leygardagur 3. januar 1998síða 11

Torshavn og al- menna Vit mugu viðganga at umstøðurnar kring um í landinum eru ymiskar. Tí er neyðugt at kommunurnar eru soli- dariskar hvør móti aðrari, og styðja hvørja aðra. Tað kann verða gjørt við at stovnaður verður ein kommunalur út- javningargrunnur, skrivar Finnur Johansen m. a. í viðmerking I iksmessudag 3 fór erður býráðsformaðurin JOSainu endur r nava sagt, at n er við koma »Ikatali- fyn at hava sagt, yðugt verður at flyta almenna fyrisiting út á bygd. = Fyrsta hugsanin var at bý- ráðsformaðurin man vera skervt endurgivin Sambært Sosialin gremur býráðsformaðurin seg um stóru tilflytanina og at hann skjótt væntar at skulla bjóða íbúgvara nummar 16.000 vælkomnan til Havnar Mantalið í Tórshavnar kommunu Líta vit at manntalinum fyri Tórshavn, síggja vit at í- búgvaratalið í upprunaligu Tórshavnar kommunu, tað vil siga í tí partinum av kommununi sum hon var fyri einum 25 árum síðani millum Sandá og Hoydalsá, er tað at siga óbroytt í útvið einum mannaminni. Íbúgv- aratalið hevur ligið millum 11.000 og 12.000 fólk Íbúgvaratølini fyri tað sum í dag er Tórshavnar kommuna, tað eru Tórs- havn, Hoyvík, Hvítanes Sund, Kaldbaksbotnur Kaldbak. Norðasta Horn, Argir. Syðradalur og Norð- adalur, eru seinastu 11 árin hesi 01.01.1988 15716 01.01.1989 16.039 01.01.1990 16.256 01.01.1991 16.203 01.01.1992 16.229 01.01.1993 16 138 01.01.1994 15.689 01.01.1995 15.134 01.01.1996 15.276 01.11.1996 15.460 I.11.199 ty Av yvirlitinum sæst at i búgvaratalið seinastu 11 ár mi sum so ikki vísa nakran vøkstur, men nakrar broyt- ingar eru Eftir tveimum árum, frá 1988 ul 1990, økist talið við 540 fólkum úr 15.716 til 16.256 fólk Frá 1990 ul 1995 minkar fólkatalið í tí sum í dag er Tórshavnar kommuna við 1.122 fólkum, úr 16.256 niður í 15.134 fólk Frá 1. januar 1995 til 1. november 1997, í sløk 3 ár økist fólkatalið aftur við 637 fólkum, úr 15.134 upp í 15.771 Hóast henda vøkstur, so eru íbúgvaranir í Tórshavn- ar kommunu 1. novenber 1997, næstan 11 ár seinni, ikki stórt fleiri enn teir vóru í 1. januar 1988 Tilflytingar og Orsøkin " ta stóru fråflyt- ingina frá 1990 til 1995, ivast fá í, kom av ringu tíð- unum, ið tá vóru. Tá íbúgv- aratalið so í 1995 aftur fer at økjast, man tað ivaleyst koma av at tíðirnar eru batn- aðar. Hvørji fólkini eru, sum nú flyta til Havnar dugi eg ikki at siga. Ivaleyst eru nøkur teirra fólk, sum ongantíð fyrr hava búð í Havn, men eg kundi hugsað mær at ein stórur partur eru nøkur av teimum, ið fluttu burtur í ringu tíðunum, og sum nú koma aftur. Oll, ið fluttu úr Havnini ringu árini, koma tó neyvan aftur Tilflytan til høvuðsstaðin fer altid at vera. Urbaniser an, tað merkir at gera land- ki til býøki, ella í yvirførd um týdningi flytanina frá útjaðarøki til miðstaðarøki er einki serføroyskt fyri- brygdi, tað fer fram um allan heimin, og tað fáa vit illa forað fyri. Hetta hava býir og lond um allan heim roynt til fánýtis Vit kunnu skjótt verða samd um, at tað er óheppið, um høvuðsstaðurin gerðst Ov stórur, og tá meira enn triðjingurin av fólkinum í landinum býr í Havn, so er høvuðsstaðurin ikki bara ríkiliga stórur, hann er longu vorðin ov stórur Halda tey ráðandi eisini, at tað er óheppið at Havnin veksur ov nógv, er tað teirra skylda at tálma hesi menn- ing. Tað er tað vit hava eitt býráð til. Kommunusamaniegg- ing i Suð reymnoy Tá ført verður fram at høv- uðstaðurin longu er vorðin ov stórur, kann tað tykjast løgið, at Havnin hevur virk- að fyri at leggja kommun- urnar í suðurstreymoy sam- an, ella leggja tær undir seg, sum onkur kanska vil siga. Tað munar lítið, at hava væl skipaði viðurskifti í Havn, tá alt uttanum Havnina sleppur at veksa vilt. Hetta eru grundirnar til at Tórs- havnar býráð longu í 1973 fór undir fyrireikingarnar til at leggja alla suðurstreymoy saman í eina kommuni. Men tað er ikki bara sum at siga tað at leggja komm- unurnar saman, tað hevur eisini sín kostnað. Komm- unan, í hesum føri Tórs- havnar kommuna, fær ikki einans ræði og stýringina av økjunum uttanum, men hon arvar so sanniliga eisini all- ar teir syndir hesar komm- unur hava gjort Eitt av grefligu dømunum man vera ætlanirnar hjå landsstyrinum um at flyta ståran partin av landsfyri- Nr. 1 — 3. JANUAR 1998 sitingini út í glashúsið á Argjum, har hvørki sleppst til ella frá uttan at kýla seg niðan ímillum spælandi smábørn og barnavognar til argilsi fyri tey, ið hava ør- indi til hesar stovnar, og ikki minst til vanda fyri tey, ið búgva og liva á leiðini. Tað er ófatiligt at Tórshavnar byråd ikki fær steðgað ti- líkum ætlanum. Flyting av almennari gr Tá býráðsformaðurin i Tórshavn verður endurgivin fyri at hava sagt, at neyðugt verður ar flyta almenna um- siting burtur úr Havnini út á bygdirnar, ber illa til at koma til aðra niðurstøðu enn at býráðsformaðurin ikki kann vera rætt endur- givin. Aðalumsitingarnar, tað vil siga landsfyrisitingin og landsstovnar, hava høvuðs- sæti síni í Tórshavn, og her eiga tær at vera, annað vildi verið órationelt. Onkur vil kanska siga, at tað nýtist ikki at vera í Havn. Rætt er tað. Tað kundi verið aðra- staðni í meginøkinum, men alt skal vera í sama stað. Skal okkurt flytast, skal alt flytast, løgting, landsstýri, landsfyrisiting og allir al- mennir stovnar, tí sum sagt, alt skal vera í sama stað. Tað hevði verið alt ov ólagaligt at spjatt eina so lítla fyri- siting í einum so lítlum landi á fleiri støð. Men vandamálini flyta við. Tað er ikki av ongum høvuðs- staðurin er har hann er, tað er geogrefiski miðdepilin í Føroyum. Tað er tó væl hugsandi, at almenn fyrisiting eina- ferð verður løgd til komm- unurnar, men verður tá iva- leyst talan um deildir, ið koma at taka sær av umsit- ingini av málum, sum júst hava við einstøku kommun- una at gera. Hetta verður tó neyvan veruleiki fyrr enn alt landið er skipað í einar 8 kommunur, og sum hava orku og kvalifiserað fólk til at taka sær av hesi fyrisit- ing. útjavningargrunnur Hóast Havnin eftir míni metan eigur at stríðast fyri at varveita tað virksemi, sum er í Havn, eins væl og bygdirnar eiga at stríðast fyri at varveita tað virksemi, sum náttúrliga eigur at vera á bygd, so eigur Havnin ikki at vera egoistisk. Sjálvandi skal Havnin virka fyri at fólkið í kommununi hevur tað gott, men vit mugu minnast til at treytin fyri at Havnin hevur tað gott er at bygdirnar eisini hava tað gott. Vit mugu viðganga at umstøðurnar kring um í landinum eru ymiskar. Tí er neyðugt at kommunurnar eru solidariskar hvør móti aðrari, og styðja hvørja Finnur Johansen: — Tá býráðsformaðurin í Tórshavn verður endur- givin fyri at hava sagt, at neyðugt verður ar flyta almenna umsiting burtur úr Havnini út á bygdir- nar, ber illa til at koma til aðra niðurstøðu enn at býráðsformaðurin ikki kann vera rætt end- urgivin. aðra. Tað kann verða gjørt við at stovnaður verður ein kommunalur útjavningar- grunnur, har tær kommunur, ið eru væl fyri eftir ávísum reglum gjalda til tær komm- unur, ið eru minni mentar. Tað hevði kanska ikki verið órímiligt at tær kommunur, sum gjalda í grunnin fingu eina ávísa ávirkan á hvussu studningurin úr grunninum varð nýttur. Tórshavn á nýggjárinum 1998 Finnur Johansen