týsdagur 30. desember 1997síða 21

Nr. 246 — 30. DESEMBER 1997 Hans Holm skrivar Tá ið talan er um tikarar nar í Suðureysturasta, er tað ikki tann stóra kettan har livir, menn meina við men ávís lond, sum sein astu tiggju til tjúgu árini hava havt ein buskapar ligan vøkstur, ið hevur fylt vesturheimin við undran, virðing og ikki sért av øvund Øll mugu vit hava hoyrt um japanska búskapar liga undurverkið, og fólk yvirhevur hava eisini hoyrt um, at í Suðurkorea hevur gingið strúkandi framá, men bæði Singa pore og Taiwan (og Hong Kong. sum nú er vorðin partur av Kina) hava høgt búskaparligt virksemi Men aftrat hesum kemur Kina, Malaysia Thailand Indonesia Filippinurnar og eisini Vietnam liggja millum tey lond, sum hava havt størsta búskaparliga vøksturin í heiminum Tå ið tað snýr seg um BTU (bruttotjóðarúrteka tað er: Samlaða virðið av framleiddum verum og veittum tænastum). hggjå hesi londini nakað soleið is fyri (telini eru uppgjørd í amerikanskum dollarum pr. persón um árið) so, at Singapore 17.000 Taiwan 10.000 Suðurkorea 8.000 Malaysia 4.000 Thailand 3.000 Indonesia 2 000 Kina 1 000 Filippinurnar I 000 Til samanlíkningar kann Lesarabrev UMHEIMURIN Í dag: Miðeystur tíðindablaðið 7)" Tikararnir í Suðureysturasia nevnast, at bestu ES londini liggja um 20.000 dollarar um árið fyri hvønn persón Men tá ið tað snýr seg um búskaparligan vøkst ur, verða tølint nøkur onn ur. Medan ES-londini vanliga hava ligið við ein um BTU-vøkstri upp á 0 til 2% um árið hesi sein astu árini, høvdu suður eysturasiatisku londini í 1994 henda %-vøksturin Kina II Singapore 9 Malaysia 8 Suðurkorea 8 Thailand x Indonesia 7 Taiwan 6 Filippinurnar 5 Hesi tel fyri vøkstri eru jú heilt onnur tel enn tey vit kenna úr Vestureuropa og Norðuramerika, og spurningurin hvussu hetta kundi bera til, er eis mi heilt natúrligur Svarið var vanliga tað at hesi lond gjørdu tað sum IMF og Heimsbank in hava altíð sagt er neyð ugt fyri at fáa búskapar hgan vøkstur I Lønarvøksturin var lítil (løna lagið sjålvt er lágt frammanundan) 2 lutfalsliga uppsparingin var stór 3 inflatiónin var lítil 4 marknaðarmekanism urnar innan vinnulívið valdaðu alt ting, sum føra framburð við sær skal ein trúgva før andi buskaparfrøding- um í ES og Norður amerika. Hesi ung hoyra vit eisini dagliga eru neyðug, um broyt ing skal koma í sam felagsgongdina So hendi tað tó fyrr í ár, at fyrst búskapurin í Thai landi fór at rylla við tí fylgju. at neyðugt varð at lata bhatin (tharllendska gjaldoyrað) flóta, og hetta førdi beinanvegin við sær at hann fall 17% í mun til amerikanska dollaran Síðan er tað sama hent Filippinunum, Malaysia og Indonesia, og Suður korea hevur verið noytt at lána hundraðtals millsarðir frá Heimsbankanum. Eis ini í Japan hevur tað víst seg at vera galið. Fjórð størsta fíggingarfelagið í landinum, Yamaichi, er farið av knóranum við eini skuld upp á 138 milliardir krónur, og tað sama er hent Sanyo Securitas, eitt børsmeklarafelag og Hokkaido Takushoku tiggjundi størsti bankin i landinum Hvi hetta er hent mangla neoklassisku bu skaparfrødingarnir = hjá Vestanveldunum eitt gott svar uppá; teir tala um ovurhitaðan búskap, men fleiri og fleir serfrøding ar seta í dag spurnartekin vid, um rikni politikkurin man vera tann rætti Hetta skulu vit venda aftur til í øðrum saman hangi; men ein ting er vist Virkningurin av, at tað gongur illa í Suðureystur asia fara vit øll at merkja Tøkk til Felagskórið Geta/Leirvík 21. des. var eg á konsert í Gøtu kirkju. Felagskórið Gøta/Leirvik saman við so listum, lucia-gentum og hirðum vóru við til at gera kveldið ógloymandi. Tað var eins og ein bleiv lyftur hægri upp, meðan ein sat har og lurtaði. Tit skulu hava tøkk fyri hetta. Tøkk fyri at tit leggja so nógva orku í at gera okkum áhoyr arum gerandisdagin lættari Tf eitt vita vit, og tað er, at tað liggur eitt stórt arbeiði aftan fyri slíka framferslu Og so kann eg ikki lata vera við at nevna unga solistin Eivør Pálsdóttir. Hennara klokkureina rødd setti prikkin yvir i-ið Bert spell, at hvørki sjón varp ella útvarp vóru til staðar, tí hesa løtu hevdi eg unt øllum Føroya fólki. Tó høvdu nógv leitað sær í Gøtu kirkju hendan sunnu dagin. Ja, í kirkjum var neyvan stólur tomur; og var tað við til at geva hendan serliga »stemningin« Tøkk til tykkum øll, ið skipadu fyri, og ikki at gloyma kórleiðaran Hegin Kambsdal. Hasum komst tú væl frá áhoyrari sosialurin - vit seta út í kortið Minningarorð um 21 Heina S. Johannesen Svárur var saknurin, og endaleyst tykist tómrúmið, tá ið elskaði faðir mín tann 4. oktober varð tíkin heim til tað lovaða landið, har gott er at vera Pápi var borin í heim tann 17. mars 1918 í Seldarfirði. Longu sum 4 ára gamal misti hann faðir sín, og sat mamman eftir við trimum børnum. Ikki er ilt at skilja ta neydarstødu, hetta heim nú var komið í, men við einum ófatilig um áræði og Guðgivnari styrki strev aðist omma gjøgnum hetta dapra tíðar skeið og bar so í bandi, at øll børn hennara komu væl undan Fá ið pápi var 16 ára gamal, fór hann at sigla. Tey fyrstu trý árini var hann við føroyskum skipum, til hann sum 19 ára gamal fór at sigla við donskum skipum. Burturi í hermi og einamest hjá A. P. Møller sigldi pápi meginpartin av ævi síni, sæð burtur frå ti tíðarskeiði hann gekk til stýrimann í 1944 og til skipsførara í 1961 og onkrum millum bili, tá iðhann sigldi her heima Umborð arbeiddi pápi seg upp frá ti lægsta til tann hægsta; hann hevði royndir sum kamardrongur, fyrbøtari, matrósur, stýrimaður og skipari, og høvdu hesar royndir ivaleyst við sær, at hann so væl dugdi at skilja og samstarva við skipsfelagar sínar Í fimtiårunum vóru útmynstringarnar um 18 mánaðir langar, og var hetta í barnsins málistokki eitt nærum enda- leyst tíðarskeið, men tá ið so umsíðir dagurin upprann, at pápi kom heim at ferðast, var hetta av sonnum ein gleðis- og hátíðardagur. Nú var onki 6ført, øll familjan fór út á >Tjaldrið< ella »Drotningina« at veittra pápa væl heim afturkomnum. Abbi, sum hevði bil stongdi Sandgarðin og var fusur at koyra fólk og vidføri til heim okkara í Tórfinsgetu, har mamma hevði fyri reikað alt so væl. Ahugin fyri teimum stóru kuffertum, sum vóru borin inn á gólvið, var ringur at dylja hjá okkum, sum børn vóru, tí av royndum vístu vit, at okkurt tinganes var til okkara, og ongantíð minnist eg, at nakar var svikin Soleiðis var pápi, honum dámdi so væl at gleða bernini, tað, sum honum sjálvum ikki lutaðist vegna trongu barnakor hansara, gav hann okkum í ríkum máli Seinni fór eg sjálvur at sigla í sama reiðarfi, har pápi sigldi, og komi soleið- is tíðum í prát við menn, sum áður 17.03.18. — 04.10.97 høvdu siglt saman við pápa; ein teirra , »Ja, Johannes, hvis du vil leve op til din far, så har du meget at leve op til;< her var sipað til såmiliga atburð fadirs míns. Tó at hetta eru umleið 15 ár síðan, standa hesi orð sum høgd í stein framman fyri mær enn berandi boð um, at eins og pápi var ein fyrimynd heima, so var hann tað eisini umborð Í árini 1982 varð pápi pensioneraður og kundi nú i sorgblídni líta aftur á sítt virkisskeið, takkandi tí Almáttuga fyri at hann var spardur frá eimi vatari grøv hetta sæð í skugganum av tí tíðarskeiði sum pápi sigldi í, fyrst undir krígnum millum minur og undan týskum torpedoum og seinni á brúnni so manga vøkunått, tá ið havsins stormar hóttu stóra og kortini so lítla skip hansara, og øgiligir sjógvar svølgdu allari manna- styrki og vitan. Mundi pápi í slíkum løtum ikki rópa til Várharra um hjálp, og mundi hann ikki eisini vera skjótur at takka Honum, tá ið kríggið var av, og havið aftur lá í silvitni Tå ið eg tosaði við pápa í seinastun!, bar tos hansra brá av, at hann ikki kendi seg so birgan longur, og soleiðis fyri reikaði hann meg til, at hann skjótt fór at fara frá okkum. Við brennandi vón um, at hetta ikki var so, royndi eg at eggja hann til lívsmót, kortini vitandi um og fjaldandi fyri mær sjálvum, at lívssól hansara var um at hvørva í havs brúnni Stutta tíð seinni, tá ið eg stóð við deyðslegu faðirs míns, tyktist tað sum um í fluttum týdningi, at skipið nú var komið á reduna og bíðaði eftir loðsin um, sum skuldi føra tað inn í ta ævigu hvílunnar havn, og tá ið pápi dró sín seinast: andadrátt, visti eg, at allir endar nú vóru fastir í landi, og at hetta — í mínum eygum so stásiliga skip — nú ekkaleyst var vágbundið í teirri havn, har jarðarinnar ódnir ikki hóttu longur Nú kundi pápi óttaleysur ganga oman landgongina ella fara úr líkami sínum og verða vegvístur til bústaðin, honum er gjørdur til reiðar Góða mamma, má Harrin styrkja teg í hesi tíð. Latum okkum stilla stund drýpa hevur og minnast henda mann, sum við myndugleika, førleika og stórar ábyrgd setti so manga kósina út í kortið á teim sjey høvunum og sum aftan á lokna utmynstring so litillåtin, kærleiks- fullur og eyðmjúkur kom heim til síni kæru, sum hann elskaði so høgt Friður veri við minninum um elskaða faðir mín, sum telist millum teirra, sum sálmaskaldið Ambrosius Stub yrkir so vakurt um málbar seg soleiðis Hvad vindes pá verdens det vildsomme hav? Ak, tusinde farer í skummende trav! Man véd kun to havne bekendte af navn Dene ene vor vugge, Den anden vor grav Frå Stråluni Vit ynskja øllum eitt gott nýggjár. Stóra tøkk oll tit, ið hava hjålpt og stuðlað okkum í 1997. Strálan