hósdagur 18. september 1997síða 13

Nr. 177 — 18. SEPTEMBER 1997 ———ø————————————W————WKWIKiKG<iWIYOVV"—<——iIGGÚeeeeiecwaeaaeaeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee FE og tað fer at geva okkum eitt betri oljuumhvørvi at hava fleiri aktørar fleiri felag eru við í einum |. útbjóðingarumfari, tess betri kann tað blíva fyri Før oyar uppá longri sikt Tess So nógv feløg sum gjørligt Men tað eru helst tey sum halda, at vit heldur eiga at seta harðar treytir soleiðis at tað bert vera tey feløgini, sum veruliga orka, ið fara undir leiting og at tey smærri feløgini sum ikki hava ráð til at ganga inn undir ov harðar treytir, hárvið detta niduri millum! Alla aðrastaðni hevur tað vist seg, at tað tá skjótt verð ur staturin, sum agerar uppá teirra treytir. Myndin kopp ar skjótt, tí landið verður heft av, at onkur - fyri at skapa eina ímynd av succes má fáa okkurt at henda Og tað endar ofta við, at londini gerast sera lagalig við tey feløgini fyri at fåa tey at gera eitt sindur. Hava vit harafturímóti fleiri felag við, so fer kappingin uppá longri sikt at gagna land inum Oftani verður sagt, at ein eigur ikki at verða ov blå gdur og góðtrúgi in at halda, at oljufeløgini fara undir leiting fyri annað enn sína egnu skyld! Felggini hava egin áhugamál, og tað er einki løgið í tí. Síggja tey ikki eina rímuliga forrætning í at gera iløgur í Føroyum, so gera tey tað ikki. Tað er heldur ikki nakað tey royna at dylja í samskifunum við okkum, hetta, at tey hava profittáhugamál og síggja hetta sum eina forrætning Men tað eigur ikki at fåa okkum ul einki at gera og gerast so Ottafull, at:vit harvið seta teimum so og so harðar treytir alt fyri eitt Nú hevur tú verið við í arbeiðinum á Oljufyrisit ingim í trý ár og hevur verið við til at gera for 1 kanningarloyvi ol. Hesa seinastu tíðina hava verið nógvar atfinningar í fjøl miðlunum móti fyri at hon hevur m.a sttingim fyri verið alt ov lagalig mót vegis seismikkfeløgum ol Hava tit gjørt mistøk á hesum eki? Sjálvandi skal ein altíð lurta eftir atfinningum og hugsa um hesar. Tað gera vit ersimi í mun til forkann ingar. Men í mun til spurn ingin skatt, so er tað ikki okkara borð. Vit áleggja ikk: skatt í oljufyrisitingini Tad er eitt mál fyri skatta myndugleikarnar og Olju ráðleggingarneyndina Marknadarføring Men heldur tú, at vit vegna vánaliga tilrætta legging frá bæði Oljuráð leggingarnevnd og skatta myndugleikum hava mist nógvar pengar, sum lands kassin annars kundi fing ið? Eg haldi ikki, at vit hava mist nógvar pengar. Meg-* inparturin av teimum misku kanningunum, sum hevur verið, hevur bert ver ið í rættiliga stutta tíð í senn Haraftrat veldst tað eisini um á hverjum stigi í eini oljumenning ein metir okk um at vera í Herólvur Joensen sigur, at hann alla tíðina hevur upp fatað hetta fyrsta tíðarskeið ið sum eitt slag av markn adaføring av føroyska land grunninum Filosofun hevur so verið tann, at:vit skulu vera nokk so lagalig í byrjanini fyri at fáa nakrar kanningar gjørd ar. Tá vit byrjaðu við Wes ternloyvunum vístu vit stórt sæð einki um føroysku und irgrundina. Tá vórðu so gjørdar nakrar serstakar treytir, og tær hava se sann ihga givið landskassanum inntekur. Men tá vit so lótu landgrunnin upp fyri meira fríum kanningum í 96, SCIS tíðindablaðið | hugdu vit eftir, hvussu treyt irnar vórðu í okkara næstu grannalondum. Tað visti seg, at tå har í forkanning unum setir sera fáar treytir í. So kundu vit sjálvandi tosa um, um vit skuldu gera tað ødrvisi Herólvur Joensen sigur víðari, at tað er eingin, sum sigur, at vit neyðturviliga skulu gera tað sama, sum teir gera í ødrum londum Men okkara filosofi tá var, at tað var kanska fræg art - í hvussu so er fram til eitt |. útbjóðingarumfar - at hava lagaligar treytir fyri at fáa gjørt so nógvar forkann ingar sum gjørligt. Eisini meir marginalar kanningar, sum kanska ikki høvdu so stóra undirtøku í idnadin um, tí tað vildi geva okkum eina ábending um, hvørji eki oljuidnadurin sær sum áhugaverd Hesum måli heldur Her ólvur Joensen, at vit hava rokkið, og vit hava í dag rættiliga nógv kanningar úrslit og etsini eina rímuliga fatan av, hvar áhugin er mestur Hann vísir tí á, at hava vit mist nakað av lands kassammntøkum, so hava vit vunnið tað innaftur við at hava fingið nógvar og góðar kanningar Hugsa longur fram Vit mugu hugsa eitt sindur um tíðarkarmin í øllum hes um. Settu vit harðar treytir í forkanningarskeiðnum, so eri eg rættiliga sannførdur um, at tað vóru onkrar av teimum meira marginalu kanningunum, sum íkki høvdu verið gjøgnumførdar Vitanin hevði verið minni Vit høvdu kanska fingið nakrar fáar milliónir kr metra til landskassan, men eg trúgv: ikki. at tað heyði verið avgerandi uppá nakr- an máta, hverki fyri før oyskt vinnulív ella føroysk an búskap - vit høvdu tå tvørturímóti markerað okk um aftur enn einaferð á einum vinnugki við nøkrum stuttskygdum málum heldur enn nøkrum meira langsikt aðum Tað stutta av tí langa er tað, at vit gera hetta ikki fyri forkanningarnar. Vit gera tað í vónini um at fáa eina oljumenning á føroyska landgrunninum, og hon kann veruliga týða nakað, og tá kunnu vit seta heilt aðrar treytir Atfinningar Hvat fara tit at gera við tær affinningar, sum eru komnar frá feløgum um óhepnu avleiðingarnar av seismikkskjóting ? Tað fara vit sjálvandi at viðgera. Longu áðrenn vit fingu hesi brøvini var uppá tal at fara undir at endur skoða tann partin av loyvis treytunum Fráboðanar treytir ol. til VÆB eru ong- antid broyttar, síðani Wes tern skjeyt seismikk Herólvur Joensen vísir á, at tað í verandi loyvistreyt um stendur, at seismikk feløgini skulu boða frá um vegis útvarp og blað, hvar tey arbeiða. Hetta er nakað, sum ikki hevur virkað nóg væl - Vit fara tí rættiliga skjótt at innkalla tey, sum hava skrivað til okkum og tey, sum eru komin við atfinn ingum, fyri at vita, hvussu tad kann fremjast. Men tå tað er sagt, so skal eisini sigast, at teir partar av vinnulivinum, sum hava verið áhugaðir fyri at vita, hverjar seismiskar kanning ar verða gjørdar, hava fingið hetta at vita og somuleiðis hverji felag eru, sum hava loyvi til at gera kanningar -Fiskivinnan klagar um óhepnar avleiðingar av seismikkinum! Tað er nakað, sum vit i vetur mugu hyggja eftir, tá vit fara at eftirmeta, hvussu treytirnar hava virkað. Tað er annars misjavnt, hvat fólk og granskarar halda um tað. Tað kunnu helst vera fiski fleiri orsøkir til, at skapurin minkar, og hevur fiskiskapurin bara verið økjandi, meðan seismikk- urin hevur verid skotin. Eg må vidganga, at eg enn ikki eri sannførdur um, at våna- ligur fiskiskapur hevur nak- að við seismikkin at gera Tíðarkarmurin Hvussu ímyndar Herólvur Joensen sær tíðarkarmin fyri komandi oljumenning ina á føroyskum eki! Oljurådleggingarnevnd in hevur alla tíðina arbeitt út frá, at lógin verður fram løgd í heyst og samtykt einaferð í vetur, og at ein í prinsippinum eigur at vera klårur við 1. útbjóðingar umfarinum stutt eftir tað, soleiðis at tað kann lýsast komandi vár. Men hinvegin hevur løgmadur alla tíðina sagt, at tingið skal taka ta tíð tingið hevur brúk fyri Vit hava ikki nakað ynski um at skunda undir løg tingið. Tað er nógv meira avgerandi, at viðgerðin er gjøllig og at ein roynir at finna eitt felags stev í einum oljupolitikki Herólvur Joensen vónar, at 1. útbjóðingin verður út- skrivað, áðrenn vit koma summarinum 1998 ov nær, kanska onkustaðni millum mars og mai. Umsóknar- freistin verður eitt hálvt ár og skulu umsóknirnar síð ani viðgerast. Av tí at hetta er heilt nýtt fyri fyrisit- ingina, so kann roknast við at hetta eisini fer at merkja arbeiðið. Tvs. at fyrstu loyvini verða neyvan latin fyrr enn seint í 98 ella tíðliga í 99 Góður meguleiki Uppá fyrispurning um hann ikki eisini sær vandar í eini komandi oljuvinnu sigur Herólvur Joensen, at tað ger hann. Hann vísir her til partin av frágreiðingini hjá Oljurådleggingarnevndini um tær negativu avleiding- arnar av eimi oljumenning.- 13 Tað er løgmaður, sum umsttur oljuvinnuna tud er hann sett Herólv Joenser Sum N€VUI stjóra á oljumáladeildin Her eru tetr Þat i it f plá nun Loop! Men sum heild siggi hetta sum ein góðan mø Ik ika Kapt eitt vinnugrundaria sum er eitt sindur breiðar enn tað vit hava í das Men hvat ris sum bera otta fyri 1 á Í fyri Førovar at It rr ávirkanini, mi vit bara eru 45.000 menniskju VINNGN er so rt golju f if SASTOFr, al vandi er fyri, at vit verða forkoma okkara samfelag! Eg skal ikki siga, at tann møguleikin ikki er til. Mer nettup tann måtin vit hava arbeitt efur higartil - við at taka eitt stig í senn og lika sum gera greitt, at tað eru vit sum hava eftirlitið stýra utviklinginum og ar beiða í einum temo, sum hóskar til føroyska samfel agið og ikki neyðturviliga er lagað eftir, hvat olju feløgini høvdu ynskt - vísir at vit kunnu styra hesum Tad kunnu vit framhaldandi gera við at laga útboðsum førini soleiðis, at tey hóska til tað føroyska samfelagið -Tað hevur í orðaskiftin um verið víst á vandan og kemur tað eisini fram í onkrum av teimum rit gerðum, sum gjørdar eru við lærdar háskúlar, at vit førovingar hava ikki nóg professionell og útbúgvin fólk til á jøvnum føti at sita hinumegin borðið og samráðast við oljuídnaðin -og at hetta kann verða ein stórur trupulleiki! Eg havi sæð handa pro blemstillingin umtalaðan Sjálvur haldi eg ikki, at hetta er ein stórur vandi. Vit megna at siga hinumegin borðið. Men eg sigi ikki, at vit gera tað altíð einsamallir Sjálvandi skal tú brúka ráð gevar og hjálp frá ødrum Taðer ikki nakað ringt í sær sjålvum, at tú vidhvørt må ásanna, at tå hevur brúk fyri sakkønari hjálp uttan fyri landoddarnar. Við tí hjálpini ivist eg ikki i, at vit nokk skulu klára tær samráðing arnar við oljufeløgini. Og serliga um útboðstilfarið er so greitt, at ein veit, hvat ein vil hava burtur úr Politikararnir fyrireika seg Nu sóu vit, at tað vóru rættiliga nógvir politik arar, sum ikki vóru við á skeiðnum á Hotel Før oyum herfyri. Er tú ikki bangin fyri, at okkara politiska skipan als ikki klárar at fylgja utvikling- inum / -Eg minnist, at tað varð spurt um hetta á Saga-sem imarinum. Eg kann sum so ikki hava nakra meining um, hvat politikarar okkara eru førir fyri ella ikki. Men út frå evnisdøgunum á Hot el Føroyum i august kann eg bert siga, at politikararnir vóru væl fyrireikaðir og Framhald á síðu 2