat innteku viðvíkur. Tí mugu vit so ella so koma burtur úr tí tómgongd, sum vit hava verið í í nógv Harrans ár, so at okkara fiskivinna kann kasta meira av sær. Vit mugu leggja okkum eftir at hugsa um krónur heldur enn tons Fiskivinnan verður eisini álitið, tá ið einasti oljudrop in er upptikin, og tí skal tann kunnleiki, sum vit hava í hesi vinnu, varðveitast og gevast víðari ul yngri ætt arlið Besta gáva, vit kunnu geva uppvaksandi ættar liðnum, er meguleikin at nema sær holla útbúgving Utbúgving er eisini besta vápnið ímóti arbeiðsloysi Tiverri eru ábendingar nú at hóma, um at studulin til lesandi er so lágur, at vi skjótt kunnu enda í ti, sum Javnaðarflokkurin — altíð hevur barst ímóti, nevniliga at bert børn hjá teimum væl bjargaðu sleppa at nema sær eina útbúgving Tað er okkara mál, at allur okkara ungdómur skal eiga javnbjóðis meguleikar til holla útbúgving. Lat evnini ráða Heðin Brú sigur í einum ødrum sangi Vís honum allan tann víða heim við ljósi og skuggarond; lat hann so taka tíðina við fedranna royndu hond Várt egna er ikki nóg mikið - bert stødi at standa á - Vit eiga at læra av longri komnum, íhvar tað so kemur frá Eitt annað stórmál, sum vit eisini skulu brúka nógva orku uppá, er, hvussu vit frægast tryggja útjaðara- økinum í Føroyum møgu- leikan at mennast. Tað er í løtuni ein sonn politisk her- ferð mótvegis útjaðaranum, men eisini sum eitt úrslit av tíðini gongur menningin á smáplássum og í útjaðaran- um skeiva vegin Her má nakað gerast, sum veruliga munar Tað verður somuleiðis neyðugt, at føroyingar taka upp spurningin um viður- skiftini millum Føroyar og Danmark. Javnaðarflokkur- in hevur gjørt onkra roynd til tess at fáa spurningin reistan á løgtingi, men enn hevur tað so ikki eydnast Bæði av virðing fyri okk um sjálvum, en eisini av virðing fyri tí ríkisfelags skapi, sum vit eru í, verður tað neyðugt, at okkara gamla Heimastýrislóg verð ur tíkin upp til viðgerðar í sátt og semju Tað er eingin grund til, at vit renna undan hesum máli tí hver er betur til hetta ar beiðið enn júst ein flokkur sum Javnaðarflokkurin sum legði lunnarnar undir verandi skipan 1948 Líkt er eisini til, at sítandi samgonga nú hevur hug at longu í Fólksins vælferð skal koma í fyrstu rgð nærkast ES. Ikki tí, at vit beinleiðis skulu ræðast henda felagsskap, men vit mugu ikki lata okkum tøla av teimum eyðsýndu løtu vinningum. fyritøkur og einstaklingar og møguliga landið alt, kann fáa, meðan prísurin verður, at rætturin til sjálvur at taka avgerðir um egin viðurskifti, verður tikin frá okkum Føroyar gjørdist ikki av sær sjálvum eitt vælferðar samfelag. Aftan fyri liggja nógv og tung tek, sum okk ara politisku forfedrar hava tikið. Men vælferðin verður ikki viðlíkahildin og víðari útbygd, uttan at nýggj tek verða tikin. Hetta kemur ikki av sær sjålvum, og tí má henda sek hava ein for sprákara. Og tað skal eisini verða okkara leiklutur Ein útbygging av trivnad inum. Ein styrking av sam haldsfestinum, har vit koma hverjum ødrum við. Har vit saman lyfta byrdarnar, har tey frísku hjálpa teimum sjúku, har tey sterku hjálpa teimum veiku, har tey í bestu árum hjálpa teimum eldru. Hetta er styrkin í ein um samfelag, sum byggir sína vælferð á tað sosial- demokratisku hugsjónina Men ein avgjørd fortreyt fyri, at vit kunna varðveita og víðari útbyggja vælferð- ina í Føroyum er, at vit hava ein sunnan búskap. Vit mugu læra at húsast við fíggjarligari ábyrgd. Kravið er tí, at okkara fíggjarvið- urskifti verða soleiðis um- sitin, at vit hava ráð til fram- haldandi útbyggingar, har fólksins vælferð kemur í fyrstu rød. Men fyrst og fremst er nú neyðugt, at vit aftur vinna okkara áræði, sjålvsvirding og okkara stoltleika. Kreppan var miskunnar- leys og øll kenna vit til høgg so ella so, men vit mugu aftur lyfta høvdid og taka vidførid frá ferðunum og bera tað longur fram á veg- m Vit eiga eitt zott land, vit eiga eitt gott fólk, og Javn- aðarflokkurin hevur eina góða sek Takk fyri, at tit lýddu á og framhaldandi gott summar Jóannes Eidesgaard