fríggjadagur 10. oktober 1997síða 19

Nr. 194 - 11. OKTOBER 1997 MÁLTEIGURIN Tað forpestaða málið Nú í vikuni kundi útvarpið kunngera, at tingmenn ætlaðu »at taka yvir kirkjuna« "At taka yvir" verður í gerandismáli brúkt í nakað sama týdningi sum "at loysa av”. Vit kunnu siga, at tá ið Brundt- land legði frá sær, tók Jagland yvir. Vit hava eisini málisk- una "taka út yvir" í tydninginum "bera í bøtuflaka fyri" Men útvarpið meinti nakað heilt annað. Meiningin var at boða lurtarunum frå, at summir tingmenn nú vilia yvir taka kirkjuna (frá ríkisumsitingini). Men í tí nýggju mál- trúnni eru samansett sagnorð og sagnheildir mistonkilig; har skal forstavilsid ella tað fyrra liðið helst haggast av, og hevur orðafellið ávirki, so skal tað flytast afturum. Soleið- is fáa vit stuttlig målblomstur sum: taka yvir kirkjuna, taka aftur uppskotið, fáa inn hoyggið, taka inn snerið, geva yvir skarvin I Kryddinum hjá Dimmalætting fingu vit at vita, at ein ófantaligur pápi í áravís hevði »pestad lívið< hjá synunum Nú er einki, sum eitur "at pesta', men við tí nýggja av- høvdingarlærdominum í huga kann tann gløgg: lesarin rokna út, at málkryddaríið skuldi forstandast sum 'for- pesta'. Tann vánaligi pápin hevði forpestað sínum neyðars børnum lívið So er spurningurin: hví kubbar blaðmaðurin forstavilsið av orðinum, so at bara bulurin 'pesta' verður eftir? Er hetta nymodernistiskur skaldskapur, ella er hetta avhøvd ing av orðum, sum „líkjast donsum«? Tað man vera tað seinna. Men um tann skrivandi heldur, at:"for-" er danskt, so tekur hann feil; fá orð eru so supernorrøn sum forstavils- ið for-, sum vit hava í orðum sum forfedrar, formaður, forkoma, forganga og forvinna Tað verður tómligt og illgongt í féroyskum tekstum, um vit nú skulu avhøvda øll for-orðini. Vit kunnu so ikki longur siga forberg og forbiðin og forbrendur. Í staðin fyri at torfylgja skulu vit bara fylgja, og tann, sum fyrr var forfardur, verður nú bara fardur. Ein målpjøssari er ikki longur forherðaður, men bara herðaður, og tann málgóði lesarin forsyndast ikki longur, hann bara syndast. Tað kann henda álvarsligur skaði, um vit fara at siga 'svinna' í staðin fyri 'forsvinna', 'standa' í staðin fyri 'forstanda', 'måa' í staðin fyri "formáa' ella 'slåa' í staðin fyri 'forslåa', og "koma" í staðin fyri "forkoma'. Onkur, sum er bangin fyri at fara á rokfund, kann siga: eg verði etin. Og tað er nakað annað enn at vera foretin. At "taka yvir" og 'yvirtaka' eru hvert sítt. Upp á sama máta sum at 'skumpa undir konuna' og 'skumpa konuna undir" eru hvørt sítt. Tað fyrra peikar á gott lag: maðurin hevur hoyrt okkurt stuttligt og gevur konuni tekn við albog- anum. Men í tí seinna førinum er stødan kriminell: maðurin hevur forbrotið seg og er í ferð við at fjala óbótagerðina við spakanum. Men tað verður snópisligt, tá ið kirkjan skal takast yvir, C og forkirkjan må standa eftir. AS BEITUHÚKAR í ymiskum støddum við rustfrium svøvlum. Hava eisini 5 og 7 punds LODD. Tilboð verða givin. Vinarliga ringið tlf. 75259 A »AKSAKSIU UL 19 KROSSORDAGÅTA Loysnin frå seinastu viku Loysunarordid: VEITSLUGÅVAN *|=| |-|*| | |=|>| | =|<|-|-|=| |-|s| | 1 | IV] | Jæfe [salme] Jæ| zjpjojæ] |z|F|o|=| |<| [mfolæ] | z sl jelel fejet | |z|<|=|--| SEUEOEDE LIæjsfåjtlæjel på > |< |= tells} Jel-Jefejel<] s|=|o|-| |-|s|-)>| fej-Jrjeje | |-|=|--|=-| | eje] LI |x| |z|=| Jefjele[n]s]æfo fa] else] je] Relz|=| |--| |s| »|o] |-|=|=|s| fæle] |>|*|a|r)u| eynlejel-jejaf jafel-] |=-|-| | SÞAGNJANNNOØNADSNN |s| B =|e| |afs|s|*| |s|>|F|<|-|-|s |=|e|<|<|-| falelu[8læle]ale | I-|s|*|-|=|=| } Jel-Jæl=] | “ el |-Á |<f*sf=| SØ [Aja] 5 Hvenn er kros áta í blaðnum. Drigið verður millum røttu inn- sendu loysnirnar. Vinningurin er ein bók frá Bókadeild Føroya Lærarafelags ella Føroya Skúlabókagrunni. (Krossa av á listanum høgrumegin, hverja tú best kundi hugsað tær). Fyri at verða við í dráttinum um vinningin, má loysunar- orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hósdagin. Vinnarin verður saman við loystu gátuni kunngjørdur í blaðnum næsta leygardagin. Sendið loysunarorðið til: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs- havn — og viðmerkið >Krossorðagáta nr. ...< á bjálvan Loysunar- SEE Navi: 2 eeerereernsee skr ek eee i reed Bústaður: 20000060 ien er eent eneret Bygd/bjur: ..ssrssssssssssarran sr nr rrs sr rn sann Lesið føroyskt — hugsið føroyskt! Frá BÓKADEILD FØROYA LÆRARAFELAGS: J Ljésini slókna J Søgur úr Port Janua Q Bíblian í orðum og myndum J Indiånararnir. an um upprunafólkið i a: PP 0 Mangt er millum himmal og jørd Frá (* FØROYA SKULABOKAGRUNNI: J Samfelagsfrødi 1. Tú og samfelagið J Heimssøga 1 J Søgan um hini J Liv og gróður J Ordaskyn. Mín fyrsta orðabók Bøkur og annað tilfar — bæði innan og uttan skúlagátt.