týsdagur 14. oktober 1997síða 18

18 ítróttar - Nr. 195 — 14. OKTOBER 1997 Sjónarmið Ein foroysk fólkakirkja? Er tað rætt at skipa eina fólkakirkju í Fóroyum, sum eitt kopi av donsku fólkakirkjuni? Kanska er fólkakirkjan ein fornleivd, sum er søguliga avmarkað til tíðina eftir trúbótina ? » } ik k kITkiu N Í kk k Kk k 1 k kirk k k k r ) rk Fø N { kirkju 5 Ms á SK it kirk Í k ið >) KOS n cina kirk Sum c í í kirk prestalønir, sum koma úr Danmark. Og her Kunnu vil SKOVL upp Í at kirkjan í Førovum er lutfallsliga fle ferðir hi? g akst c kirk Danmark t er fø SÁ KITK € i 144 7 Sa. * 1 + på r k r 3 % K Fo 3 1, k ) IK kk } IK i M 1 , k * H K «IK Svarið e ikki til at samanbera átrúnaðarligu støðuna í Danmark og í Før í Danmark eru umleið % av tólkinum limir Ikakirkjuni. Tey kirkjunt, ella limir í ødrum trúarrætningum hest eru kanska bara eini 2% restin eru rættuliga líkasæl I Føroyum eru umleið 18-22% av fólkinum ikki limir av fólkakirkj- uni — hesi eru ikki kristi- liga likasæl, men aktiv kristin í ødrum kristnum trúarbólkum. Afturat hesum, so eru hest lut- falsliga væl umboðað í Íkakirk ; k Fólkakirkjan tann tíð tað var Íkakirkjur. har allir undirsáttarnir í nýggju h impul Va FÁ mangastaðni he t Men. tað merkir kort kk } JJ { kor k ir í £ Yr 1 SK , , år % Vik f k 1 i IST ) } i r På PK 5 Noreg kh ng II DVØTIK m prin cinum pr S verða kongur VVir nyggja N egi Men, tå Island seinni fekk fullveldi. vóru tíðirnar so nógv broyttar, at ongin hugs aði um at fara til Dan markar — ella Svørikis eftir einum prinsi at stjórna landinum. Ísland fekk einforseta, eins og Føroyar í dag høvdu valt em forseta — undir heitinum løgmadur — um landið fekk fullveldi nú Tað er rættuliga óhugs- andi, at føroyingar í dag høvdu vent sær til Dan- markar og biðið Júkim um at verða kongur føroyinga. Kongsdømi er cin fornleivd — tað virkar væl, har tað virkar væl — men ongin hevði stovnað ci kongsdøm í dag. S cs Ér lað cisinm ) folkakirkjuni! Nyggjar tidir, nyggjar loysnir! | nutíðarsamfe lagn Im er hesum sambandi skulu koma ur landsstvr i rå I ul g 1 s Hvi skal ein partur av cimum frugv. agdur undir fult frælsi til sy ivgera sína kirk skipan? Kirkjuli nitratrvini erga at koma ir kirkjuni — frá presta stættini og frá kirkju folkinum Sum skipanin er hevur biskuppurin rætti liga avmarkað andaligt vald — kanska onki: og kirkjumálaráðharrin hevur als onki andaligt vald! Uttan sjálvandi tað hann tiltuskar sær sum umboð fyri ein bólk av samsintum. Og ein av størstu trupulleikun um i følkakirkjuni er just leiðslubygnaðurin kommandostruktururin hvar tekur avgerðir í fólkakirkjuni? Várharra sum eru frekast rðast? Mans í IN } h eim skipaðan i > > SSA } stóðar { Før mr lag ø | sum bu k nu Jalæruni rn | Þ k r > t | 1 mum HSKU úarra neunum if kristnu læruna. Søgul g juridiskt er stødan sjálvandi ein onnur men um løgungið ikki kann diktera brødra samkomuni ella hvitu- sunnusamkomuni, enn minni katólsku meinig heitini teirra kirkju skipan, hví skulu at kvødur frá hesum trúar bólkum so medvirka i avgerðum fólkakirkjuni viðvíkjandi? Spyr kirkjufólkið!!! Um so er at ministarin løgtingsmenn ella klerkar ætla sær at broyta galdandi vidur- skifti millum kirkjuna i Føroyum og kirkjuna í Danmark, so eiga tey fyrst og fremst at spyrja prestarnar og kirkju- fólkið um hesi ynskja at stødan verður broytt Føroyska kirkjan hevur hverki brúk fyri anda- ligum diktatur: úr løg tinginum, Tinganesi ella úr Jóannes Paturssonar gøtu. Kristindómurin er og verður aldrin ein spurningur um meiri lutaavgerðir — men í einum nýtímans, einum framkomnum kirkjulidi, er tað skeivt — ja, bein leiðis mannminkandi, ikki at spyrja brúkaran, vanliga kirkjugangaran, hvat hesin hugsar Loysing merkir totalábyrgd! Það, sum kirkjumála ráðharrin hevur í huga er helst, gamla fóroyska niðurlagið: í Féroyum skulu føroyingar ráða og danir gjalda. Men skulu føroyvingar hava 1 sína egnu folkakirki ju, SC noyðast teir sjálvir at nannminkand ISS Og í sambandi við eir SKI iøku kult kirkjutolk/p kar at Hiknua eimar 8-10 milliónir kronur ut á límirnar í folkakirkjum i Føroyum Tad er sjálvandi heilt orimuligt at vænta at onnur enn fólkakirkju limir skulu gjalda fyri kirkjuna í Føroyum Ein loysing frá donsku folkakirkjum ber etsini við sær. at føroyska kirkjan — prestar og kirkjufólk — mugu finna saman um ein bygnað sum er hóskandi til før oysku kirkjuna í dag og framyvir; og sum er hóskandi í einum landi, har í minsta lagi 20% av fólkinum eru limir í ødrum trúarbólkum Ein fyribils loysn hevði verið, at kirkjan fær loyvi til at líkna rakstur og lønir á límir- nar í føroysku kirkjuni; at skipað verð:r fyri einari synodu — á einum kirkjufundi, har prestar nir eiga helvtina as limunum. og umboð fyri kirkjuráðini hina helvt ina; meðan biskuppurin og í hansara stað dóm prósturin erga avgerandi atkvaðuna. Síðani skal kirkjan koma við upp skoti um at:loysa kirkj una frá lagunginum, og um bara at verða styrd hagant í tann mun. øll nnur trúarfeleg verða al Kirkjumálaráðharrin hevur kanska ikki gjørt sær storvegis hugsanir im ekklestologi — vón andi hava klerkarnir gjørt tað! Men. eitt megnar ráðharrin og løgtingið kortini ikki. og tað er at:loysa ekklesta. kirkjuna, frá Várharra smálutirnar leggur hann kanska ikki so nógv í! Tad hev helst verið hóskandi. um te. sum skulu taka hesar av gerðirnar. líta til Svo ríkis. har samtykt er at skilja kirkjuna frá stat mum — m.a. tí at stødan har líkist teirri føroysku orsakað av mongu fri kirkjunum í Sveríki Og fyri Guðs skyld gerið ikki framtíðina hjá førovsku kirkjuni til cina »hovsalovsn áðrenn næsta val! Bergur Jacobsen Fyrilestur umborð á Hoganesi Mánakveldið 20. okt. kl 20.00 heldur Tórður Jóans son Íyrilestur umborð á sluppini »Høganes« í Runa vík. Heitið er »Bretsk láni orð í føroyskum máli< Tordur Jóansson, dokt ari, sigur frá arbeiðinum við at finna fram til, hverji orð eru komin uttaneftir inn i føroyska málið. Kanningin kd x } po 3 r / í 4 78%. æi. Á i PM > + P i / RL 4 r pt 4 ir x+ 0" GN yn NA | > I LW LM < ? í ANN } + +” 41 “Í p x + A í Á BÍ Y % 4 XX SI 9, 4 a. Myndin sýnir sjókan frá | 666 Sd Eid I níð (sluppir í e tr rar Fyrilesturin verður hildin á ein óformellan hátt og søletðis at:eisini ikk fakfólk skulu fáa nakað burturur Sum flestu sjómenn og løroyingar annars vita, eru nógv orð umborð á skipi tikin beinleiðis úr enskum máli. Hetta hevur serliga verið galdandi fyri sluppir og trolarar (td. >skailett »Sstima«, »veirar« »sjorast« osfr.). Men Tórður Jóansson hevur við granskingarstarvi sínum víst á, at føroyska málið eisini langt áðrenn hetta hevur fingið lániorð frå fremmandum sjófólki og ødrum vitjandi. Tí hevur nevndin fyri Felagið Høga- nes hildið tað vera spenn andi at hoyra nærri um for vitnisligu « úrslitini hjá Pórða. Vit hava í samráð við Tórða mett helini umborð á Høganesi at vera vælegn að ul júst eitt høvi sum hetta. har nomið verður við hvussu skipini eisini boru ORÐ millum lond. Fyri lesturin skal ikki verða nøkur háfloygd teoretiser ing, men er sum nevnt eisini ætlaður vanligum fólki Aftan á verður høvi at keypa ritgerðina hjá Tórða English loanwords in Faroese<, og at fáa hana signeraða, um tað er ynski ligt. Henda bók er just ut og kemur ein før komin yvir partar av Norðurstlantsnænð vsk umseting eimaferð ur Fe wið Høganes verður søstatt eisini á henda hátt við til at markera, at Før var aftur hava fingið ein doktara í málfreði. Báðir teir fyrrverandi — Jacob Ja cobsen og Chr Matras — eru sum kunnugt ikki longur føldum á Skráin fyri kveldið sær annars soleiðis út 1) kl. 20.00 stundisliga Vælkoma og stutt frågreid ing um sluppina Høganes 2) Tórður Jóansson, doktari greiðir frá granskingarar beiði sínum: um innihaldið í doktararitgerðini og eitt sindur um arbeiðsháttin 3) Brot úr sjónbandi frá doktara-tilnevningin 8. juli 1997 4) Kári Sverrisson syngur og spælir 2-3 skotskar sangir S) Kaffi, te & køkur; óform- ligt pråt 6) Umleið kl. 22: endi, sela og dedikation (signering) av bókini »English loanwords In Faroese«