leygardagur 1. november 1997síða 15

Svínoy. Bylingurin úti á Bo er fremstur Húsini hjá Onnu Katrinu og Jósupi stóðu niðanfyri húsini hjá Rasmusi úti á Bø, sum eru fremst á myndini t 1 vera, at:tað var annað ættligt samband ímillum tey har Heimi og H. N. Jacobsen bókbindara. Tey vóru trí menningar familjan i Svinoy helt til hjå næstrafólkinum (tað vóru tnmenmngar metur at vera) tá tey vóru í Havnini, og tey kunnu hava fingið í lag, at drongurin kom norður til Svínoyar Pápi Jósup. Tummas, er í Havnini í 1880. men í 1890 er hann burtur Mamma Annu Katrínu doyði og bernini fóru út Líggjas í Kelduhúsinum og Sigga, kona hansara, fingu seks døtrar. Anna Katrina var elst, og hinar vóru Cathrina Sofia, sum í 1888 ziftist við Jógvani Hansen í Eiðsvík á Vidareidi, Anna Sofía, sum í 1890 giftist við Pól Jóhannes Johannesen í Horni í Klaksvík, Birgitta Johanna, sum í 1891 giftist við Jåstinusi Danielsen niðri í Túvu í Svínoy, Sunneva giftist í 1893 við Sørin Pram á Kirkju, og Maria doyði sum 11 ára gomul Fleiri av gentunum vórðu settar út, tá mamma teirra, sum var 42 ára gomul, doyði í 1872. Tá var Anna Katrina 1! ára gomul, og hon varð send til Svinoyar, haðani mamman var ættað Og soleiðis bar tað til, at gentan úr Hattarvík og drongurin úr Havnini komu at tæna í sama húsi 14. desembur í 1861 gift ust tey bæði í Viðareiðis kirkju, og tå høvdu tey fing ið eini hús upp at standa úti á Bø. Tað er einki at ivast í, at tey har Heimi hava hjálpt teimum at fáa húsini upp Lívsins ihald Ognarleys høvdu ikki nógv at velja í tá í tíðini. Tey vóru fegin um, at tey høvdu so frægt til dagin og vegin, at tað var hugsningur um at fáa sær tak yvir høvdid og at hungurin varð hildin frá durunum. Jósup fekk eitt Nr. 209 - 1. NOVEMBER 1997 gerðið uppi á Hamrinum omanfyri býlingin úti á Bø og tað gjørdi, at tey kundu velta epli. Lendið var grýt ut, og jarðarteigurin hevur neyvan borið seyð tey nógvu fyrstu árini, men tað hevur verið ófatuligt, hvuss u lítið fólk tá í tíðini kundu klára seg við Longu áðrenn einahand ilin varð tíkin av, var sela av útróðrarfiski vorðin týdningarmikið íkast til lívsuppthaldið hjá føroying um, sum annars høvdu gjørt lítið við at brúka fiskiríki dømid, ið svam rundan um teir, til meiri enn til tað, teir sjálvir kundu fáa nyttu burt- urúr heima við hús Svínoyingar vóru framm- arlaga í útróðri. Robert Jo- ensen, sáli, hevði á orði, at sambært kanningar, sum hann hevði gjørt, so kom tað eitt skifti meiri av út- róðrarfiski upp á land i Svínoy, enn tað kom í nakr- ari aðrari bygd i Norðoyggj- um At útróðurin var so góður mundi vera orsøkin til, at svinoyingar ikki vóru imill- um teir fyrstu, sum fóru burtur, eftir at skipsfiski skapurin tók seg upp sein- asta fjórðingin av síðstu øld Tað sigst, at Jógvan bóndi, sum hann var kallaður, var tann fyrsti skipsmaðurin úr Svínoy. Hann fór undan ald- arskiftinum til skips við Jens í Dali Bátarnir Jósup var útróðrarmaður burturav, eftir at hann og Anna Katrina vóru gingin saman í hjúnarlagi. Hann róði út við teimum har Heimi, og onkuntid um sumrarnar róði hann saman við Dåmali niðri í Túvu Í 1890 fingu svínoyingar 8-mannafand Samognina (skrásettur í 1891). Símun úti á Oyri smíðaði båtin, og teir, sum áttu hann, vóru teir har Heimi, sum áttu tveir sessir, Ola Hans átti tveir sessir, gamli Jens átti tveir sessir og Jósup og Olavur Norði áttu hver sín sess Samognin stóð í neystin- um á Eiðinum, og teir róðu norður á hav við honum Í tjúgunum fingu teir sær eitt nýtt 8-mannafar. Tann báturin = varð neyndur Mjølnir. Tað var Pól Jó- hannes í Gulaksstovu, sum smíðaði teimum henda bát- in. Tey har Heimi áttu tveir sessir, og tað vóru vanliga Rasmus og Hans Petur, sum mannaðu teir. Tey hjá Ola Hansi áttu tveir sessir, og tað vóru vanliga Julius og Óli, sum mannaðu teir. Teir úti í Váli áttu tríggjar sessir Gamli Hanus úti í Váli átti ein, og breðurnir Sofus og Jóannes úti á Váli áttu hver sín sess Mjølnir stóð heimanfyri, men hann var ikki serliga nógv brúktur, áðrenn tíðin at rógva til útróðrar var lið- ug, og maskinbátarnir loyst- u gomlu árabátarnar av Jósup var altíð formaður Tað verður sagt um hann, at hann hevði sera gott skil á veðri og streymi, og tað lá væl fyri hjá honum at fáa fisk. Hann var stórur og sterkur, og tað er tiltíkið, at hann hevði góða songrødd Teir sungu á veg til og av útróðri, og berandi røddin hjá Jósupi hoyrdist langan veg Undir seinna krígnum fingu eftirkomarar hjá onkr- um av teimum omanfyri nevndu sær ein maskinbát Talan var um ein róðrarbát eitt seks mannafar — sum Símun Poulsen, Símun hjá Póli, heyði smíðað. Báturin æt Ormurin Langi, og Jóhan Kirke í Fugloy setti uppá hann. Tilfarið var úr reka viði, og teir settu ein Perfekt motor í hann. Motorin, sum var tveir ella kanska tveir og ein hålvan hest til stødd- ar, høvdu teir fingið úr ein- um fýramannafari, sum Kaj Thomassen átti. Hesin bát- urin kallaðist Hemarin Teir, sum áttu henda bát- in, vóru Kaj Thomassen, Hanus úti á Váli, Jóan Pauli, sonur hansara, Karsten úti á Be og Jákup á Rókini ella Jákup hjá Konkordiu, sum hann eisini varð neyndur Teir mistu båtin tilukna ill- veðursdagin í februar i 1943, tå deksbåturin Nekk- ur tók fleiri manningar upp å båtum ur Svinoy, sum høvdu verið á útróðri henda dagin. Í staðin fyri Ormin Langa fekk manningin ein skipsbát til vega frá Jóan Jakku á Viðareiði. Í honum var ein fýra hesta Soli motorur I Svinoy er tvirøtt. Tad eru góð og høglig útróðrarmið, sum tað er skjótt at koma til bæði frá Eiðinum og frá víkini At fleiri båtsmanningar róðu út og at nógvur fiskur kom upp á land hevði m. a vid sær, at tað var stórur hugur at fáast við handil og at taka ímóti fiski Fyrsti maður, sum fekk sær handil í Svínoy, efir at einahandilin var avtikin í 1856, mundi vera Símun í Gulaksstovu Miðlinga Símun, sum hann eisini varð nevndur, stendur i fólkateljingini í 1880 at vera 63 ára gamal og at vera handilsmaður (harafturat var hann eisini ólærdur lær pre - * ari). Hann gekk burtur á veg úr Borðoyarvík og til Svín- oyar 25. septembur í 1884 Dåvur Syderbø var ætt aður úr Kunoy, og hann kom í 1870unum út ul Svín oyar sum fyristødumadur fyri úthandlinum, sum Jóan Petur á Stongunum hevði úti á Váli. Har tóku teir í- móti útróðrarfiski Dávur flutti umleið 1885 til Klaksvíkar, og Símun Júst Jacobsen av Húsum, sum akkurát tá hevði tikið læraraprógv, kom út til Svínoyar at standa fyri handlinum. Tað gjørdi hann til 1913, umframt at hann eisini var lærari frá 1903 og til 1913 I 1870 vóru 120 fólk í Svínoy, í 1890 vóru 124. í 1901 vóru 165, í 1911 187, í 1921 204, og tað var hægst í 1925 og í 1935, tá 214 fólk búðu í Svínoy. At fólkatalið vaks so nógv síðst í hinari øldini og fyrst í hesi øldini komst av góðu umstødun- um at dríva útróður av plássinum, og tað sást m.a aftur í handilsslívinum Umframt omanfyri nevndu handlar somu um árhundr- aðskiftið fleiri handlar. og tað var felags fyri teir allar, at teir tóku ímóti útróðrar- fiski Rasmus Olsen úti á Bo fór at handla, og í 1898 var handilin liðugt bygdur heimi í bygdini. Sonur hansara Mikkjal Olsen yv- irtók handilin, og seinni flutti hann heim og búsettist undir somu lon, sum hand- ilin var | Húsini, har Ola Hans Frammi í Garði hevði hand- il, vóru liðug í 1899, og tað var um hetta mundið, at hann fór at handla. Jógvan Justinussen ella Jógvan uppi í Húsi, sum hann var pro + ge á ae nevndur, fór at handla í 1916. Teir tóku allir ímóti fiski frá útróðarmonnunum Náddu dustsins árum Kona Jósup, Anna Katrina var ein lítil og blíðsníðað kona. Tað sæst eisini á myndini, sum tað hevur eydnast at funnið av henni Luturin hjá henni var tann sami, sum hann var hjá øll- um øØdrum føroyskum kvinnum. Hon tók sær av húsarhaldinum, og har var nóg mikið at takast við. Tey áttu sjey børn, og tað mesta av tí, sum skuldi til í einm húsarhaldi, skuldu tey sjålvi syrgja fyri Jósup Niclasen, traðar- maður og útróðrarmaður, doyði í 1930, og tá var hann 70 ára gamal. Tað hevur ikki eydnast at finna nakra mynd av honum. Tað verður sagt, at hann, sum so mang- ur annar í hansara tíð, dámdi ikki at verða fotograferaður. Eftir at Jósup var deyður, var Anna Katrina nógv hjá dóttrini, Biritu. Hon plagdi at vera úti á Bø um dag- arnar, men hon lá ongantíð nátt har úti. Á vári í 1938 fekk hon eina heilabløding, sum hon doyði av hetta sama várið. Tá var hon 77 ára gomul. Húsini stóðu uppi nakað eftir hetta, men undir krígnum tók Ola Ják- up millum Garðarnar, sum var ein av versynunum, hús- ini niður. Tað mundi ikki vera nógv tilfar í húsunum, sum kundi verða til nakra nyttu, men stórviðurin kundi tað kanska bera til at brúka til okkurt Anna Katrina og Jósup fingu sjey børn, og komandi leygardag skulu vit siga eitt sindur um, hverji tey vóru og hvussu tey baldust á lívsins havi