leygardagur 20. september 1997síða 15

Nr. 179 - 20. SEPTEMBER 1997 - tidindabl ið Sjálvandi kunnu ellisárini skapa eitt tómrúm. Men tey geva okkum eisini møguleikar vit ikki hava havt áður Men vit novdast at gera okkurt sjålvi, at vera virkin ur teirra, ella ommurnar ambætaðu neytum Soleiðis fingu børnini innlit í arbeiði teirra vaksnu og lívsvirðini bórust víðari Hetta er broytt í dag, tí nu hava børnini minn innlit í dag, foreldrini skrivstovuni, ella aðrastaðn gera á Í Heri Joensen segði, at å heiðini hendi eisini mangt Ikki var onki um kland ur har eisini, klandur um torvheiðar, onkur hevði skorið inn um mark hjá onkrum ðrum Mógvur var dýrabarur Men spyr tey yngru í dag um mark úti á torvheið im. Og hver leggur í mógv? Eins dýrabar er mær sagt, at tarabrúgvin var tá tað ráddi um at verða fyrstur í taran. Hetta var jú áðrenn handilstødini gjørdust vanl ig Her er nakað, sum í dag er kallað siðsega, sum tað yngra ættarliðið, ið vaks upp á asfalunum, hevur ringt vid at skilja, sum vitu ligt er, tí samfelagið, tey liva í, og lívsvirðini, eru broytt Prestur segði, at hann nevndi hetta fyri at minna á broytingarnar í okkara tíð Undir torvhúsvegginum varð bálið kynt drekka kók að og vit fingu breyðflís við skerpikjøti ella rullupylsu Meg minnist enn, hvussu myggjabitarnir stungu, Men minnini eru dýrabar. Eisini tá ið onkur eldri leitaði framvið, settist niður og fekk ein drekka munn Hesa árstíðina lógu lívs virðini úti á bygd í torv- terranum, tí tað hevði al- stóran týdning fyri varman tann langa veturin Har undir vegginum vórðu eisini søgur sagdar, stuttligar søgur eisini, fólk høvdu tíð at práta og náðir ut seta seg niður - Í dag er hetta alt blivið sidsøga. Sjálvandi er lættari bara at trýsta á knappin, ella tendra kontaktina. Men eg haldi, at vit hava mist nak- að, sum ikki kemur aftur Tå varð torvið borið á bakinum í leypi, eins og tar in og tødini Og fyri at nevna tødini so er mær sagt, at i Svinoy haðani eg eri ættaður seks ella átta húskallar tød im á bakinum fýra fjórðing ar úr Gullaksstovu til møtis yvir í Vidurbergi, sum vend ir ímóti Fugloynni. So dýra bar vóru tødini tå. Nú fara tey í ánna mangastaðni Og tá gramdi ongin seg um ringan rygg, henda rygg, sum mångur ungur 1 dag er óarbeiðsferur av, og livir av eisini Hvort hevur sína tíð, tey vitstu ikki um nakað annað og vóru helst líka nøgd, sum folk eru nú á døgum Hesin sami Erik H. Erik- son sigur nakað soleiðis, at týdningamikið er at hava áhugamál, at hava ítriv, tí vit liva í einum samfelag í dag, har ið arbeiði og fritid eru meiri atskyld enn áður Fyrr, úti á bygd, var ar- beiði fritid og fritid arbeiði Hesi vóru ikki atskild, sum tey eru nú í stórbýnum Ti ræður um í nútíðini a' hava okkurt at brúka frí tíðina til, at brúka hana rætt til okkurt, sum gevur livs virði og lívsdygd. Og líka týdningarmikið er at velja tað rætta. Tí ikki tykkum at siga, so finnast ersini Ósunn áhugamál - Talandi dømi er tann nýggja ølstovumentanin, sum blómar í hevuðsstaðn- um, har mangur brúkar sína seinastu krónu Heri Joensen helt, at hetta var Oføroyskt og nýtt - Betri hevði verið at tikið sær stundir til ítrótt, ein túr í Guðs fríðu náttúru, ella okkurt annað uppbyggiligt. - Men áhugamál eru ikki nakað sum kemur dettandi omanífrá niður yvir okkum, tå ið vit gevast at arbeiða. Vit mugu sjålvi vera virk- in. Sunn áhugamál geva lívsdygd og lívsvirði fyri ungan, einsvæl og eldri, geva okkum samband við við fólk við sama áhuga og menna andans megi, eisini hu MU se går He rn Joe nsen hjå termum eldru I hesum sambandi hava pensjonistafeløgini gjørt eitt fyrimyndaligt arbeiði við at hava felagskvøld. hugna kveld spælikvøld og við útferðum innan- einsvæl og uttanlands Og táið ein kemur á tal við eldri fólk. eru tey ríkað Myndirnar eru av eldradegnum seinasta leygardag vit fingið ummheimin, og ikki minst útheimin fluttan inn í stovuna Hetta var ein hending so stór, at hon broytti livs vanaruar hjá fólki At halda skyming mátti dvína, her hvar ið fólk sótu saman og prátaðu um dags ins gerning, veðrið, skyld menniskjansligheit Sjálvandi hevði borið til at sett skerm upp í hvørjari kirkju, so kundi eg bara sit heima í stovuni og hildið sunnudagsprædikuna Men tá høvdu vit mist hitt dýrabarasta vit eiga samfelagið, nærveruna un Guðs orð - Gudstænastuna í orðsins rætta týdningi Ti Paulus apostul sigur at lívið í meinigheitini- hver hon so enn er - í Kristusi verður veruleiki í tann mun vit koma hver ødrum við og gera okkum galdandi við ti góða Við árinum vís, plaga vit at siga. Vit fáa royndir, og hesin vísdómur at duga streym, at duga at loysa úr lagdi, at ambæta dýrum var áður neyðugur til lívsins uppihald Lívsvirðini lógu í hes um at fáa kunnleika frå abb anum ella ommuni, ella teimum eldru, sum høvdu lívsroyndirnar Lurtaðu vit eftir teim um, so høvdu vit eisini møguleika at gerast vis, at blíva skilafólk I dag er øldin ein onnur, telduøldin og internetið Internetið hevur hild- ið sínainnrá segði prestur í Vági. Og viðhvert hevdi hann til stuttleika spurt næmingar sínar á studenta skúlanum um teir ikki høvdu ommu ella ein abba, verða vit Samveran í pensjónistafelogunum yngir fólk upp. Men tey eldru mugu ríva úr stólinum av hesum útferðum, eru uppyngd Slíkir felagsskapir og slík ferðaløg. geva lívsvirði, so at eg næstan gleði meg til at blíva limur í pensjón- istafelagnum, táið tann tíð kemur Gamli heimsspekingurin Aristoteles, sum livdi i Grikkalandi nøkur hundrad år fyri Krist, segði longu tå, at menniskja er ein sosial verða, ætlað til samskifti við onnur, og ikki til vera einsa- mell. At hittast og verða saman, gevur okkum lívs- virði og lívsdygd Yvir telduni- ikki undir torvhús Heri Joensen segði, at við nýggju miðlunum, fyrst út- varpinum, síðani sjónvarp- inum, og parabolini, hava fólk, ella hvat tað nú kundi vera Gekkurin hevði í fyrst uni so stórt tak á fólki, at møtini og aðrar samkomur máttu flytast til tey kveld, ongin Gekkur var — Spurningurin er, um vit her, frammfyri „húsaltarin- um“ - sjónvarpinum- hava fingið ein nýggjan, og liði- ligari form fyri sosialari samveru. Ella vit himprast við at vitja onnur, tá ið sjón- varp er. — Og nú er so bara mána- kvldið eftir- hjá teimum, sum ikki hava parabol. — Hesir miðlar gera okk- um ivaleyst vísar, men teir kunnu ongantíð nøkta tørv- in á at koma í samband við onnur fólk, tí tað er bara í felagsskapinum við menn- iskja, at vit uppliva med- sum kundi hjálpa teimum at gera uppgávur á teldu. Svarið kendi hann sjálv- andi frammanundan - Hóast hetta, situr eldra ættarliðið inni við virðis- miklum upplýsingum um okkara sidaarv Heri Joensen fortaldi „at tá ið hann las í Íslandi, minnist hann, at fornminn- issavnið har í mong ár hevði sent eldri fólk spurnarblød um ymist gamalt, fuglaveið- i, húsdjórahald, halgihald, ella hvat tað kundi vera. — Væl varð tikið undir vid hesum. At svara hesum spurningum var kanska ein máti hjá teimum eldru at fáa tíðina at ganga tey longu vetrarkveldini. — Hetta arbeiðið byrjaði í tryatiårunum, og tað verður hildið á enn. Og nú er hetta virðismiklir = upplýsingar sum kunnu brúkast í læru bókum og í teldum Ti tað at vera ingur, er at kenna sínar røtur g harvið lívið hjá forfedr um okkara | tan Í9roy siðsføgu kkara høvdu vit verið fátækar » teldan kann verð sum to eitt frálíkt amboð at skrå seta, men tað kundi ivaley verið gjørt men at bund ættarliðini beti samar Vit mugu sjálvi At enda nam Heri Joenser við tað at eldast og arbeið og áhugamál Vit vita øll sum arbeiða at tann dagur kemur, tá ið vit skulu leggja frá okkum og fara av arbeiðsplásinum Onkur hevur sagt, at vit helst skulu fara frá, áðrenn vit halda, at tey klára seg ikki uttan okkum Hetta eiga øll at gera sær greitt nog tíðliga serl iga í hesum arbeiðsloysis tíðum Sjálvandi kann hetta skapa eitt tómrúm í tilver uni. Men tað kann geva okkum nýggjar møgu leikar Er heilsan góð eisini tid til avlops -ov nóg tíð til, at tað ber til at spæla bingo alla tíðina, helt onkur fyri eisini verður Ti er tað av alstórum týdningi at hava áhugamál sum geva lívinum innihald Tað at vera upp tikin av einhverjum gevur lívinum virði M.a. eru ymisk kveld skúlatilboð, blómugarðurin skal røkjast og felagskap urin við onnur. Guðshúsini standa eisini opin minst hvønn sunnudag, sunnu kveld og halgidagar. Og tað ber til at gera sær tað til ein góðan vana at ganga í guðs húsini Heri Joensen segði, at onkur hevði spurt seg, hví tað bara vóru gomul fólk sum gingu í kirkju Eg fór at hugsa um hetta. Í vági plagar at verða um 100 fólk í kirkju Men síðani hann byrjaði sum prestur fyri átta árum síðani, hevur hann havt ein ar 200 jarðarferðir So vóru tað bara gomul fólk, skuldi ongin verið eft ir, ja, tað skuldi staðið min us 100 á kirkjukontoini nú — Men tað vísir seg, at táið fólk koma í ein ávísan aldur, fara tey at leita í gudshús ini. Men tey, sum leita í gudshúsini, eru tey, sum hava lært at ganga har sum børn — Tá er sáðið lagt í tey — Men vit mugu gera okk- urt sjálvi — Tann eldri má riva seg upp úr stólinum, styrkja seg sjálvan og fáa sær áhuga- mál. Tað ber til hjá øllum, sum hava førleikan — Soleiðis kunnu vit fáa rík ellisår, har vit samtíðis eru til vælsignilsi hjá okkum sjálvum og okkara med- menniskjum — Ein gamal plagdi at sig- a, at lívið er vert at liva, tå ið vit kunnu hyggja frítt uppá hvørnn annan. Tá er stuttligt at vera til og virði