fríggjadagur 10. oktober 1997síða 13

BS SS - 11. OKTOBER 1997 Nr. 194 - 11. OKTOBER 1997 Eyðun Johannesen, leik n, er í løtuni í Førovum yrireikar upp setingina av Shakespear leikinum „Dreymur jóan sekunátt“, sum Axel Tór garð hevur umsett Eyðun Johannesen kemur heim at seta leikin upp, í sambandi við 20 ára stovn- ingardagin hjá Grímu, ið leikstjórin sum kunnugt tók stig til Í leikinum verða einir 10 12 leikarar, og væntandi verður frumsyningin 5 mars næsta ár Sosialurin tosaði við Eyð- un Johannesen í sambandi við at Dario Fo, víðagitni leikritahøvundurin — fekk virðislen Nobels, sum er 7,5 mió. svenskar krónur Eyðun hevur einamest verið við til at gera Dario Fo kendan í Føroyum. Hen da leikritahøvund hava før oyingar tikid til sín, fyri á skemtiligan hátt at fáa á- skoðaran at taka ímóti leik um við álvarsligum inni haldi Tað undraði meg, tå eg frætti at Dario Fo hevði fingið virdislønina, at:tað var ein dramatikari sum fekk hana, sigur Eyðun Jo hannesen her hann m.a.f Avdúkaði muturgelur I ítalía Hinvegin, so hugsaði eg, at um nakar sjónleikhús- maður og dramatikari skul- di fáa hana, so var Dario Fo sjálvskrivaður. Eg hugsi eis- ini at ein atvold til tað er, at Dario Fo um nakar í seksti- árunum fór undir uppgerð- ina við Mafiu-felagsskapin og at avdúka mutur í al- mennu umsitingini í Itali - Hetta gjørdi hann uttan um partapolitikk og tær vid- gongdu rørslurnar, bæði á vinstra- og høgravonginum í Italia - Eg giti mær eisini til, at Dario Fo hevur fingið virð- islønina fyri at hava brúkt listina sum stríðsamboð, men eisini fyri sítt arbeiði sum listarligur vísundamað- ur og granskari, sigur Eyð- un Johannesen Leikstjórin sigur, at tilfar- ið sum Dario Fo hevur ar- Í un Johanneser nakar letkrittahøvundur skrivadur at fáa virdislønina Dario Fo fingið virdisløn Nobels: - Eg eri errin av honum og stoltur mina vegna - Hann er undangongumaður í at avdúka muturgølur í Ítalia, og hevur á henda hátt gjørt græsrótarbeiði, sigur Eyðun Johannesen um Dario Fo, sum hann fyri 30 árum síðan gjørdi kendan í Føroyum við leikuppsetingini „Tjóðar, lík og sælar kvinnur“ beitt við er vísundalig gransking um ítalskar fólka siðir í samband við trúgv og politikk Harnæst hevur Dario Fo endurreist gamla ítalska sjónleiksiðin „Comedia del” Arte“ Ut frá hansara arbeiði er hesin leikháttur spjaddur til europeiska meginlandið, og víða um í heiminum. Td eru leikbólkar í USA, sum framføra „Comedia del' Arte“, og tað er ivaleyst eis- int eitt úrslit av arbeiðinum hjá Dario Fo, sigur Eyðun Johannesen. Granskari og vísundamaður Annað arbeiði hjá kenda leikritahøvundanum veit Eyðun Johannesen at siga, at Dario Fo er limur í sið- séguligum granskingar- bólki í Sameindu Tjóða, sum granskar í sidsøguni innan sjónleik langt aftur í tíðina - Nógv av tí,sum er komið frá hesum arbeiðsbólki hava vit onga vitan havt um áður, eitt nú um, hvussu leiksiðir eru íkomnir og hverja ávirk- an tað hevur havt á fólk, sigur Eyðun Fyrstu ferð Dario Fo leik ur varð framførdur í Føroy um var í 1969, var tað við Eyðuni Johannesen sum leikstjóra Eyðun hevði tá verið á skeið hjá Dario Fo á Leik- húsinum Odin í Holsterbro, har Dario Fo hevur havt nær tilknyti, og hevur skipað fyri skeið o.t. í seksti- og sjeytiårunum - Eyðkenni fyri hansara skeiðleiðslu var sjálvandi, at hann var bæði leikrita- høvundur og útinnandi sjónleikar, men Dario Fo er eisini útbúgvin arkitektur, og hann varein frálíkur tek- nari, sigur Eyðun. Um hansara framúrskar- andi fråsøgukynstur, sigur Eyðun, at Dario Fo megnar at siga frá djúpumog tor- greiddum málum á slíkan hátt, at tað stendur klárt fyri áskoðarunum Grovur í fr - Hóast hann ofta er grovur og blasfemiskur í síni frá- søgn, so dugir hann at vera tað, uttan tó at virka guðs spottandi Hansara filosofi er, at lát ur gevur betur atgongd til menniskjuni enn ålvarsemi Hann er førur fyri at húðfletta = myndugleika trúgvar persónar og makt- menniskju. Hetta ger hann so meistarliga, at teir standa blottaðir, sigur Eyðun, sum hevur stóra virðing fyri hesi eldsál Stríðist framhaldandi - Hóast hann er vorðin víða gitin, heldur hann fram at stríðast, og vil ikki gevast áður enn mutur og annar rotinskapur er avdúkaður. - Hann er undangongu- maður fyri at avdúka munt- urgølur ltalía, og hevur gjørt græsrótarbeiði á hes- um øki, sigur Eyðun Jo- hannesen, sum í hesum við- fangi sigur, at hann er glað- ur virdisløntakarans vegna, og stoltur av at hava verið tann, sum gjørdi leikrita- høvundan kendan í Føroy- um H iskendi skandina serlréðingurin Valerij P. Berkov úr St. Pæt ursborg vitjar Fróðskapar setrið í døgunum 10. til 14 oktober Valeri; Berkov er professari í norðurlendskari málgransking á lærda há skúlanum í St. Pætursborg Síðan 1. aug. 1994 hevur hann verið <. protessari á stovninum fyri nordistikk og bókmentir á lærda há skúlanum í Oslo FUSSArI Vitjad i islandi Valerij Berkov kemur higar úr Íslandi, har hann hevur vitjað Háskóla Íslands og hildið fyrilestrar. Hann er 68 ára gamal, og er útbúgvin málgranskari á lærda há- skúlanum í St. Pætursborg Vardi í 1955 Dr. Art.-ritgerð sína um diatesutydningin av refleksivum sagnordum i gomlum islendskum og nú- tíðar norskum. Í 1971 vardi hann Dr.Philol.-ritgerð sína um trupulleikarnar í tví- málsligari orðabókagerð Vidger føroyska málið i russiskum storverki Hansara starv við norður- lendskum máli og bókment- um er sera umfatandi, og í høvudsheitum er talan um orðabókagerð og ritgerðir um mál. Hann hevur givið út ikki færri enn 14 stórar bøkur, harav tær flestu um- røda norðurlendsku málini Í teirri 13. bókini, sum kom út í St. Pætursborg 1996, er m.a. ei nágreinilig viðgerð av føroyskum máli; tann fyrsta av sínum slag á russ- iskum Høgt virdur persónur Valerij Berkov hevur starv- ast á lærda háskúlanum í St Pætursborg, á stovninum fyri russiskum í Bergen og nú á lærda háskúlanum í Oslo. Harumframt hevur hann verið við at ritstjórna fleiri orðabókum. Í 1988 varð hann valdur til út- lendskan lim í Det Norske Videnskaps-Akademi, og sama ár varð hann heiðrað- ur við almennu |. virdisløn fyri besta vísindaliga avrik: Russisk-norsk orðabók. So seint sum í september í ár fekk Valerij eina høgt metta norska virðislen >Akademika-prisen<, sum verður latin tí, sum í altjóða høpi hevur lagt serliga orku í at breiða út kunnleika um norskar = yrkisbókmentir, gransking og fagurbók- mentir. TIf. 55858 - Fax 57878 bo Fróðskaparsetur Føroya hevur fingið vitjan av russiskum professara. sum skal halda fyrilestur um nyggja ættar- ps OoRn liðið av tvímálsligum orðabókum Fyrilestur á Feroya- málsdeildini M ár 1:A í vi AK VOL K hk tyrilestur á Før ilsdeildini. Fyrilesturin sum verður á norskum, ber heitið: »En ny generasjon tospraklige ordbøker« Fyrilestrarevnið VSIT hann so: Dagsins tvímáls ligu orðabekur svara ikk nogvum av teimum spurn ingum, brúkarin setur. Hetta kemst lutvíst av íbygdu brekunum í orðabókum, og lutvist av sera óhepnar: siðvenju. Í fyrilestrinum verður dentur lagdur á spurningar viðvíkjandi kulturinformasjón, ekviva- lentloysi, ymiskar grama- tikkir fyri av- og innkoding av teksti. At enda verður eisini spurningurin viðvíkj- andi teldum og orðabóka- gerð tikin til viðgerðar A ÚKKLUR ” allar støddir Box 10 - 700 Klaksvik