týsdagur 16. september 1997síða 2

Jonhard Hammer Ítróttarbragdið í Vestmanna Oddagrein OLL minnast vit dagin, tå føroyska landsliðið í fótbólti í Landskrona vann á Eysturríki. Minnast vit tað kortini ikki, so verða vit mint á henda dag aftur og aftur. Hann er líkasum vorðin ein heil- agur foroyskur fótbóltsdagur, sum skal byggja foroyskum fótbólti brýr langt inn í framtíðina LEINGI hevur verið saknur á einum líknandi heilagum“ degi innan føroyskan hondbólt Henda ítróttargreinin, sum seinastu árini er við at detta heilt niður ímillum, tá hugsað verður um at dystast á altjóða stigi - og lutvíst eisini her heima - hevur nú bråddliga fingið ein møguleika at fáa vind í seglini. Foroyskur hondbóltur hevur fingið sítt „Landskrona“ eitur Vestmanna og OG foroyska „Landskrona VII SIGURURIN hjå vestmenningum å heimskenda liðnum úr Rumenia er einki minni enn eitt altjóða ítróttarbragd, og stendur sum so ikki nógv aft nfyri fótbóltssigurin í Landskrona á sinni HJARTALIGA tillukku VIF vestmenningar og føroyskur hondbóltur. At vinna 17-16 á einum av heimsins bestu hondbóltsliðum er einki minni enn eitt bragd. Her var so ikki bara talan um eina einstakliga prestatión. Her var eitt lið, sum spældi saman og sum spældi fyri sínum felag, fyri sínum heimplåssi, sum spældi fyri Føroyum AT tad so just skuldu vera vestmenningar, sum framdu hetta bragd, er so sjålvsagt. Neyvan finst tað nakað pláss í hesum landi, har eitt ítróttar- felag og ein ítróttargrein hevur fingið so góða undirtoku frá sínum egna fólki, sum júst Vest- manna. Vit hava sæð og hoyrt, hvussu vest- menningar fagnaðu og stuðlaðu sínum líði, tá hart leikaði á móti høvudsfiggindanum Kyndli á útivelli. Her hevur tú veruliga merkt sannan ítróttaranda, tá hann er bestur, nevniliga har eitt lið fær 100% „uppbakning“ frá sínum egna bygdafólki TAÐ er eingin ivi um, at vestmenningar sum heild og áralongu hondbóltstraditiónirnar í Vestmanna saman við einum vælspælandi liði eiga æruna fyri hetta góða úrslit í Europa-cup. Fyri spælararnar hjá VIF má tað hava verið sonn frødi at hava spælt móti hesum mætu hond- bóltskempunum úr Rumenia á heimavelli og har løna sínum trúgva viðhaldasfólki fyri tess álit og áhuga - við einum so einastandandi úrsliti VONANDI fer hetta frálíka úrslit at kveikja nytt lív í hondbóltin her heima. Tað verður gjørt eitt sera stórt arbeiði kring landið fyri hondbólts- áhugað, men tað er líkasum at gularótin - hetta at vera við í altjóða hondbólti og har kunna vísa góð úrslit - manglar. Hetta at fáa vitjan av góðum fremmandum liðum, og hetta at halda sínum egnu góðu spælarum ul vid at lata teir spæla móti spælarum úr ødrum londum. Vit siga ikki, at talan skal vera um nakra elitudyrkan, men eins og í fótbóltinum er eisini her tørvur á at kunna vera við í altjóða kappingum. Tað skal menna og eggja, tað skal halda einum til VIT eiga sera góðar umstødur kring landið til at spæla hodnbólt í. At hondbólturin kann koma á eitt hægri stødi eisini fer at gera tað ikki minni áhugavert hjá teimum mongu, sum venja. Tað skal vera okkara von, at góðu úrslitini hjá vestmenneningum í seinastu kappingini, eru við til at kveikja nýtt lív í foroyskan db: at vera við í altjóða kappingum. Enn einaferð - tillukku við frålika úrslitinum. Eingin nevndur, eingin gloymdur Sosialurin yrgdarblaðstjóri: Blaðstjórnarfulltrúi: Y Miller Randi Jacobsen Fyritaksstjóri Krisjan Dahl Blaðfólk: Lýsingar og sola: | | Áki Bertholdsen, Eiríkur Lindenskov, Dagny Joensen | Eyðun Klakkstein, | Edvard Joensen } | Ljósmyndari: | ! Jens Kristian Vang Utgevari, uppseting og prent: | Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Biligari frama Nú monopolini rilla og toll múrar rapa, er tíðin eisini komin at skipa okkara bú- skap sum ein demokratisk an marknaðarbúskap. AN gerðandi fortreytin hjá okk ara lítla buskapi er at tryggja vinnum eitt lagaligt kostn adarstødi og brúkaranum so ódyrar og góðar verur sum gjórligt. Studningsvinna tollverja og festiskipan hoyra ikki heima í hesum nyggja veruleika og mugu tí fáa ein virduligan enda Tá ætlanin fyrst í fimti árunum var at skipa ein búnaðarskúla í Føroyum skrivaði abbi min, Eyvind Dalsgaard, sált. handrit til føroyskar lærubøkur i bun aðarfréði. Sum Dalsgarðs slagnum líkt segði hann ber søgin sína hugsan Búmaðurin eigur ikki at vera so einoygdur, at hann ert hugsar um at trysta prísirnar upp á sínum ver um uttan at minnast til, at órímiligir prísir minka um eftirspurningin av vørunum g ama keyparan, t.v.5 minka um keypiorku hans ara. — Nei, bíligari framal ing av bunadarvørum, tað er vegurin! (Eyvind Dalsgaard. Bún aðarfreði I, Tórshavn 1952 síða 96) Sum ongan kann for undra, gjørdist búnaðar skúlin av ongum, og bert fyrsta bind av bunadarfrød- int kom út í bók Mil tess at skipa fyri eimi biligari framaling av land bunadarvørum eiga vit nú at viðurkenna, at hesi stig eru neyðug Festiskipan, jarðarráð og jarðargrunnur verða av- tikin + Privatur ognarrættur gerst meginreglan * Framleiðslan verður part vís skipa sum atvinna partvis sum høvudsvinna * Rakstrarstudningur verð- ur avtikin * Tað almenna stuðlar ny- hug san, útbúgving og royndum Teir tóku av alt slagið Nú skjótt hálv onnur øld er liðin, síðan grunnlógin lov- aði okkum vinnufrælsi, og síðan einahandilin og báts- bandið vórðu avtikin, er tann stundin komin til handa, at midøldin fær sín enda, og festiskipanin fær sítt pláss í søguni. Tá enntá bændurnir sjálvir mæla til at avtaka skipanina, er spurn ingurin tí bert, hvussu hon verður avtikin Það óhepna við at geva verðandi festarum for keypsrætt er tað sama sum við sjålvar: festiskipanini tann. ið tekur av, fær nakað burturúr, tann. 10 ikki tekur v, fær onki burturúr Heldur eiga festararnir í samband við eina uppsøgn at fáa endurgjald fyri åbøtur á festi og fyri mista inntøku í eitt áramál framyvir (uttan studning). Hetta endurgjald mótroknað í skuld til jarðar grunnin kunnu teir so nyta, um teir bjóða uppá jørðina ella lata vera Jarðarráðið er sum neynt ein leivd frá tíðini undan styrisskipanarlógini og heima styrislógini og byggir á eina sjálvumsiting av vinnulivinum (korporat ismu). ið ikki ber til at verja í einum opnum, demokrat iskum marknaðarbúskapi Jarðargrunnurin byggir á eina misfatan um, at lagalig fígging er grundarlagið undir einum rationellum rakstri — hetta er ikki so Tær smáu 100 milliOnirnar, sum mjolkarbøndurnir hava ilt vid at forrenta, eru tyðilig prógv um, at lagalig fígging oftast merkir tad sama sum yvirfígging. Eisini nógvir felagshagar låntu úr jarðar grunninum heldur enn at lata eigararnar gjalda fyri iløgurnar, tí lánini fingust til 3% í rentu. Í frístílinum hjá Kjartan Kristiansen verður sagt, at jarðargrunnurin hevur >servitan um jarðarbrúk< — ja, um lært verður av mistøkum, er sanniliga talan um servitan Skotið verður eisini upp í álitinum. at insolventu fest ini skulu sleppa undan skuld síni; og verður enntá sagt at til ber ikki at gera skuld ina galdandi móti festaru num beinleiðis. Hetta má vera ein misskiljing, tað ber ikki til, at ein almennur grunnur hevur lánt pengar út uttan persónliga heftan frá lántakarunum, og sjálv- sagt skulu júst tey insol- ventu festini verða við í pri valtseringini at: Iryggja skattgjaldaranum, at peng arnir fáast inn aftur Fram, frimenn, fram Tíbetur hava vit at enda fingið eina kappingarlóg gåvu, og tá studningurin vonandi verður avtikin, fer fria kappingin at tryggja okkum ein rationelian vinnubygnað. Teir bøndur, sum higartil ikki hava kunna økt um framleiðslu sína vegna kappingaravleið andi mjolkarkvoturnar, kunnu nú, um kappingar ráðið vil, framleiða so nógv teir vilja, og harvið gera framleiðsluna lønandi fyri bæði seg sjálvar og før oyska búskapin. Vit mugu fyri alt í verðini ikki fáa eina privatisering uttan sam stundis liberalisering av marknaðinum, tí tað er um møguligt — ein enn verri > Telefon: 11820 | | Telefax. 14720 | i e-mail: sosialur & post olivant.fo loysn enn stødan í dag Grundarlag er helst fyri nøkrum heilt stórum gerð um — serliga gerðum. ið bert hava velta innangardsjørd og onga uttangarsjørð — til mjólkarframleiðslu og aðra framleiðslu, sum krevur stórar íløgur. Nakrir privat seraðir garðar eiga tí at um fata velta ella veltbarða jørd, sum kann verða grund arlag undir heilt stórum brúkum, sum ikki kunnu bytast sundur Men ein stórur partur av landbúnaðinum — fyrst og fremst seyðahald — er best skipaður sum atvinna, ið fólk hava afturat aðrari vinnu. Tí er altyðandi, at ætlanin um at leggja øll tey smáu festini saman áðrenn privatisering ikki gerst eruleiki. Miðalstóru garð arnir við nakað av seyði nøkrum nevtum og tvem um dunnupørum sum húðaskógvaáliuð leggur upp til eru helst emastu brúk. sum við vissu rÁki bera seg. Tey eru ov små til høvudsvinnu og ov stór til atvinnu. Smáu festini erga at vera privatiseraði undir somu treytum sum ley stóru, og har uttangarðs- jørðin liggur í felag eigur sela altíð at kunna fara fram í heilum gyllin — innangarðs í hóskandi bøstykkjum Havnin og smáplássini Eitt álvarsmál, ið ongin tyk ist vilja røra, er uttanbíggja- jørðin. Nógv smápláss og útoyggjar hava havt ringt við at klára seg í nyggju tíðini. Vegna betru vinnu- møguleikarnar á stór- plássunum eru fólk flutt av hesum bygdum og við term um tær ognir, tey áttu Møguleikin at fáa jørð bí higa til leigu eigur tí — um smáplássini ynskja tað — at verða varveittur á teimum plássunum. Men. sum ein greiddi frá í Dimmu 28/8 97. er ongin trygd fyri, at festijørd verður røkt — held ur ikki å bygd. Skal tad al menna eiga, mugu treytir setast við, og eim fyrrsiting óheft av vinnuni umsita skipanina Vit mugu tó ikki gloyma at høvudstrupuleikin er, at ongin ognarjørd er í Havn, og lítil ognarjørð er á ødrum stórplássum, eitt nú í Klaks vík. Loysnin er tí at:selja í øllum fórum teir hagapartar ið liggja kring Havnina sum felagshagar. Til ber at lata jørð í Havn í gerðabyti við jarð á smáplássunum sum síðani kann latast fólki á staðnum til lagaliga leigu Fann til fyri stuttum óbygda yggin Koltur er funnin Í frítíðar- og fressur til summarhús og óðalsbrúks Ein sela av oynni kann sam stundis tryggja, at tað sjåld sama umhvørvid í oynni verður varðveitt, og oyggin endurbygd eftir fornum byggisiði Vert er eisini at geva gætur teirri skipan við leigutraðum, sum Havnar kommuna m.a. sum festari av Flatnahaga hevur skipað fyri. Slíkar leigutraðir eiga at koma fleiri í boði Royndir, útbúgving og gransking Føroyingar hava nú í hundr að ár átt góðar bunadarfrød ingar. Tiverri hava teir ong antíð sloppið at gjørst stór vegis roysni. Sum abbi min hava teir flest allir droymt sínar ungdómsdreymar um skilagott og miðvíst land brúk. men hava síðani noyðst at ásanna, at ongi granskingar- ella rådgev imgarstørv eru teimum í boði og ikki bar til at keypa sær ein garð heldur Nú pengar verða frá pri valiseringini er alneyðugt at tað góða folk, vit eiga verður sett at granska og ráðgeva. Teir nógvu roynd irnar seinastu árini bæði við mjólkarframleiðslu. seyða húsum, grasturkan, 0.9 eiga at kannast og samskipast vísindaliga. - Samstundis eiga vit at gera royndir at bóta um hagalendi eitt nú við veiting og at undirvísa bæði vinnubóndum og 6dalsmonnum í seyðaaling, velting o.sfr Eitt er í hvussu er púra vist: tað kemur ongin fram- burður burturúr rakstar studningi, framíhjárætttind um, mjólkarkvotum og toll- múrum, tann vinnubygnað urin er og verður sum at royna at lyfta seg sjálva upp eftir hárinum Nei, bíligari framaling av búnaðarverum, tað er vegurin! Kári á Rógvi Olsen, óðalsmaður hagastyrislimur