hósdagur 18. september 1997síða 8

8 tíðindablaðið Nr. 177 — 18. SEPTEMBER 1997 Kenneth Rasmussen av Skála hevur í summar verið í Viet Nam, har hann hevur ar- beitt sum ráðgevi á eini skipa- smiðju, sum um- vælir ferjur fyri Danida pengar I RD JOENSEN g Viet Nam hevur t ging av infrastruktur 3 landi Høvudsvegurin frå Hanoi rði og heilt suður í Me kong oyruna skal endur gørast Ein partur av hesum vegi eru ferjurnar, sum sigla um ánna har suduri í landinum Og tað eru donsk virki, sum i gera hetta arbeiði Karstensen skipasmiðjan í Skagen stendur fyri llum tí praktiska í samband við umvælingarnar av hesum ferjum. Men tí elektriska sum skal. hava teir fólk frá El-Service á Skála at taka sær av Kenneth Rasmussen av Skála hevur verið tveir mánaðar í Viet Nam, har hann hevur loyst ein annan skálamann, Dan T. Hansen, av, meðan hann hevur verið heima og hildið frí >Tað vil siga,< sigur Kenneth Rasmussen, »at danirnir - og føroyingurin eru bara ráðgevar, meðan vietnamesarar gera alt ar beiðið sjálvir.< Samstarvið millum Karst- ensen skipasmiðjuna í Skagen og Elservice á Skála er fleiri ára gamalt. Tað byrjaði í 1992, sigur Kenneth Rasmussen Og væl man hava hilnast, tí teir hildu fram at samar- beiða. Og umframt hesa uppgávuna í Viet Nam nú, hava teir áður samstarvað um líknandi uppgávur í fleiri londum. Til dømis í Tanzania, Ghana, Malawi og nú í Cambodia umframt Viet Nam Men í Cambodia varð so Ofridaligt, at teir hava tikið seg aftur fyribils gerast Ringur infrastrukturur Ein fyritreyt fyri, at idnadur kann mennast í einum landi er, at infrastruktururin er nytiligur »Hann er rættiliga våna ligur Viet Nam, sum er,« sigur Kenneth Rasmusen Havnir vegir, og jarn- breytir eru í ringum standi Sama skilið er við vatnveit- ingum og saniteru viður- skiftunum í býunum Sum sagt sigla ferjur um Mekong ánna. Tað er ein ordilig á, sum tað tekur eitt Rannvá og Kenneth ferðaðust Viet Nam og hugdu at landinum Ungur skálamaður: Danida rådgevi i Viet Nam korter hjá ferjunum at sigla um Ain býtir seg sundur í níggju greinar á sjálvari oyruni, áðrennn hon rennur í havið. Um tvær av hesum greinum sigla ferjur Men roknad verður vid, at um ár 2.002 verður brúgv gjørd um aðra av hesum greinunum Tað verður Australia, sum fer at standa fyri brúgvar- gerðini, sum verður eitt sama slag projekt, sum tað danska ferjuprojektið Onnur europeisk lond eru eisini við í vegaprojektin- um, sum nú er í gongd Viet Nam er lítið útbúgv ið land, og stórur tørvur er á útgerð, sum brúkast kann til hetta velduga arbeiðið, sum nú fer fram. So teir hava bara gjørt stutt av og hava bygt bæði betong- og skervvirki til tess at fáa til vega tilfar til vegagerðina Tað er umráðandi, at teir lokalu gera arbeiðið, men teir eru ógvuliga glaðir fyri hjálpina, teir fáa uttaneftir Danski parturin av út byggingini av Viet Nam er at seta ferjurnar um Me- kong ánna í stand. Talan er um 10 ferjur, sig- ur Kenneth Rasmussen Tær eru í tveimum stedd- um. 200 tons og 100 tons Tær eru gamlar, upp í 25 ár, og í rættiliga ringum standi Kenneth Rasmussen greiðir frá, at tvær eru liðugt umvældar. Og har var mest- sum talan um um- ella kanska nýbygging. Alt varð skrætt innanúr, og í einari vóru heili 80 tons av stáli skift út Tvær ski Tvær Skipasmiðjur eru í bý- num Can Tho, har Kenneth hevur verið. Onnur er al menn, meðan hin er partvís privatiserað >Og tað merkist,< sigur Kenneth Rasmussen. > Tann hålvprivata gevur betri løn og fær eisini betri fólk. < Kenneth Rasmussen sig- ur, at fólkið sum heild er illa útbúgvið, men tey eru kortini røsk at arbeiða Hann heldur ikki, at tey taka tað so tungt, um arbeið- ið, tey gera, ikki sær so gott út. Bara tað virkar, sum brúkast skal, tykjast tey halda Og her er so poltitikkurin hjá Danida at koma inn og venja tey at arbeiða sum vit gera vestanfyri Og primitivt tykist tað vera, sum gjørt er áður, sig- ur Kenneth Rasmussen Sum elektrikari á Skála kennir hann til sjålvsøgd ting sum til dømis kadal- bakkar »Slikt er púra ókent hjá teimum har eysturi,< sigur hann Ein av uppgávunum, ráð gevarnir hava, er at gera skráir til ferjumanningarnar, sum tey so skulu læra seg at arbeiða eftir Annars verða eisini tveir nýbygningar gjørdir. Tað eru tvær 200 tons ferjur, sum verða bygdar í Ho Chi Minh býnum, sum fyrr æt Saigon Hetta eru betraðar útgáv- ur av teimum gomlu, sum sigla á Mekong ánni. Og møguleiki er fyri, at tað verða fleiri smíðaðar aftur- at Tann fyrsti nýbygningur- in verður væntandi liðugur um hálvan september. Kenneth sigur, at tað, tey hava gjørt har eysturi, er gjørt liðugt til ásetta tíð. Og tað merkist væl, sigur hann, at tey eru errin av ti, tey hava gjørt Fátækt fólk Saman við Kennethi Ras mussen til Viet Nam fór eis- ini genta hansara, Rannvá Troest. Tey ferðaðust nakrar dagar har yviri, og hugdu at landinum Hóast Viet Nam er tridi- størst: rísútflytari í øllum heiminumm, er rættiliga få- tæksligt, sigur Kenneth. Ein medalløn liggur um 35$ - umleið 240 krónur -um mánaðan. Hungursmarkið er ein US $ - ella knappar sjey krónur - um dagin, so tað sigur seg sjálvt, at har er lítið avlop Og meira enn helvtin av fólkinum livir undir hung- ursmarkinum, sigur Kenneth Í landinum búgva tilsam- ans 79 milliónir fólk. 3,5 Ein av umvældu ferjunum milliónir fólk eru arbeiðs leys. Tað er umleið 10% av samlaðu arbeiðsmegini í landinum Ma er kríggið farið við Viet Nam. Men nú átti at verið lagað landinum ein rímulig framtíð. Og ikki færri enn 39% av landsins íbúgvum eru fólk undir 15 ár Býurin Can Tho, har Kenneth og Rannvá búðu, er størsti byurin í Mekong oyrum suðuri í landinum Hann liggur umleið 140 km sunnan fyri Ho Chi Minh býin Mekong oyran er ríkasta umráði í landinum. Har eru gróðrarlíkindi, og nógvur landbúnaður Landbúnaður og vinna standa fyri 34,5% av landsins = bruttotjóðarinn tóku Viet Nam er kommunist iskt land, og beinanvegin tå norðurveitnamesar høvdu vunnið kriggið, royndu teir seg við kollektivu landbún aði eisini har suðuri Men tað gekk ikki. og longu í 1979 fóru teir undir at leiga jarðarbrúkini út. Og veruleikanum fingu tey marknaðarbúskap við eini grundlógarbroyting í 1992 góð Góð útbúgving Heilsuverkið í landinum er væl útbygt. Har eru 2694 fólk ul hvønn lækna. Nak að, sum vit kundu øvunda teimum her á okkara leið um. Men hóast so er, eru sosialu = viðurskiftini hjá fólkinum ikki serliga góð Kenneth Rasmussen sig- ur, at eitt tað fyrsta, ein leggur merki til, eru allir teir brekaðu seljararnir, sum ganga á vegum og umborð á ferjunum og selja alt mill um Himmal og Jørð Tey hava funnið út av, at ferjurnar eru góður mark naður. tí har koma útlend- ingarnir, og so er at vera úti um seg. Stuðul fáa tey ann ars ongan, sigur Kenneth Eisini skúlagongdin er góð, sum vanligt er í kommunistiskum londum 80% av fólkinum duga bæði at lesa og skriva Kenneth sigur, at tað var rættiliga stuttligt at síggja, at tey hava bókstavin ð i teirra alfabeti Vietnamesiska alfabetið hevur ikki tey asiatisku teknini. sum vit annars kenna úr Kina og Japan Tað kemst av, sigur Kenneth, at skriftmål teirra er gjørt av einum fronskum presti. Viet Nam var franskt hjáland heilt upp at okkara døgum Nevnast kann, at Heindrikkur prinsur er upp vaksin har eysturi Vónir til ferðafólkið Hóast fólkið bæði dugir at lesa og skriva, eru kortini fá, sum duga enskt. Tað eru mest tey, sum arbeiddu fyri amerikanararnar, meðan teir vóru har Kenneth Rasmussen sig ur, at fólkið er ógvuliga vin arligt og sera áhugað í út heiminum. Og teimum, sur klára seg við fremmandum máli. dámar væl at tosa við útlendingarnar, sum eru har vviri Viet Nam er 329.466 fer kilometrar til støddar. Held ur stórri enn Italia Tad er eyðsýnt, at teir seta vónir til, at ferdavinnan fer at geva teimum nakað av inntøku komandi árini Og hon er longu vaks andi. Sum er koma umleið 400.000 ferðafólk árliga til Viet Nam, men tey rokna við, at innan år 2.000 verður talið uppi á tveimum milli ónum Veðurlagið er heitt. Ur 20 upp í 34 stig, er vanligt. Í Ho Chi Minh býnum er meðalhitin alt árið 27 stig Og fólkið er ótrúliga blítt og fryntligt, sigur Kenneth Rasmussen (Mynd: Kenneth Rasmussen)