leygardagur 4. oktober 1997síða 15

Nr. 189 - 4. OKTOBER 1997 EIRIKUR LINDENSKOV Við nýggjasta filmi sínum gongur Nils Malmros nýggjar leiðir. Higartil hev- ur hann gjørt allar filmir sínar út frá egnum endur- minningum. Hesaferð hevur hann tikid eina av donsk/ føroysku klassíkarunum innan bókmentir - bókina hjá Jørgen-Frantz Jacobsen, Barbara, sum kom út í 1939 Eisini tíðarmyndin og um- hvørvid er ødrvisi, enn tað plagar at vera hjá Nils Malmros. ; Vit eru ikki í Arhus í fimt- iårunum, men í Føroyum umleið 1760, her stórsligna nátturan setur sínar avmark- ingar í kærleiksdramanum Kortini er talan um ein rættan »Malmros-film« Upprunaliga tulkingin av skaldsøguni er væl í tråd við forlongda temaði, sum altíð hevur størsta tydningin - júst tann pína, sum bundin er saman við kærleikan. Tað sást longu í fyrru filmunum hjá Nils Malmros um tey ungu og teirra forelskilsi, eitt nú >Kundskabens Træ< (1981), og kanska enn meir- a í viråislønta »Kærlighed- ens Smerte« (1992). Eingin ivi er um, at Nils Malmros hevur Barbaru í huga, tá hann ímyndar sær tað sár- baru Kirsten í hesum fimi Báðar kvinnur við nógvum kenslum og við stórum vón- um til lívið Femme fatal Í útgávuni hjá Malmros byrjar søgan »Barbara« um borð á skipinum Fortunu. Hagani vit gjøgnum sjón- arhorn harra Pál uppliva, hvussu tað er hjá einum donskum ungum og eldhug- aðum presti er at koma til veðurbardu Føroyar at út- inna prestagerningin. Hóast álvarsligar ávaringar gerst tann ungi presturin skotin í Barbu, eini »femme fatal«, sum við eksotisku útstrál- ingini dregur menn til sín Tað er hennara syndafulla og óskylduga sjarma, sum fangar harra Pál - ið er fongdur av girnd. Hóast áv- aringarnar og religigsa stríð harra Pál verður kærleikin fullborin - til Andreas Hey- de kemur aftur á klettarnar Hann er lesandi í Keyp mannahavn og er bróður- sonur prest og sorinskriv- ara. Andreas er ein ungur sjarmørur, sum fær skapt lív Í skaldsøguni verður sagt frá úr ymsum sjónarhornum: Vidhvørt Barbu, við- hvort harra Páls, men í stórri og stórri mun merja vit, at veruliga sjónarhornið er sorinskrivarans. Hesin gløggi, men mannahatski gudloysingurin hevur alla tíðini verið bergtikin av Barbu, men hann hevur ongantíð torað at gjørt dreymin til veruleika. Tí er tað bæði láturligt og grátuligt, at júst hann óbein- leiðis gerst lagna hennara í tí annars so »deyda« by- num - Havnini. Veruligu ør- indi hansara eru at gera eina ritgerð um Føroya náttúru og búskap, men bæði harra Pál og Barba eru greið um, at Andreas er ein hótían. Men eingin kann gera nak- að við tær erotisku megina, ið strálar av Barbu Ørur av Tá harra Pál at enda slepp- ur av aftur Mykinesi, og kemur aftur til Miðvágs, er Barba farin til Havnar við Andreasi. Hennara girndar- liga kærleikssamband við Andreas merkir tó ikki, at hon missir kenslurnar fyri harra Páli. Tá hann - ørur av sjalusi kemur til Havnar, gevur Barba seg til fulnar upp i hendur hansara, og vit siggja eina inniliga kær- leikssenu teirra millum, hó- ast hon longu næsta morgun aftur er farin til Andreas. Harra Pál roynir at liva við ostødugu náttúru Barbu, men hann megnar ikki at vinna á svartsjúkuni. Upp- østur av Gapriali, ónda syst- kinabarni Barbu, sum í ver- uleikanum er eins øvund- sjúkur og harra Pál, tekur hann Barbu og Andres á bóli. Andreas tekur til rým- ingar, og Barba verður sett í »myrkastovu«. Hesum syrgir Gaprial fyri - sum frá at vera handilsforvaltari, nú er vorðin hjálparmaður fút- ans Sorinskrivarin fær valdið Nú er tað, at sorinskrivarin, sum vit annars ikki hava sæð so nógv til, trýnur fram á pall. Tá Andreas fer til farbróðurin at biða hjálp og sigur honum frá hendingini við Gapriali og harra Pál, verður avdúkað, at sor- inskrivarin í loyndum hevur skrivað ritgerðina, sum Andreas als einki hevur gjørt við, meðan hann hevur verið í Føroyum - vegna Barbu og dovinskapi ann- ars. Andreas verður tvungin at svíkja Barbu og fer úr Føroyum við Fortunu morg- unin eftir. Ikki fyrr enn Fortuna leggur út á hav, syrgir sor- inskrivarin fyri, at Barba verður leyslatin úr myrka- stovu. Olukkulig fær hon skil á, hvat hent er, og roynir hon uttan eydnu at rógva aftan á skipinum, sum hvørvur í mjerkanum. Barba rør aftaná, men hvørvur. Sterki ovurhugur hennara verður eisini henn- ara lagna Filmurin og skiljast Hóast vit ikki beinleiðis síggja, at Barba doyr, er als eingin ivi um, hvussu vit skulu tulka tað, at hon hvørvur í mjørkanum. Her- við skiljast filmurin og skaldsøgan, sum letur hana koma aftur á Havnina, har hon berføtt og niðurtyngd av sorg fer gangandi nidan aftur i Nyggjustovu til mammu sina. Meðan skaldsøgan leggur upp til framhald, endar filmurin dramatiskt við, at Barba gerst eitt við náttúruna, sum skapti hana. Nils Malmros hevur list- arliga skerpad tulkingina Hetta verdur enn greidari, um vit hyggja at luti sor- inskrivarans Í skaldsøguni verður sagt frá úr ymsum sjónarhorn- um: Viðhvert Barbu - aðrar ferðir harra Páls, men í stórri og stórri mun merkja vit, at verurliga sjónarhorn- ið er sorinskrivarans. Hesin gløggi, men mannahatski gudloysingurin hevur alla- tíðina verið bergtikin av Barbu, men hann hevur ongantíð torað at gjørt dreymin til veruleika. Av somu orsek er tað bæði lát- urligt og grátuligt, at júst hann - tá hann endiliga ger nakað, skrivar ritgerðina hjá Andreasi - óbeinleiðis ger seg sjálvan skyldugan í deyða Barbu. — Barba elskaði kærleik- an, hevur Nils Malmros so ofta sagt, og kann tað eisini vera orsøk til, at søguliga fyrimyndin, Beinta, av medsystrum sínum varð skírd illa-Beinta Í skaldsøguni er spurn- ingurin um deyða Barbu 6- greiddur. Men Nils Malm- ros tekur avleiðingina fult út við at lata sorinskrivaran fáa síðsta orðið Hetta verður gjørt í einum brævi, har hann viðgongur, at eisini hann var stýrdur av fåfongdini, tí fåfongdu vón- ini um, at hann kundi gerast lagna Barbu At enda skilir hann tað, men ov seint er. Surgarleikurin er full- komin...