týsdagur 26. august 1997síða 7

Nr. 160 — 26. AUGUST 1997 — A tíðindablaðið AARAU — Onkur hevur sagt mær, at Polarfrost í Vági er tað virkið, sum kastar mest av sær til Fiskavirking, hóast tað stendur stilt. Um so er, skal Fiskavirking lata tað verða . Men fyri Suðuroyingar er hetta ongin framtíð, segði Bogi Mortensen — Tvs, at er fiskaloysi eina tíð, hendir ongin ólukka fyri tað. Bátarnir fara ikki á hús- agang, ella verða seldir úr oynni. Teir verða bara lagdir til betri tíðir verða aftur. Og útróðrarmenninir fáa sær okkurt annað at gera fyrbils Framtíðin hjá hesum bátum er tískil treytað av, hvussu nógv er at fáa av toski og hýsu. Og hóast ringar tíðir eru, hvørvur vinnan ikki Krevur tíð og pening Bogi Mortensen sigur, at partrolararnir eru gamlir og eiga at verða skiftir út - Hetta kundi verðið gjørt í sambandi við tær stuðuls- skipanir, sum Feroya Landsstýrið setir í verk Hugsast kundi, at allir fýra trolararnir verða seldir. og tveir nýggir keyptir í- staðin Hesir fýra kundu havt fiskirættindini hjá øllum fýra, og sostatt kundu teir okt inmøkumøguleikarnar Eisini høvdu hesi skip- ini verðið effektivari við tað, at:tey kundu fiska alla tíðina afturímóti trolarun- um, sum nú eru, ið javnan liggja inni til umvælirfþar A teimum báðum nýggju hevði borið til at havt eina skipan við trimum manningum, so henda loysnin heyði ikki kostað nakað serligt av arbeiðs- plássum Hinvegin heldur Bogi Mortensen, at garnaskipini, og línuskipini hava helst ein framtíð í sjálvum sær — Tey eru bílig í rakstri tí restskuldin er lítil. Fiskurin tey fiska, gongur í góðum prísi. So grundarlag skuldi verið fyri framhaldandi rakstri — Um garnaveiðina kann sigast, at royndir verða gjørdar at skera og roykja svartkalva umborð — Hetta krevur tíð, og ikki minst pening at fáa nakað burturúr, - men eydnast royndirnar, eru bjartar vónir fyri eini nýggjari vinnu hjá garnabátunum. Samanumtikið segði Bogi Mortensen, at tað er sera tydningarmikid at varðveita flotan, sum er — Hetta serliga fyri at hav- a eina vinnu á landi — Tað er eisini tydningar- mikið at hava ein so fjøl- broyttan flota sum gjørligt, segði hann Inntøkan minkar A landi eigur Fiskavirking tey bæði stóru virkini, um- framt roykivirkið í Porkeri - Rundanum tey eru so nøkur smá virki afturat báði á Tveroyri, í Hvalba, Sumb- a og ikki minst í Vági: A flakavirkinum á Tvør- ovri verður mest virkaður kongafiskur og svartkalvi, sum virkið fær frå lemma- trolarunum og garnabátun- um - Lagnan hjá hesum virki stendur og fellur við, hvuss- u verður vorðið við lemma- trolarunum. og partvís eisini garnabåtunum - Og, sum eg nevndi, kann tað henda, at ein bygn- aðarbroyting er á veg í hes- um partinum av flotanum sum ger, at minni fiskur verður avreiddur Eisini siga fiskifrøding- arnir, at stovnarnir av kong- afiski og svartkalva eru veikir og ICES mælir til at fiskiskapurin eftir svart- kalva verður skerdur 70% Mælt verður eisini til, at fiskiskapurin eftir konga- fiski verður skerdur - Tí er væl hugsandi, at tilgongdin av hesum báðum fiskasløgunum verður minni í komandi tíðum. - Hetta fer so aftur at føra við sær, at útboðið minkar, og sostatt, at kappingin harðnar. Tað er jú blivid so- leiðis, at frá at verða eina- ráðandi á kongafiskaøkin- um, hevur Suðuroyggin fingið kapping frá ødrum pørtum í Føroyum, og part- vís eisini frá virkjum uttan- lands Bogi Mortensen sigur, at tí kann tað væntast, at vinn- ingurin fyri hvert kilo fer at lækka. — Og tað er heilt greitt, at stór virki fara ikki at standa seg, minkar vinningurin fyri hvert kilo, samstundis sum råvøran eisini minkar. - Tí verður neyðugt at ganga nýggjar leiðir, um ætlanin er at varðveita tey arbeiðspláss, sum eru í hesi vinnuni - Tað ber ikki at bera til at virka kongafiskin meiri, tí tann framleiðslan, sum nú er av feskum fløkum, er ein vera til forbrúkaran Tó kundu verðið roynt at fingið fløkini at hildið sær betri, Ld. við at pakka tey í pakka við serligari luft í — A henda hátt kundu vit stýrt tilgongdini til markn- aðin neyvari, enn í dag, og tað hevði verið eitt framstig, tí nú verður so at siga alt „bumbað“ á marknaðin mánadag og týsdag. - Men í hesum sambandi verður neyðugt við betri sambandi við marknaðin við fleiri avskipingum um vikuna, segði Bogi Mort- ensen Hann helt, at ein onnur gongd leið er at fáa fisk aðr- astaðni frá til virkingar. Hann hugsar serliga um at fáa fisk úr Íslandi. - Hverja viku leggja farmaskip at í Føroyum á veg nidur å meginlandid vid nógvum tonsum av heilum, feskum kongafiski í lastini. — Tað átti at borið til at fingið hesa råvøruna upp í Føroyum, skorið hana og flutt fesku fløkini aftur Bogi Mortensen heldur, at eisini svartkalvan er neyðugt at virka meiri. Hann átti í stórri mun at verðið flakaður og seldur ísaður ella frystur. Eisini kundi meiri verðið gjørt við at roykt hann. Møguleikin er í hvussu so tt Íslaðar við tað, at vælitgjørt virki er í oynni. Og eigarin er tann sami, neyniliga Føroya Fiskavirking Ongin framtid Bog: Mortensen nam eisini vid flakavirkið í Vági. sum í løtuni bara verður brúkt ul frystigoymslu og til at gera ís til skip og virki Onkur hevur sagt, at hetta er tað virkið hjá Fiska virking, sum kastar mest av sær Er hetta so, eigur Fiskavirking at halda fram við hesum virksemi Hinvegin er ongin fram- tíð í hesum fyri fiskivinnuna í Suðuroy. Virkið í Vági er sum øllum kunnugt eitt stórt virkið við nógvar orku á øllum økjum - Tad er kanska ongin meining í at virka sama slag fisk har, sum verður virkað- ur á ødrum virkjum hjá Fiskavirking - uttan so, at framleiðslan er bíligari enn aðrastaðni - Men tað kundi kanska verið farið undir at fryst og virka uppsjóvarfisk á virk- inum í Vági. Bogi Mortensen heldur, at hetta hevði ikki ávirkað hini virkini í oynni, men hinvegin kundi ein nýggj vinna, við nógvum arbeiðs- plássum, verðið sett á stovn. So var betri at selt.... Hann segði, at tá ið Fiska- virking keyptu bæði virkini í oynni, helt hann, at tað kundi kanska verið ein loysn. — Felagið var sterkt og hevði tøkan pening til ar lika t.d. ES krøvini. Og ikki minst hevði Fiskavirking pengar til fløgur, so at veru- lig gongd kom á bæði virkini í oynni — Men hevur Fiskavirking ikki aðrar ætlaninr enn at brúka virkið á Tvøroyri il feskfiskaframleiðslu, og tað í Vági til frystigoymslu, var ivaleyst betri, at virkið á Tvøroyri varð selt lokalum kreftum og virkið í Vági teimum útlendingum, sum lótu ítekiligt tilboð fyri tað. Óviss framtíð Tey smærru virkini í Suð- uroy fáast fyri tað mesta við Feskan fisk og saltfisk Hvussu framtíðin verð ur hjá teimum er ilt at síga Kappingin um fiskin er hørð, serliga frå virkjum. og utflytarum norðanfjørðs Bogi Mortensen segði, at ein partur av fiskinum, sum verður avreiddur í Suður oynni, verður keyptur av oynni aftur og fluttur norð urum Og nú hava suðuroyar tingmenn, púra samdir fingið úngið at samtykkja og seta í verk stuðul fyri at flyta fisk til og úr Suður oynni Jvaleyst hevur meining in verður góð, ti ætlanin hevur sjálvandi verið at fingið stórri lut í tí fiski, sum verður avreiddur norð- anfjørðs — Men eg frykti nú fyri, at hesin studningur heldur fer at økja um flutningin av fiski úr Suðuroynni enn at økja um flutningin av fiski til oynna Bogi Mortensen heldur, at skal virkjunum verða lív lagað, mugu tey í stórri mun samstarva, báði um at keypa fisk, flyta fisk og selja fisk - Eisini kundi verðið røynt at virka eitt nú salt- fiskin meiri við at skera hann sundur og pakka hann í minni pakkar. Hetta verður gjørt aðrastaðni, so hví ikki eisini í Suðuroynni Standa eftir við øllum liðum Sum alla aðrastaðni í Før- oyum, gjørdi suðuroyingar eisini fløgur í alivinnuna Hetta var í øllum liðum, báði smoltstødir, aling á sjógvi og í vøtnum, kryvji- - Hevur Fiskavirking ongar ætlanir, við virkj- unum í Suðuroy, enn at brúka tað á Tvøroyri at skera fesk fløk i, og tað í Vági til frystigoymslu, var tað betri, at tey vórðu seld teimum, sum á sinni vildu keypa tey virki og roykivirkið — Eftir nógvar rembingar standa vit tíbetur eftir við øllum liðum í alivinnuni við tað, at her eru báði smolt- stød, aling, sláturvirki og kryyjivirki og roykivirki. Í sjálvari alingini er ein fullkomin, vatnrætt sam- skipan farin fram, men henda samskipan hevur eis mi verið lodrætt niður til kryvjivirkid Tad er onki at ivast i, at alingin er komin fyri at verða, og at hon verður ein týðandi tåttur í førøyska bú skapinum framyvir Eisini hevur vinnan havt figgjarliga framgongd sein astu árini Útlit eru fyri, at alingin kann vinda uppá seg, serliga nú loft báði er sett á alingina og útflutningin hjá norsku alivinnuni Vindur alivinnan uppá seg, gevur tað fleiri arbeiðs- pláss, báði í sjálvari aling- im og á kryyjjvirkjunum Tó krevur hetta, at vinnan fær umstødur at mennast og pengar eru til íløgur og lik- viditet Men Bogi heldur, at um- framt at gera meiri burturúr sjálvari vinnuni, má miðast eftir at:alifiskurin verður meiri virkaður í oynni, enn hann verður. Serliga hugsar hann um at skera fiskin sundur og pakka hann í smáar pakkar at selja frystan og feskan — Umframt at virdisøk- ingin er stór, gevur hetta nógv arbeiðspláss - Men eisini hetta krevur ílegur. Og tað er ikki sann- líkt, at vinnan megnar báði at gera iløgur í sjálva aling- ina og í meirvirkingina í- senn. — Tað vil siga, at tað verð- ur neyðugt at raðfesta íløg- urnar Sjálvur helt hann, at tað er skilabetri, og bíligari fyrst at gera fløgur í sjålva alingina og at gera fløgur í meirvirkingina seinni Hann segði, at ein annar táttur í meirvirkingini er roykingin. A hesum øki eru íløgur gjørdar og útbúnaður er tøkur — Tað er ikki so lítið gjørt við royking seinastu árini Men arbeiðið er tíðarav- markað og tí heyði verið ynskiligt at hækkað markn- aðarpartin á hesum øki, so- leiðis at framleiðslan, og ar- beiðið, kann verða støðugar í hesi vinnu Bogi Mortensen sigur, at ein góður spurningur í sam- bandi við alivinnuna er: Hvussu skal hon verða skip- að framyvir? Kanska hevði tað fræg- asta verið at samskipað han- a heilt tann lodrætta vegin. Hetta hevði gjørt, at tað hevði borið til at at styrt teimum einstøku liðunum í alivinnuni neyvari. — Hetta kann hugsast at blíva ein treyt, um farast skal undir at gera lidnbar verur í stóran mun, antin tað so verður feskt ella roykt, tí tað hevði ført til, at lever- ingin bleiv tryggari, markn- adarføringin miðvísari og vinningurin størri. Fieiri bein at standa å Hetta var tad, Bogi Mort- ensen hevði at siga um fisk- ivinnuna hjå suduroyingum I blaðnum í morgin nevn- ir hann m.a.., at góðir møg- uleikar skuldi verið fyri eini oljuhavn í Suðuroy, og at ynskiligt hevði verið um smáídnaðurin og tænastu- vinnan á landi fingu fleiri bein at standa á.