týsdagur 7. oktober 1997síða 6

6 tíðindablaðið 5062 Nr. 190 — 7. OKTOBER 1997 Ráðharraábyrgdin kann gerast til politiskt ráðaloysi Samfelagsfróðingur saknar fasta mannagongd, og at beiðið at gera fíggjarlógina fyri komandi ár Jan MULLER Politikarnir hava ikki funn- ið stevið, síðani nýggja styr isskipanin kom í gildi í full um líki á Olavsøku í fjør Tað heldur Jóannes Hansen samfelagsfrødingur, sum serliga hevur heft seg vid at tað er sera torført at finna tiska viljan, sun stendur aftan vra aftur og aftur er ikk: frítt, at tú onkun hursar, at talan er um politiskt »iljaloyst í staðin fyri ráðharraábyrgd. Síðsta dømid um hetta er uppskot ið til fíggjarlóg. T essan hevur spurt seg fyri un ra upphædd, sum er í op skotinum, so verður sagt, at hetta er tað, sum umsitingin heldur skal brúkast til hetta målsøkid komandi árið, og samgongumenn skýra upp- skotini, sum eru komin frá teirra politisku feløgum fyrr luksusfløgur Eg sakni ofta ta polit- isku viðgerðina í landsstyr inum og samgonguni av uppskotum, áðrenn tey verða løgd fyri løgtingid, og eg haldi, at tað hevði verið vert at roynt hjá lands- stýrinum at funnið fram aftur tað, sum áður varð rópt lítla samgongan. Soleiðis sum eg havi skilt tað, so var tað eitt forum, har sam- gonguumboð royndu pol- itiskar ætlanir og bryndu tær, soleiðis at tað fingust greiðar ábendingar um, um ymsu málini vóru kundu fáa undirtøku ella ikki. Nú eru eingir landsstyrisfundir, og tá tað heldur ikki tykist vera lív í lítlu samgonguni, so spyrt tú teg sjálvan, hvussu samgongan samstarvar Ráðharraábyrgdin vigar ov tungt Jóannes Hansen heldur, at tað vidhvørt kann tykjast sum um politikarnir hava stært seg ov blindar uppá ráðharraábyrgdina - Teir skulu syrgja fyri, at avgerðirnar hjá løgting- inum verða settar í verk, og at umsitingin av teimum er, soleiðis sum hon eigur at vera, men teir skulu eisini politiskt fyrireika tað, sum verður lagt fyri løgtingið at taka stóðu til, og tað er í hesum, at eg havi eina kens- lu av, at tað haltar meiri nú, enn tað ofta gjørdi undir gomlu stýrisskipanini Jóannes Hansen nevnir sum dømi tær viðmerking- ar, sum samgongumenn í síðstu viku lótu falla um í- løguupphæddirnar, = sum standa á fíggjarlógarupp- skotinum Tá studentaskúlin í Hoydølum fór um tey 60 í síðsta mánað var landsstýr ismaðurin í skúlamálum har uppi. og hann boðaði frá, at skúlin skuldi fáa nýggj holi i fødingardagsgåvu. Talan er um eina stóra ílegu. men eg kenni einki til, at hetta hevur fingið nakra poliiska viðgerð. Og politisku við merkingarnar benda á, at hvorki henda ella aðrar iløgur í uppskot jarløgtingslog í síðstu viku ' Y Í fíg mum til T£ hava fingið eina samlaða politiksa viðgerð Kanska kunnu vit siga at sjálvtskuborðið. sum figgjarnevndin fyrr hevur verið skuldsett at seta fyri »o sjálva, nú er dekkad av lana»».'"ismonnunum Tað er í hvussu um bendir á, at bara ci pártur av fløgunum, sum standa í uppskotinum, fara at hava meguleika at yvirliva, tá uppskotið verður samtykt Og verður tað soleiðis, so er ikki frítt, at tú fært eina kenslu av, at politiska ar- beiðið í landsstýrinum meir hevur gingið út uppá hjá einstøku landsstýrismonn- unum, eftir ráðgeving frá umsitingini, at siga frá, hvat hevði verið ynskiligt at gjørt í økjunum, sum teir hava ábyrgdina av, heldur enn at brúka ráðgevingina frá um- sitingini í politiksa arbeiðn- um at raðfest tað, sum sam- gongan við atliti til karm arnar kann semjast um at gera Og tá er tað so skjótt, at tað kann gerast til, at ráð- harrarnir brúka landsstýr issessin at profilera seg sjálvar, heldur enn at finna út av og syrgja fyri politiska viljanum Sum at ganga á knívsegg Jóannes Hansen undirstrik- ar, at hann heldur ikki, at tað hevdi verið rætt, at landsstýrið legði eitt so lið- ugt seymað uppskot fyri løgtingid, at uppgávan hjá teimum í løgtinginum og serliga teimum í samgong- uni bara var at atkvøda tað igjøgnum tingið — Tað ræður um at finna réttu javnvågina, og tað er kanska nátúrligt, at tað tekur sína tíð at finna hana, eftir at ein nýggj skipan er komin at stýra eftir. Tá Jóannes Ejdesgaard var landsstýris- maður í fíggjarmálum, og tað varð tosað nógv um sjålvtøkubordid í fíggjar- nevndini, legði eg til merk- is, at hann tyktaði løgtings- menninar við, at um teir ikki sýndu ábyrgd mótvegis Jóannes Hansen, samfelagsfrødingur saknar oftani ta politisku viðge rðina í landsstýrinum og í samgonguni uppskotinum, sum lands- stýrið hevði lagt fyri tíngið, so fór tað kanska at verða neyðugt at avgreiða allar samráðingarnar um fíggjar- lógina í Tinganesi, áðrenn uppskotið kom í tngið. Í Danmark hevur tað verið mett sum hóttan ímót valdsbýtinum millum útinn- andi og lóggevandi valdið, at so stórur partur av sam ráðingunum um fíggjarlóg ina ofta hava gingið fyri seg aftanfyri glasdyrnar í for- sætismálaráðnum ella í fíggjarmálaráðnum. Millum annað hevur verið sagt, at tær samráðingarnar, sum ganga fyri seg í minister- inum ikki eru almennar, meðan viðgerðin í unginum er almenn, og at tað er týð- andi fyri fólkaræðið, at al- menningurin fær innlit í so stórar partar av politisku viðgerðina, sum tað á nakr- an hátt ber til, og tað fær almenningurin av tí, sum verður vidgjørt í tingsalin- um — Nú havi eg eina kenslu av, at politikarnir í navn- inum av ráðharrastýrinum hava hug at fara í hina veit- ina, og eg kvígi fyri, at um politiska fyrireikingarar- beiðið í samgonguni av fíggjarlógaruppskotinum er so lítið, sum utsøgnir frå samgongulimum kundu givið ábending um, so kann tað hava við sær, at endaliga samtykta fíggjarlógin kann fara at líkjast rættiliga nógv frá tí, sum landsstýrið hevur lagt fyri tingid, og so er spurningurin, um landsstýr- ið verður so hugað í at fremja eina log, sum teir ikki eru so glaðir fyri Politiski viljjn kemur ikki nóg greitt fram Men hvat er tað, sum tú saknar? Eg haldi, at tað hevði verið týdningarmikið fyri arbeiðið hjá løgtinginum, og at tað hevði verið gagn- ligt fyri samgonguna, um tað varð gjørt greitt, hvat tað er fyri ein politiskur vilji, sum samgongan í síni heild vil fremja, og skulu vit trúgva tí, sum vit hoyra og lesa frá politikarunum, so tykist ógvuliga lítið hava verið gjørt við at finna hetta felags stevið ella henda fel ags politiska viljan Men er tað ikki soleiðis at tað er einstaki landsstýr ismadurin, sum hevur á byred av sínum målsøkjum og harvið skal syrgja fyrr at koma fram við ti, sum hann heldur skal gerast Vit hava fingið ráð harraábyrgd, og tað er týdn ingarmikið, at tingið fult og heilt tekur uppgávuna á seg at hava eftirlit við, at lands stýrismenninir liva upp til ta ábyrgd, sum teir hava tik- ið á seg. Men tað eigur ikki at taka burtur politiska vil,- an hjá samgongun! í sími heild. Og tað er í hesum, at eg haldi, at tað hevur gingið ov vítt, síðani nýggja stýr- isskipanarlógin kom í gildi Tað verður sagt, at eingir felags landsstýrisfundir eru longur, og eg veit ikki um, at samgongan serliga ofta hevur fundir. Spurningurin er tí, hvussu politiski viljin verður samskipaður Eiga at grava lítlu framaftur Jóannes Hansen vísir á, at Føroyar eru ikki fyrsta sam- felagið í heiminum, har stjórnarlimirnir hava ráð- politiski viljin kemur meiri greitt til sjóndar í sambandi við ar- harraábyrgd, og tí heldur hann, at føroyskir politika- rar kunnu læra av, hvussu tað er aðra staðni Taka vit Danmark, sum vit eru í rikisfelagsskapi við, so hava tey í mong ár havt ráðharraábyrgd, men tað verður gjørt nógv við at samskipa politiska viljan Serliga verður tað mett týdningarmikið at gera hett a, tá talan er um samgongu stjórnir, og tað eru tað sum oftast Ti tosa teir um reger ingens koordinationsud valg. Tað er ein nevnd, mannað við stjórnarlimum úr ymsu samgonguflokkun um og undir leiðslu av sam gonguleiðaranum, sum so at siga stingur út í korti, og tað verður ofta gjørt saman við umboðsmonnum fyr sam gonguflokkarnar í fólka tinginum Í áttati árunum varu hugtakið lítla samgonga oft- a brúkt, men nú er langt síðani, at eg havi hoyrt nak- að um hetta óformella pol- itiska forumið. Eg haldi, at tað hevði verið meiri uppá sítt pláss nú, at lítla sam- gongan var virkin, enn tað var frammanundan at nýgg- ja stýrisskipanin kom í gildi, tí tá var kollektiva lands- stýrið sjålvt so at siga ein lítil samgonga, vísir Jóann- es Hansen á, nú løgtingid fer undir at viðgera síðstu fíggjarlógina í hesum val skeiðnum Eiga at enda vi aðalorðaskifti Vandi fyri at politiska arbeiðið alt sum tað er verður merkt av valstríðnum Løgtingsvalid verður í sein- asta lagið 7. juli komandi år, og tað er rættiliga sannlíkt, at politiska arbeið- ið í tingárinum, sum byrjar av álvara, tá løgtingid fer undir |. viðgerð av fíggjar- lógaruppskotinum, verður nógv merkt av at politik- ararnir fara at vilja markera seg. Valfeburin — Vanliga hevur løgtings- val verið í novembur, men nú verður tað kanska longu í apríl ella mei. Tá valið hevur verið í novembur, hevur vidgerdin av løg- mansrøduni og fyrsta við- gerð av fíggjarlógini, sum onkuntíð fyrr vóru i senn, verið gylt høvi at markera seg í hjá politikarunum, men tá hevur endaliga við- gerðin av fíggjarlógini verið aftaná, at valið hevur verið Hesa ferð skal fíggjarlógin endaliga samtykkjast fáar mánar frammanundan val- inum, og tí verður tað spennandi at síggja, hvussu leikur fer hesa ferð, og valfeburin fer at gera um seg, heldur Jóannes Hansen, samfelagsfrødingur Enda við stórum orðaskifti Hann hevur eitt uppskot um, hvat kundi verið gjørt fyri at minka um valfeburin tíðliga í tingårinum - I ødrum londum er tað vanligt, at tingárið endar við einum stórpolitiskum orða- skifti, har politikkurin hjá stjórnini verður vidgjørdur í síni heild. Í løgtinginum hava bara tvey stór orða- Framhald á síðu 7