mikudagur 17. desember 1997síða 15

Nr. 241 — 17. DESEMBER 1997 tíðindablaðið 15 Viðmerking Viðvíkjandi logaruppskotinum um skattalætta hjá fiskimonnum Eftir at hava fylgt við um- røduni av hesum máli, so undrar tað meg ikki sørt, at tå buskaparfrødingar ávara ímóti at geva skattalætta nú, so verður teirra »ekspert isa< enn einaferð skúgvað til viks av politikkarum Bjørn å Heygum førdi fram i samrødu við útvarp ið, at hettar var fysta stig til at fara inn og lækka skattin og lønirnar tilsvarandi, fyri á tann hátt at fáa hægri real løn Alt hettar ljóðar sera áhugavert, men er so alt her- við sagt hesum viðvíkjandi? Tað ið eg sakni her er, at politiski myndugleikin greiðir fólki frá, hverja ávirkan ein skatalætti við harvið fylgjandi hægri real- løn, antin bert fyri sjómenn, ella fyri allar bólkar í sam- felagnum, hevur uppá longri sikt Um vit hugsa um tann føroyska búskapin, so vita vit, at í dag hava vit hand ilsjavnayvirskot, og kemur tað helst av tí stramma figgjarpolitikki, ið er førdur tey seinastu árini Fara vit inn og lækka skatt og lønir, tí tað er jú tað, ið liggur í tí, at ein lækkar skattin, so vit fáa hægri realløn, so veksur sjålvandi keypiorkan til svarandi og harvid nytslan Somuleidis kemur hesin skattalætti til fiskimenn at kosta nógv meri enn tað ein tekur frá úóðrarmonnum, og skal tað eisini fíggjast onkursvegna Tá vit eru í danska ríkis- felagsskapinum, so trúgvi eg onki uppá, at vit sleppa at koma í somu stødu vit vóru í í 80-unum, og tí vil politiski myndugleikin verða noyddur til at seta til tøk í verk, fyri at tålma nýtsluni, so vit ikki fáa handilsjavnaundirskot Hverji tiltøk kann her verða talan um? Jú, ein kann td. hækka mvg-avgjøld, ella seta í verk bundna upp sparing Alt tos um, at:tað letur seg gera at veita hendan lætta, uttan at tað kemur aft ur um aftur, er bert møsn Ég veit væl, at vit hava hoyrt nógv um, hvussu góð stødan er viðvíkjandi hand ilsjavna o.ø. men ein og hver veit, at við einum so følsamum búskapi sum okkara, so skal so øgiliga lítið til, fyri at alt endar gal ið aftur, og tí trúgvi eg onki uppá, at hettar er ein gáva til tann vanliga skattgjald- aran í longdini Ein og hver kann altíð finna eina rúgvu av argum entum fyri at fáa sím egnu sjónarmið igjøgnum, og ikki minst í dag, har føroya fólk hevur verið úti í hesari sera stóru fíggjarligu kreppu, og kann ein tí frest ast til at hugsa, at um fólk bert fær ein lætta eina tíð, so er nógv vunnið. Men um hesin lætti skal kosta tað, at okkara land enn einaferð skal noyðast út í eina fíggj arkreppu við harav fylgj andi avleiðingum, so er tað ein stórur spurningur hvat fólk heldur velur Tórshavn 15. des. 1997 Asa Djurhuus Sáttmálin við Noreg Fiskivinnusamráðingar vóru millum Noreg og Føroyar í Oslo í dógunum 9.-10. desember Botnfiskakvotur í Barentshavinum og í Norðsjónum Grundað á sínámillum semju millum Noreg og Russland um fiskiveidi í Barentshavinum í 1998 lækkar MLV "ið av toski við 23% frá 850.000 tonsum í 1997 ul 654.000 tons í 1998, av hesum er tridja- landskvotan lækkað úr 104.000 tonsum niður í 80.000 tons. Norski partur- > in av triðjalandskvotuni er 32.300 og við Svalbard er triðjalands kvotan 26.160 tons í mun ul 34.000 í 1997 Hýsu-heildarkvotan lækkar frá 210.000 tonsum í 1997 ul 130.000 í 1998 Ein niðurskurður uppá 38%. Tridjalandskvotan av hysu er lækkad år 10.000 tonsumi niður í 6.000 tons í 1998. Lodnuveiða verður ikki loyvd í 1998 og ikki beinleiðis veiði eftir svart- kalva í Barentshavinum Noreg og Føroyar samd ust um at føroyska toska kvotan lækkar vid 600 tons um til 2600 tons (+18,7%) Hysukvotan lækkar vid 450 tonsum niður í 550 tons og kvotan av ødrum fiskasløg- um minkar vid 50 tonsum til 250 tons Fyri at beta um veiði møguleikan í norskum sjógvi verða 1500 tons av toski, 250 tons av hýsu og 100 tons av ødrum flutt úr russiska partinum av Ba- rentshavinum til norska partin Upsakvotan í Norðsjó num er fyri 1998 avtalað at vera 1600 tons og kvotan av ødrum 300 tons Veiðimeguleikarnir hjá føroyskum skipum eftir botnfiski fer soleiðis úr 6.900 tonsum upp i 7.150 tons. Harafturat kemur botnfiskakvotan fyri Sval- bard, sum í mun til MLV'ið í 1998 verður 1355 tons av toski og 325 tons av ødrum Rækjuveiðan við Svalbard Fiskidagatalið hjá føroysk um rækjuskipum í Svalbard økinum er broytt í 1997 Sambært forskrift um rækjuveiðu á Svalbards øk - inum er åsettur ein nidur skurður í fiskidagatalinum frá 2.555 dg. ul 1317 dg grundað á tað hægsta fiski dagatalið hjá hverjum landi yvir eitt tíðarskeið frá 1990 til 1995. Fyri Føroyar er árið 1990 valt sum tað hægsta (1.317 dagar) Skinatalið er óbroytt Il rækjuskip á leiðini Fráboðan um hesa áseting varð send landsstýrinum gjøgnum uttanríkismyndug- leikarnar tann 21. maí 1997 Landsstýrið mótmælti hjá norsku fiskivinnumyndug leikunum og Danmark hey - ur vegna Føroyar og Grøn land mótmælt norsku áset- anini Norski parturin útsetti gildiskomu av forskriftini fyri Føroyar grundað á ver- andi fiskiveiðiavtalu mill- um Noreg/Føroyar fyri 1997, har í avtaluni rækju- dagatalið var ásett framm- anundan Forskriftin skuldi tí galda fyri 1998 og framyvir Føroyar høvdu lagt upp til eina samráðingarloysn eins og gjørt var í 1982 og 1985, men hetta vildi norski parturin ikk: ganga við til Á fundinum avvisti Noreg at samráðast um málið, sæð frá norska sjónarmiðinum um yvirvaldsrættin hjá Noreg at áseta umsitingar- ligar veiðireglur á Svalbard økinum. Eisini varð víst til, at bert Danmark vegna Før- oyar og Grønland og ES høvdu mótmælt, meðan hini londini ikki høvdu mótmælt ásetingini. Eisini varð víst á, at hóast ES-mótmæli, so góðtekur ES fiskidagatalið fyri rækjuveiðuna Tað var soleiðis Ogjørligt at fáa samráðingar um ræk; urnar við Svalbard. Fer oyski parturin kravdi inn- ført í avtaluna tey føroysku sjónarmiðini. Fiskidagatalið við Svalbard verður soleiðis 1.317 dagar og skipatalið óbroytt 11 skip fyri 1998 Makrelur Føroyski parturin av vest- makrelinum er reguleradur eftir semju millum Noreg, ES og Føroyar, og fåa Før oyar í avtaluni við ES ein ávísan prosentpart (beint undir 6%) av vestanmakrel MLVnum. Tey seinastu ár- ini hava Noreg og ES gjørt avtalu um MLV'ið á vest- makrelinum. Urslitid fyri 1998 er ein hækking frá 261.000 tons til 310.810 tons (+19%), og av hesum eiga Føroyar tilsamans 17.200 tons av vestmakrel- inum. Føroayr lata ul ES og Noreg og fáa nakað aftur í teirra sjógv. Eisini fær Ís- land makrel frå Føroyum Gongdin seinastu árini hevur verið, at tey veiði rættindi, sum Føroyar fáa aftur fyri í norskum sjógvi, hava havt stóran týdning fyri fíggjarligu úrslitini hjá Mín jólabók 1997 Ymiskir hóvundar hava skrivað og Olivur við Neyst hevur mynd- prýtt bókina Síðan 1952 hevur Mín jólabók verið trúgvur jólagestur í førøyskum heimum. Bara í 1958 kom hon ikki, tí tá valdi bókadeildin hjá Lærara felagnum at seta øll segl fyri og geva út glæstri bøkurnar, ið mong enn minnast. Tað var eitt ódnartak tá, so vit kunnu bara ásanna orðatakið Mangt umbroytist á mansins ævi, nú litfagr- nótaflotanum. Hetta er søguliga orsøkin til, at norð- menn altíð hava fingið meiri makrel Avtalan fyri 1998 gevur Noreg 9.600 tons frá Fer- oyum og Føroyar fáa 3.950 tons í norskum sjógvi. Fer oyski parturin hevur undir samráðingunum hildið fast um, at munurin skuldi minkast og at norska kvotan ikki kundi hækka stórvegis hóast hækkingina í MLV num Rækjuveiða við Jan Mayen Føroyar hava í nøkur år roynt at fingið eina rækju- kvotu við Jan Mayen. Hetta eydnaðist hesaferð og verð- ur føroyska kvotan 500 tons av rækjum við Jan Mayen við møguleika fyri at víðka hesa við 250 tonsum í býti við svartkjafti Ídnaðarveiða, svartkalvi sild Føroyska ídnaðarveiðan øk- ist år 20.000 tons til 29.000 tons í 1998 (froknad 2.000 tons av brislingi). Hetta varð gjørt soleiðis, at 9000 ar myndabøkur eru eins vanligar á føroyskum sum fremmandum máli Í Mínari jólabók eru sum vant fyrst og fremst søgur, men eisini yrk ingar uppskriftir skrøgg og krossorða gáta Nógvar upprunafør oyskar søgur eru: Maud Heinesen hevur skrivað »Einsamøll í húsi< Elin Mortensen >Tá ið takið fór í luftina« Michelsen »Emma« Erling Poulsen »Ein raskur drongur«, Andre as L. Jacobsen >Harutíð og Lundalandid«, Nina Dahl >Jólakalendarin og Marjun<, Maria Jac obsen »Vén« 0.0 Min jólabók 97 er sett, umbrotin, prentað og heft å Pf. Einars Prent. Hon er 130 bls og kostar kr. 60 Sólrún tons av svartkjafti, sum fyrr var royndarveiða og veiða við Jan Mayen, verða løgd afturat idnadarveiduni. Eftir verða 2000 tons av svart- kjafti Sildakvotan í Norðsjó- num hækkar 900 tons Veiðirættindi hjá Noreg á feroyskum eki Norska botnfiskaveiðan undir Føroyum fer niður til 5.700 tons. Makrelveidan verður 9.600 tons og svart kjaftaveiðan fer upp til 36.000 tons, harav eru m.a 5000 tons av rossamakreli yvirflutt sum svartkjaftur Føroyska sendinevndin á fundinum í Oslo var Kaj P Mortensen, fiskvinnustjóri, Ulla S. Wang, fiskivinnu- fulltrúi, Mogens Holm Pet- ersen, uttanríkismálaráð- harri, Jákup Sólstein, Christian Martin Rasmus- sen og Johan Christiansen fyri Føroya Reiðarafelag Kaj P. Mortensen 11. desember