leygardagur 15. november 1997síða 16

er hjá henni eitt fruktabart bil, og við gentuni er vónin stødugt í honum. Søguhått- urin, har fråsøgumadurin gevur seg til kennar sum tann skrivandi, >nú meðan eg skrivi«, heldur eisini meguleikanum opnum. at hann lutvíst skrivar til gent una og altso er henni næi Hinvegin kann hann eisini skriva til Hvussu er og ikki. so er væl neira framtak í hesum per m enn Ii rna savninum Nortið bara sín sjålvs teimum í verður eisini við hetta ikk: rættiliga at hoyra ikk: at passa inn í ger indisætlanina. at hava aðrar eymar enn fólk flest Vart tú sum eg. í loyndum n svíkjari - móti gerand roknistykkinum. sum gekk upp / Sást tu fyri X KK 1 grau gromunad tað stóra litspælið? Hett sum i€s H | k + k st 4 ér Kk Kk sd KK i t k k k i % * if p D ggur Har k kk á k i gl øgunu i + ' AR ' k 1 in fingið - ør KE sr ersimi Í it r SSA tað Si mangan Cru kvinnuni tillutaði næstan yvirnatúrlig evnir í mun til mannin. Hon kann fara við honum, sum tað hóvar henni, og tann trølshigt mátt urin røkkur langt. Kvinnan g kærleikin hava alt at sig- a, og tey standa sum ein dyggur mótsetningur til tann kalda studentagarðin g alt betongid, sum um- gyrðir hann. »A leirfótum< er um ástina, sum í løtum kann flyta teg upp á ett hægri stødi, men hon er eis- ini um, hvussu lætt tað er at spæla av við hendan við- brekna og loftfima dýrgrip Deyð mentan Tað livandi lívið mótvegis deyðari fornminnissavns- vitan er tema i »Aymée« Eg'ið umboðar eina dyna- miska lívsáskoðan, meðan harra Persson og húski eru stívnað í eini statiskari. Tey hjá Persson samla upp á vit- an um gamlar mentanir og kjakast um samfelagsvidur- skiftir tá á døgum, meðan samtíðin ikki hevur tann nógva åhugan, hóast harra Persson er politikan Tann upprunaliga søtleik aborna og livandi dóttirin Xy mée er stirðnað undir á virkanini frá tí ráðaríka påp- anum og ti eftirapandi fam- iljuni, og eisini hon hevur lagt seg eftir teirra - les hansara - áhugamálum Hennara vidurskiftir til list og livid sum heild eru ikki ektað og spontan; ein múrur er millum hana og um- heimin. Hon ger ikki tað, hon hevur hug til ella kenn ir, mer tað foreldrini pápin - vilja hava hana til Søgan er spotsk á nakað sama hátt sum »Gerontiskt millumspæl« úr >Dóttur av Proteus<, og er somuleiðis um fólk, sum pynta seg við deyðari mentan ikki virða tað spírandi lívið Heimur teirra er eins og ein sarkofagur. og tey ferðast í deyðans skugga. Eftir at hava verið saman við Aym ée og familjun hjá henni er fråsøgumadurin noyddur til bokstaviliga at tváa sær í regninum, fyri aftur at fáa samband við veruleikan og lívið Fyr Aymee einki. hon er med alla vorð les og ce gerst eim saltstólpi Holdsins morgun« fer fram i sama slag av bygd rumhvørvi sum »Hellan« g »Undir tínum veingja bre:ð kann fatast sum Í av hes båd i hóast hovuðs if | Sø 5 Í og k ; » i + F ir Ju wunut C M Ed nd ikk rost IK ik art K Wi LÆ i 5 ar og størri trupulleikar at takast við og leggur seg á knæ í hjallinum at biðja um fyrigeving fyri tankar og gerðir, men so stingur nakað seg upp: »Hevdi hann biðið av heilum huga? Ella hevði hann bara spælt sjón- leik?<. Ivin stendur bert við eina lítla løtu, so eins og ypti hann øksl innantanna« og fer niðan í urtagarðin Frá at hava fjalt seg í skitn- um neystum og hjøllum við roykinum av tjøru og laka- spiki at stuðla upp undir syndina, ger hann knappliga av at fara niðan í urtagarðin har »Alt var so staðið<, og hann verður burtur í krydd raðum anga. Eftir at hava verið tyngdur niður av, at hansara kenslur mugu vera synd, gerst hann fríur og kann fara inn í ein blómandi heim. Edmund verður ikki koyrdur úr aldingarðinum, men fer tverturímóti inn i hann Stuttsøgurnar hjá Hanusi Andreassen eru mangan aft- urlítandi, sagt verður frá eini horvnari tíð - oftast unglingaárum - og í hesum minna tær ikki sørt umSog- urnar hjá Hjalmar Søder- berg, ið kallast historietter Søer eisini í »Vid Edgar Alan Poe i Sølhavn« »Sum tað er merkiligt at hugsa um tey fyrstu ung- dómsárini< - har fråsøgu- maðurin Rikard og vinmað urin Cecil fara á eina av teimum føroysku summar- stevnunum. Søgan fer fram í tí tíðarskeiðnum, har tú ikki ert unglingi longur, men hinvegin ert tú ikki far- in inn á tina livsrås, og sum hevundurin sigur -: >tá er ævintýrið har« Ríkard og Cecil eru vorðnir vinmenn, tí teir ar- beiða á sama arbeiðsplássi, og báðir eru huguknir av Edgar Allan Poe. Tittulin sipar til, at fråsøgumadurin meinar at síggja líkleikar millum Poe og Cecil, tað er okkurt duldarfult yvir Ce cili, ein óvikandi herð lagna. Eftir at báðir hava upplivað stevnuna við brennivíni og konufólki aftur her torir okkara maður at liggja framvid - sigur Cecil frá ti horvnu lukkuni, sigur frá eini stórtíð hjá familjuni, sum ongantíð fer at koma aftur. Hann og páp in og familjan eru dømd at fjakka heimleys á fold í tómrúminum millum lista heimin og borgaraheimin, eins og Poe var tað. Somu leiðis gerst tað undir lesn- aðinum greitt, at føroyska søgan eisini skal lesast í mun til søguna »Ligeia« hjá amerikanska høvundanum Poe evklar dreymaum hvørv: og óveruligar per nar. men vid veruligari ræðslu, veruligum kærleika eruligum hatri, veruliga! ha id h ] Veru t tugna Hetta er ha brasgd Við Edg r Allar P Sålhavn« avmyndar n t tú sk! 1 { 5 gu! nen filt av I UT £ nur if ir skuggar fram enn te vanligu. Hartil kemur, at tann tvítáttaða kenslan av angist og atdráttri, sum eyð- kennir kvinnumyndirnar hjá Poe, heldur ikki er púra fremmand í søgunum hjá Hanusi Andreassen Ein burturmist tíð Tittulin »Å hinari breytini« sipar til, at fråsøgumadurin, tå ið hann hugsar um eina lítla bygd, hann eitt skifti búði í, kennir seg »å eini aðrari breyt, eini breyt gjørdari úr fortíð og ským- ing og hógvi, breytini hjá abbum og ommum og lang abbum og langommum tin- um<. Tað ræður um at minnast, um ikki at missa sambandið við forfedrarnar og sidaarvin, sum her verð- ur lýstur sum ein onnur gøta, enn tann tú dagliga gongur á, sum jú peikar út í framtíðina, har uppgávur liggja framman fyri stavn A henda hátt verður víst á, at hóast tú ikki skalt gloyma tín uppruna, so er tað vanda- mikið at floyma seg burtur í fortíðini, tí lívið hjá tær er nú og komandi. Best er ikki at fara longri enn at droyma um ta farnu friðsæluna, tó at tú hevur eina kenslu av at hava mist okkurt. Pinkubygdin í >A hinari breytini< hevur ikki nógv í felag við bygdarlýsingina í „Undir tínum veingja- breidi«. Her er einki háð eingin óreinur látur og slat- ur, men óspilt menniskir og náttúra. Fråsøgumadurin hevur tó bert búð í bygdini tvinnanda vaksnamannaár, er tí ikki fløktur upp í bygd- ina, sum var hann uppvaks- in har, og kann tí líta at henni við nýggjum eygum Í seinastu stuttsøguni »Gull« hómast at erda ein glotti í tilverumjørkanum Temuni eru tey somu sum í teimum undanfarnu søgu- num, men eg'ið vísir eitt ødrvisi áræði enn fyrr. Í stuttum: hann tekur sær annað skinn um bak Eins og í »Bræv til eitt blomstur< er gentan í »Gull«, sum fråsøgumadur in tilbidur, reyðhærd og gåtufør og ber bládýpið i sær, og eins og i ti fyrru søguni sigur hann vid hana hvussu vøkur hon er, og hvussu hann elskar hana Her verður hann við sviðið sød, men kann tó gleðast um at hava hitt hana, og bara tað at hava mett henni gyllir hansara tilveru Tad er eisini úr »Gull« at tittulin >Við tendraðum lyktum« stavar: »Kvøld eru sum skip, tey kunnu sigla við sløktum ella tendraðum ljåsum«, tvs. gleðiskveld seinni, eftir at gentan hann frá sær og hevur víst Lat sálmin frá tí lága átt; . i 6 5 T H mm + he |» + ||. ou "- hann Løt - mer må Io FEE Fås —— 0 ! me I; + 2 Hann leiðir havsins bylgjur hann eigur stormsins mát!, hann norðlýsinum fylgir á longu vetramått Hann verpr våra græði, hann ongan týna vil signar våra meði, og øll hans náði røkkur th »Tvey skip høvdu umskar ast úti á tí myrka havi, heils- ast við tendraðum ljósum og vóru so farin hvert sína leid«, tvs. alt er opið. einki er dult. Samanumtikið: per- sónarnir ganga við opnum eygum og royna ikki at dylj- a nakað, og harvið verða teir frian og hava stórri møgu leika at fáa nakað burtur úr lívinum Seinasti teksturin í sayni num er ritroyndin -Keisarin og eg« um kvæðini og dans in, um hvussu høvundurin kunnaðist við tey, og hvat tey hava at:týða fyri hann Serliga persónurin Karla magnus, haðani tittulin Kvæðagreinin er samstund is ein frásegn um ta vakn and: tilvitanina um, at til veran er ikki svørt/hvit, at menniskjað er ikk: bara gott ella ånt, at:lívið er meira fløkt enn so Brådfeingis urskurdur Tær átta søgurnar í =Við tendraðum lyktum« eru yv hevur mildari enn søgur nar í -Dóttur av Proteus« og mangan merktar av sorg blídni. og tað svíðandi bit sum t.d. var í »Undir tínum veingjabreiði<, er ikki til staðar her Ein tráður í teimum flestu søgunum er ein ótrúlig virð * På > “ "=. ror á je ; e “4 bt á * áa Nr. 219 - 15. NOVEMBER 1997 ing fyri kvinnuni, ein til- bidjan, sum nærkast hålov- an. Kvinnurnar eru vísar og loyndarfullar og hava eina styrki í sær, sum er eldri enn okkara tilvitan, og sum maðurin bert kann royna at gita sær til. Tað eru tær, sum gera lívið vert at liva > Við tendraðum lyktum« leggur seg í slóðina eftir „Dóttur av Proteus«, og havuðspersónarnir stríðast við somu trupulleikar. Hava vidhvørt sterri áræði - tora at nærkast kvinnuni - men hava annars sum heild akk uråt líka ilt við at fóta sær í tilveruni. Seinasta søgan ber kortini boð um, at eim slóð hómast. hon verður ikki løtt og einføld at ganga, men hon er har. Ein fyribils nið urstøda er funnin k . mm - + 0 Á; on ; TP rr rå —p på á Í. På av af i vårt M | + á BE | - Á ø i > FF rr FE r FEER + da mme * í han ned ” — | + = = t ; á i á mn Lø» Í Ft = == Fr =; "= == = + Fe bu gr hann K væ y vo hem … bond z á N z = Mi 0—————* 3. Tær ven pris og heiður f0 att tað besta vi í náða tå oss leiðir til hummiríki gy ti. mn Við hjarta og við tungu vær viljum prísa tær, tey gomlu og tey ungu o, Harn, tær lovsyngjum vær hæmen tydd