leygardagur 6. september 1997síða 14

14 tíðindablaðið R A Frá upptøkunum í Hoyvík í fjør. Hetta skal ímynda at verða sýnið av havnarvåg - úti á Vippuni. Fortuna og Nólsoyggin síggjast í bakgrundini. Molin i Havn gjørdi, at ikki bar til at taka hesar myndi í Havn JÓGVAN ÍSAKSEN Karmur um skaldsøguna »Barbara« Barba og eta harra Pál<, sum hon eitur í týðingini hjá Christiani Matras - er søgnin >Beinta g Peder Arrheboe< úr »Færøske Folkesagn og hjå Jakob Jakob høvundurin hevur felt sina søgu rættiliga neyvt inn í fyrimyndina. Jørgen Frantz Jacobsen brúkar ikki bara høvudstrædrirnar i men etsini einstak tt nú Beinta Ein fittur snyr seg a, eftir at sen, og skaldsvgar kk: ber % Í gi v Beintu 1 3 , 4 g. og Yu ri ) M % P t D fans er illur ur ka »Herr Ped * at hon var gift tríggjar ferð ir, tey hildu. at okkurt yvir natúrligt var við í leikinum Haraftrat kom, at tå ið Beinta hevði pyntað seg og tað dámdi henni væl »strålede hun som en ny op- gåen sol iblandt dem alle«, »g tað hóvaði ikki konunum og detrunum hjá embætis monnunum. Í skaldsøguni verður Barbara ikki einans samanborin við sólina, hon er sólin Hans Marius Debes Skraddar Debes - er í síni frásøgn um Beintu - »Søgur år gomlum døgum« (1977) f samsvari vid hesa pos iuvu mynd, men hann vil hartil vera vid, at hon var kongadóttir. Sambært H.M Debes tænti mamman við hovið hjá Fríðriki Tridja og fekk dóttirina uttan fyri hjúnalag. og noyddist tiskil Hon Í at rýma ros t t el t ao I rK Hans Mariu } brendu ka k fy V ik > Hur , á 4 vr Á Nils Maimros, filmsleik- stjóri, greiðir føroysku sjónleikarunum frá, hvussu farast skal fram Teir seguligu persónarnir Peder Ditlefsen Arhboe varð borin í heim í Vester Velling í nánd av Randers tann 23. november 1675 Pápin og mamman vóru presturin Ditlev Hansen Arhboe og Dorthe Peders- datter. Eftirnavnið høvdu tey fingid sær eftir Ærø, hadani påpin var ættadur Tá ið påpin førdi dópin inn í kirkjubókina, skrivaði hann: »Gud lade ham lykk es og trives, og fra alle u lykkelige tilfald nådelig be- vares«. Valla kan sigast, at góðynskini gingu út. Peder gekk í latínskúla í Randers og bleiv skrivaður inn við universitetið í Keypmanna havn í 1696. Tann 5. juli 1706 fekk hann frå Fríðriki Fjórða kalsbræv tl Vága Prestagjald Bente Kristina - sum hon skrivaði seg - var dóttir sor inskrivarin Peder Sørensen Broberg og konuna Birgitte Marie Jensdatter Bøgvad Birgitte Bøgvad hevði áður hildið hús fyri landfútan Søren Pedersen Skougaard og við honum átti hon ein son, Friedrich Severinsen Scheugaard, sum í árunum 1705 til 1746 var sorin skrivari í Føroyum. Tá ið Nr. 169 — 6. SEPTEMBER 1997 Peder Arhboe kemur til Før- oya, er tað sostatt hålv beiggi Beintu sum situr í hesum mæta embæti. Ann- ars var pápi hennara koyrd ur úr starvinum í 1694, tí hann í sambandi við ein dóm ikki hevði fylgt reglu gerðini Skulu vit trúgva Tingbók- ini frá 1688, so hevur ung dómurin hjá Beintu ikki verið fullkomiliga deydlig ur. Sambært hesa hevur pápin. Peder Sørensen stevnt Otto Bølge leytnanti fyri at hava gingið konuni og dótturini ov nær. Vitnir hava hoyrt »løjtnant Otte Bølge at have skældt Birthe Peder Sørensens for en kidtf ' der Bente Kris i sag han måtte hold ind Jer Í t kk skæld £ kon mede t | K tir TASK af I ud ; K 4 k i ør havd ri kk I er i j S ! ! kunr på hende som andre havde gjort tilforn« I 1692, tá ið Beinta er umleið 23 ára gomul, giftist hon einkjumanninum Jonas Jonæssen Færøe, sum var prestur á Viðareiði. Hann hevur ein son frá fyrru gift- uni, og ár 1700 - tað árið hann doyr - fáa Beinta og hann ein son. Um viður skifuni millum Beintu og Jonas Jonæssen annars vita vit einki, meðan vit um hann - eins og um teir flestu prestar - hava nakað av keldum. Í samsvari við søgnina er hendan fråsagn in: »Hr. Jonas i Viderø hav de í sit første giftermål en dejlig kone, magister Klin tes datter, som døde ung. En temmelig tid derefter kom hendes søster med fogedens ev ILLA-BEINTA OG BARBARA Søga og ætlanir fuldmægtig og flere at be søge ham og ønskede at se hende end en gang. Da lod han hende igen grave op og beskue, hvorledes hun var forandret. Deraf kom et spøgelse i hendes lignelse og foruroligede ham en lang tid derefter i hans hus, og kunne han ikke selv få det bort igen«. Harra Jónas varð at enda noyddur at biðja Guttorm í Múla hjálpa sær og tá bar til Sambært segnina skal Beinta citt skiftið hava verið trúlovað prestinum Anders Lemvig, og skaldsøgan nertir við hetta í kapitlinum »Prestastevna«. Í tíð ber tað til, men valla hevur tað snúð seg um truloving. øllum at døma son lann nevnda langomman sum tænti i Jansagerði, var í stovuni undir tilburðinum Hon fortelur, at róp kom í at båturin úr Havn var við at leggja at, og nú galdt um at rudda, áðrenn gestirnir komu: »og í skyndingen kom Beinta at støde lidt til stolen som hendes mands syge ben hvilte på; det lå også yderst på kanten af sto len«. Niels Aagaard doyr í 1706, og sama år kemur Pe der Arhboe til Vágar Einkja undanmansins Tað var vanligt millum prestar i Føroyum - men eingin skylda - at eftirmað urin gifti seg við einkjuni hjá undanmanninum. Hetta hevdi javnan við sær, at ald ursmunurin var stórur ímill