týsdagur 14. oktober 1997síða 9

Nr. 195 — 14. OKTOBER 1997 tíðindablaðið | ; Javnaðarflokkuri - reyði tráðurin í føroyskum politikki. Foroya javnaðar- flokkur 70 ar Tað er himmalvíður munur á tí neydarsamfelag, føroyingar høvdu í 1927, og so tí vælferðar- samfelag. okur hava idag. Hetta er ikki minst javnaðarflokkinum, javnaOarrørsluni og javnaðarhugsjónini fyri at takka. Men tíverri, nógv fólk vita hetta ikki og onnur sýnast at hava gloymt tað, skrivar Birgir Mohr á Sandi m. a.: Fyri sjeyti árum síðan tóku fólk her á landi seg saman at stovna tað sokallaða »ringtelagid«, sum gjørdist tann førovski javnaðar flokkurin. Frammanundan heyði alt poliuskt kjak snúð seg um sjálvstýri ella samband, men við javnaðarflokkinum fekk politiska orðaskiftið stórri innihald fyri tann einstaka borgaran. Nú tók pol itiska kjakið seg upp um kør folks ins — ja um sønn líysvirði Oddamadur javnaðarfloksins tå sum so mangan seinni, var sko unmingurin Petur Mohr Dam, sum var lærari á Tveroyri. Aðrir und angongumenn voru Morentius við Stein. Torshavn, Joan Petur Das idsen. Sandi. H. M. Dambjørg Porkeri o.fl.. ið allir hggjaå undir grónu torvu nú Petur Mohr Dam var tann stóri leiðarin í langt tíðarskeið. Hann var føddur og uppvaksin í Skopun har hann tíðlga gjørdist faðirleys ur. Skopun er niðursetubygd av Sandi. Fyri stóran part vøru hetta fæloysingar, sum búsettust í Skop un, tí bygdin tå, sum nú, liggur væl fyri tl útróður vestanfyri Smáligt var í Førovum fyrst í hesi øldini, og einki er at:dylja yvir, at í niðursetubygdini mundi vera ser a småligt mangan. Petur Mohr Dam mundi kenna hesa støðuna betur enn mangur annar eisini á sínum egna kroppi sum faðirloys ingur. Umframt vána tíðir í Før oyum, so vóru eisini nóg fólk rakt av hervuligu sjúkum: turberku losu, so nógv doyðu í bestu árum mangan frá stórum barnaflokki Það, at Petur Mohr Dam kendi hesi vána kor so væl, mundi vera høvudsorsøkin tl, at hann vigdi sitt poliuiska liv saman við ødrum samsintum at berjast fyri betri kor um hjá fiskimanna- og verka mannafjøldini. hjá einkjum. fað wleysum og MINNI mentum í Sam felagnum Hetta segði gamli keypmaðurin í Skálavík, Viggo Dalsgaard, sål mær frå, eimaferð við hittust. Vigg hev hesa vitan m.a. frá tá ramlari konu í Skopun, Martinu Winthereig. sálu, sum var í heim inum hjá foreldrum Petur Mohr Dam's í Skopun fyrst í hest øldin I 1927 vóru framvegis ringar tíðir í Førovum, hvar tað var um ráðandi at fåa ul mat og klæði hvønn dag. I so máta kann ikki samanberast við tíðina í dag hetta ikki minst takkað verið javn aðarflokkinum og javnaðarrersl un á fakfelagsøkinum Fey fyrstu árini vóru sjónarmið javnaðarfloksins um søstaldemo kratiskan politikk ikki væl mót tíkin, og Mokkurin var ti politiskt veikur á Førova Løgtingi bæði í Wunum og 40'unum. Tað leikaði hart á mótvegis hinum flokkunum g tað kostaði tá at standa fram og siga seg hoyra til javnaðar flokkin. Innan faktelagsrørsluna var flokkurin sterkari og gjørdi seg munandi galdandi har, at fáa vanligum fólki betri livikor Í sambandi við tær óvanligu umstødurnar undir og eftir 2 heimsbardaga, var javnaðarflokk urin sera virkin. Saman við sam bandsflokkinum og sjålvstyris flokkinum stóð javnaðarflokkur:n faddur úl heimastýrislógina. Í 1948-50 kom javnaðarflokkur:n so í landsstýrissamgongu. Fyrsti landsstýrismaður floksins var Jó an Petur Davidsen av Sandi Få varð mett, at heimastýrislóg in var eitt stórt framstig og gott tilboð til okkum føroyingar. Givid er tað, at øll stig á sjálvstýrisleið síðan eru tíkin við javnaðarflokk inum á odda og innan karmarnar av heimastýrislógini Men nú er tíðin helst farin frá heimastýrislógini, og rikistelags skapurin í dag virkar ikki eftir førovinga ætlan. Tað eru flestu samd um. men hvussu samd vit eru víðari, ven eg ikki. Sjálvur haldi eg, at heimastýrislógin má endurskodast — nýggir karmar fyri ríkisfealgsskapi mugu smíðast Virki javnaðarfloksins í fimti irunum var sterkast innan fak felagsarbeiðið, og flokkurin var heitasti stuðul verkafólksins, sum so studdi javnaðarflokkinum meira og meira politiskt. Hetta er sama bílætið vit hava frá t.d. Svør iki, Noreg og Danmark. Urslitið var munandi bæti í lønarkorum og starvsvidurskiftum hjá fiskimonn um og arbeiðsfólki á landi Við valið 1958 fekk flokkurin rættuliga stóra undirtøku, skipar landsstýri og fær løgmann, Petur Mohr Dam. Førøyingar fingu tå m.a. munandi betraðar sosiallogir og nú nógv umrødda folkapensi ónin kom tá sum nsaframstig Og síðan tá hevur javnaðar flokkurin alla tíðina gingið á odda á Føroya Løgting) at:útbyggja Før oyar til tað framkomna vælferð arsamfelag, sum okur hava havt nú í ein gencrationsaldur, og sum okur eisimi kenna tað í dag, hóast flokkinum, skulu finnast einum rímuligum útboði a útbúgvingum til ungdómin. Eg veit væl, at upprunin til nógv av hesum er byrjað við at:fólk her norðuri hava tikið seg saman, men var flokkurin ikk: aktivur við at tryggja karmarnar og stóðuga út bygging innan hes: øki, so høvdu fleiri av hesum tilbodum ikki verið til í dag. Eins og flokkurin hevur verið við til at tryggja dag førdingar av útbúgvingunum so tær í dag eru á eins høgum stød og grannalond okkara Framtíðin Mad liggja stórar avbjóðingar fyri framman hjá føroyska samfelag num. Hugsað vit um eima møg uliga oljuvinnu, so er em vælut búgvin arbeiðsmegi eim fortreyt At vit hava eina vælutbunad ar beiðsmegi hevur altíð verið eitt aðalmál hjá javnaðarflokkinum Skal hetta framhaldandi vera so so hava vit avgjørt brúk fyrr flokk inum. Føroyar í dag eru væl á veg aftur í ta tíðina, har bert tey væl stilladu høvdu ráð at utbugva seg skal hetta broytast må javnaðar flokkunin framat aftur Tað solidariska prinsippið. ið vit hava barst fyri, m.a. tá tað kemur til eftir-løn, er í vanda. Ætlanin er at bróta hetta prinsipp bert fyrr at fáa figgjarlógina at javnviga og ikk: sum so at:loysa trupulleik arnar við penstónini. Fyri at loysa penstónstrupulleikan í framtíðini vit hava havt stór bakkøst inn í millum Það er himmalvíður munur á tí neyðarsamfelag, føroyingar høvd u i 1927, og so ti vælferdarsam felag, okur hava idag. Hetta er ikki minst javnadarflokkinum, javnað arrørsluni og javnaðarhugsjónini fyri at takka Men tíverri, nógv fólk vita hetta ikki og onnur sýnast at hava gloymt tað? Men enn er brúk fyri javnaðar flokkinum. Enn er flokkurin fræg asta borganin fyri einum góðum samfelag undir term givnu treyt um her mitt úti í Atlantshavinum einum samfelag sum byggir á demokrati og solidaritet. har få hava ov nógv og færri ov líuð Tey, sum hava leitt flokkin hesi sjeyti árini eru: Petur Mohr Dam Tvøroyri, Jákup Frederik Øre gaard, Gøtu, Atli Dam, Tórshavn, Marita Petersen, Torshavn. og Jó annes Eidesgaard, Tvøroyri, sum er núverandi formaður. Í Sandoyar valdømi hevur javnadarflokkurin havt tingmann øll árini síðan 1936, burtursæd frå årunum 1978 80. Teir, sum hava verið ungmenn floksins hidani eru: Joan Petur Davidsen av Sandi. Tórálvur Mohr Olsen av Sandi og Jógvan Adolf Johannesen. Dali, sum er núverandi tingmadur Javnadarflokkurin fer eisini í framtíðini at virka fyri stóru fjøld ini av verkafólki á landi, av fiski monnum, av starys- og tænastu- fólki 0.0. Flokkurin hevur fylgt við tíðini, men stendur framvegis fyri vælferð og javna, sølidariteti og tryggleika. Flokkurin vil fram er einasta loysnin at fåa gongd á inngjaldið ul samhaldsfasta. Eisini í hesum máli er javnadarflokkurin trygdin fyri eini veruligari loysn Taka vit løgtingsfiggjarløgina fyri koandi år, so er hon merkt av luxusiløgum og ikki nøkur loysn á pensiónstrupulleikanum ella samferåslutrupulleikunum, ið vit hava og fara at fáa“ Tað vil siga, at trup illeikar ið peika inn í fram tíðina verða ikki loystir. Skulu skilagóðar loysnir finnast, ið byggja á samhaldsfesti og framburð. so er avgjørt boð eftir javnaðarflokkinum At enda, tillukku við teimum 70 árunum. vónandi verður flokkurin framhaldandi tann reyði tráðurin í føroyskum politikki Eyðgunn Samuelsen e-postur: javnadar( Birgir Mohr, sum er formaður Sandoyar sýslu javnaðarfel- ags, skrivar vegis berjast móti teim kreftum sum vilja bróta niður vunnin rætt indi — eitt nú rættin ul fólkapen sion, sum eigur at vera fyri øll Sosial trygd og tólksins ognarrætt til landsins rikidømi. Lívsvirði til allar borgarar fram um løtt rakstr arróp. Hetta er nakað av tí, sum javnaðarflokkur:n berjist fyri og framhaldan: fer at berjast fyri Vit ynskja partafólki okkara kring landið tillukku við sjeyti áradegnum. Vit minnast við tøkk tey mongu, sum tóku tøkini innan hendan flokkin og innan fakfel agsrørsluna ella úti á arbeiðspláss unum. Tey hvíla í dag undir grónu torvu, men tey hava vunnið, teirra stríð var ikki til fánýtis, og tað er tað heldur ikki hjá okkum í dag og verður tað heldur ikki í fram tíðini Vinarliga Birgir Mohr, formaður Sandoyar sýslu javnaðarfelags Eyðgunn Samuelsen, b“ráðslimur í Klaksvík